Yerin insanları
Değerlerimiz
Bir yeri tanımanın bir yolu da yetiştirdiği insanları tanımaktır. Her kişi, doğduğu köyün, ilçenin ve ilin sayfasında da yer alır. Yalnız kaynağı olan bilgiler yayınlanır.
- Molla Mahmud Bâyezîdî 19. yüzyıl âlimi; Kürt folkloru, tarihi ve edebiyatı üzerine eserler yazan, Rus konsolosu Jaba ile çalışan Bayazıtlı müderris Ağrı / Doğubayazıt Molla Mahmud Bâyezîdî, 1797 civarında Bayazıt'ta (bugün Doğubayazıt) doğan âlimdir. Tebriz'de okudu, sonra Erzurum'a yerleşti. 1856'dan itibaren Rus konsolosu Jaba ile çalışarak Kürt gelenekleri, tarihi ve diline dair eserler yazdı ve yazma topladı.
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddin Yasar Amasyalı tarihçi; şehir tarihçiliğinin öncü eserlerinden 'Amasya Tarihi'nin yazarı Amasya 1869'da Amasya'nın Çeribaşı mahallesinde doğdu; Abdîzâde Hacı Mehmed Ağa'nın oğludur. Anadolu'nun çeşitli kasabalarında kadı naibi olarak çalıştı. On iki cilt olarak tasarladığı Amasya Tarihi'nin dört cildi 1912-1928 arasında basıldı. 1939'da İstanbul'da öldü.
- Sabuncuoğlu Şerefeddin Osmanlı hekimi ve cerrahı, minyatürlü ilk cerrahi kitabı Cerrâhiyyetü'l-Hâniyye'nin yazarı Amasya / Merkez 1386 dolaylarında Amasya'da doğan, hekim bir aileden gelen Osmanlı cerrahı. Amasya Darüşşifası'nda yetişti ve burada on dört yıl hekimlik yaptı. 1465'te yazdığı Cerrâhiyyetü'l-Hâniyye, ameliyatları minyatürlerle gösteren ilk cerrahi eser olarak bilinir.
- Strabon Antik çağın en tanınmış coğrafyacılarından, Geographika'nın yazarı Amasya / Merkez MÖ 64/63 yılında Pontus'un Amaseia kentinde, bugünkü Amasya'da doğan Yunanca yazan coğrafyacı ve tarihçi. Augustus dönemi dünyasını anlatan Geographika adlı on yedi kitaplık eseriyle tanınır; Amasya'nın antik çağdaki en ünlü evladı sayılır.
- Candan Badem Tarihçi; Kırım Savaşı ve Rus yönetimindeki Kars-Ardahan-Artvin üzerine çalışmalarıyla bilinen akademisyen Ardahan / Hanak Candan Badem, 1970'te Ardahan'ın Hanak ilçesine bağlı Vardosan köyünde doğmuş tarihçidir. Osmanlı'nın Kırım Savaşı ve 1878-1918 arasında Rus yönetimindeki Kars, Ardahan ve Artvin üzerine yaptığı arşiv temelli çalışmalarla tanınır.
- Esfender Korkmaz İktisatçı, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi eski dekanı, 23. dönem İstanbul milletvekili Ardahan / Çıldır Prof. Dr. Esfender Korkmaz, Ardahan'ın Çıldır ilçesinde doğmuş iktisatçıdır. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesinde profesörlük ve iki dönem dekanlık yaptı, 23. dönem İstanbul milletvekili oldu; Çıldır'a öğretmenevi kazandırdı.
-
Mehmet Genç
Prof. Dr., Osmanlı iktisat tarihçisi
Artvin / Arhavi
Mehmet Genç, 4 Mayıs 1934'te Artvin'in Arhavi ilçesinde doğmuş, Osmanlı iktisat tarihinin önde gelen araştırmacılarından bir akademisyendir. 2015'te Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'nü aldı; 18 Mart 2021'de öldü.
- İbrâhim Hamdi (Bartınlı) 18. yüzyıl Osmanlı coğrafyacısı, Atlas adlı eserin müellifi Bartın / Ulus Bugünkü Bartın'ın Ulus ilçesinde, Endüz Çiftliği/Küçük Endüz köyünde doğan Osmanlı coğrafyacısı. Tımışvar ve Hotin'de kâtiplik ve defterdarlık yaptı; 1729-1749 arasında yazdığı iki ciltlik Atlas'ın yalnız ikinci cildi günümüze ulaştı.
- Mehmet Barca İşletme profesörü; Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi eski rektörü Bingöl Mehmet Barca, 1966'da Bingöl'de doğan işletme ve stratejik yönetim profesörüdür. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi'nde dekanlık ve rektör yardımcılığı, 2015-2020'de Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi rektörlüğü yapmıştır.
- Fuat Sezgin İslam bilim tarihçisi; Geschichte des arabischen Schrifttums'un yazarı Bitlis Fuat Sezgin (1924-2018), Bitlis'te doğmuş İslam bilim tarihçisidir. Frankfurt'ta Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü'nü kurmuş, çok ciltlik Geschichte des arabischen Schrifttums'u yazmış, 1978'de Kral Faysal Uluslararası Ödülü'nü almıştır.
- Bedri Karafakıoğlu Elektrik-telekomünikasyon mühendisi, İTÜ rektörü (1965-1969) Çorum 1915'te Çorum'da doğan elektrik mühendisi ve akademisyen. İTÜ'de profesör, Elektrik Fakültesi dekanı ve 1965-1969 arasında rektör oldu; İTÜ Televizyonu'nun kurulmasında öncü rol oynadı. 1978'de İstanbul'da suikast sonucu hayatını kaybetti.
- İsmail Beşikçi Sosyolog ve yazar; Kürt toplumu üzerine çalışmalarıyla tanınır Çorum / İskilip 1939'da İskilip'te doğan sosyolog ve yazar. Atatürk Üniversitesi'nde sosyoloji asistanı olarak çalıştı; Doğu Anadolu ve Kürt toplumu üzerine çok sayıda kitap yazdı. Uluslararası PEN onur üyesi.
- Ali Emîrî Efendi Kitap koleksiyoncusu, şair ve tarih-edebiyat araştırmacısı; Millet Kütüphanesi'nin kurucusu Diyarbakır Ali Emîrî Efendi, 1857'de Diyarbakır'da doğmuş şair, araştırmacı ve kitap koleksiyoncusudur. Topladığı yaklaşık 16.000 ciltle İstanbul'da Millet Kütüphanesi'ni kurdu; Dîvânü lugāti't-Türk'ü bularak ilim dünyasına kazandırdı. 1924'te İstanbul'da öldü.
- Âmidli Aetios Bizans dönemi hekimi; on altı kitaplık tıp derlemesinin yazarı Diyarbakır / Sur Âmidli Aetios, antik Amida'da (bugünkü Diyarbakır) doğmuş Bizans dönemi hekimidir. 6. yüzyılda Konstantinopolis'te saray görevinde bulundu; Galenos ve Oribasios başta olmak üzere önceki hekimlerin bilgilerini derleyen on altı kitaplık tıp eseriyle tanınır.
- İbnü'l-Ezrak el-Fârikī Artuklu dönemi tarihçisi; Târîhu Meyyâfârikīn ve Âmid'in yazarı Diyarbakır / Silvan İbnü'l-Ezrak el-Fârikī, 1117'de Meyyâfârikīn'de (bugünkü Silvan) doğmuş Artuklu dönemi tarihçisidir. Silvan ve Diyarbakır'ın ortaçağ tarihine dair en önemli yerli kaynaklardan biri olan Târîhu Meyyâfârikīn ve Âmid'i yazdı. 1181'den sonra öldü.
- Mahmut Gazi Yaşargil Beyin cerrahı; mikronöroşirürjinin kurucularından, Zürih Üniversitesi nöroşirürji bölüm başkanı Diyarbakır / Lice Mahmut Gazi Yaşargil, 1925'te Diyarbakır'ın Lice ilçesinde doğan beyin cerrahıdır. Zürih Üniversitesi'nde geliştirdiği mikrocerrahi yöntemleriyle modern beyin cerrahisinin kurucularından sayılır. 2025'te İstanbul'da 100 yaşında öldü.
-
Ziya Gökalp
Sosyolog, düşünür, şair ve eğitimci; Türkçülük akımının kuramcısı, Diyarbekir mebusu
Diyarbakır / Sur
Ziya Gökalp, 1876'da Diyarbekir'de (bugünkü Sur ilçesinde) doğan sosyolog, düşünür ve şairdir. Türkçülük akımının kuramcısı olarak tanınır; Dârülfünun'da sosyoloji okuttu, Diyarbekir mebusu oldu. Doğduğu ev bugün müzedir. 1924'te İstanbul'da öldü.
-
Naci Görür
Jeolog, yerbilimci; İTÜ emekli öğretim üyesi, Maden Fakültesi eski dekanı
Elazığ
Naci Görür, 1947'de Elazığ'da doğan jeolog ve yerbilimcidir. İTÜ Maden Fakültesi'nde öğretim üyeliği ve dekanlık yaptı; sedimantoloji ve deniz jeolojisi alanlarında çalıştı. Türkiye'deki deprem riskine dair kamuoyu açıklamalarıyla tanınır.
- Reşat İzbırak Coğrafyacı, jeomorfolog; Ankara Üniversitesi DTCF Fiziki Coğrafya ve Jeoloji Kürsüsü eski başkanı Elazığ / Merkez Reşat İzbırak (1911-1998), Harput'a bağlı Ağa köyünde doğan coğrafyacı ve jeomorfologdur. Ankara Üniversitesi DTCF'de uzun yıllar Fiziki Coğrafya ve Jeoloji Kürsüsü'nü yönetti; jeomorfoloji ders kitapları, coğrafya terimleri sözlüğü ve Türkiye jeomorfoloji haritasıyla tanınır.
- Sarkes Tarzian Harput doğumlu Ermeni asıllı Amerikalı elektrik mühendisi, televizyon tuneri üreticisi ve yayıncı; WTTV'nin kurucusu Elazığ / Merkez Sarkes Tarzian (1900-1987), Harput'ta doğup çocukken ABD'ye göç eden elektrik mühendisi ve iş insanıdır. Bloomington'da kurduğu şirketle ucuz ve kaliteli televizyon tunerleri üretti, WTTV başta olmak üzere radyo ve televizyon istasyonları kurdu.
-
Ali Demirsoy
Biyolog, akademisyen
Erzincan / Kemaliye
Ali Demirsoy, 1945'te Kemaliye'nin Yuva köyünde doğan biyolog; entomoloji ve evrimsel biyoloji profesörü. Kemaliye'deki doğa tarihi müzesi onun adını taşıyor.
- Abdürrahim Şerif Beygu Tarihçi ve tarih öğretmeni Erzurum Abdürrahim Şerif Beygu (1894–1944), Erzurumlu tarihçi; Erzurum Tarihi, Anıtları, Kitabeleri ve Ahlat Kitabeleri'nin yazarı.
- İsmail Saib Sencer Kütüphaneci ve bibliyograf Erzurum İsmail Saib Sencer (1873–1940), Erzurumlu bibliyograf; Beyazıt Umumi Kütüphanesi'nin ilk müdürü, "ayaklı kütüphane".
- Mümtaz Turhan Sosyal psikolog ve fikir adamı Erzurum Mümtaz Turhan (1908–1969), Erzurum doğumlu sosyal psikolog; Kültür Değişmeleri ve Garplılaşmanın Neresindeyiz? kitaplarının yazarı.
- Zeki Başar Hekim ve tıp tarihçisi Erzurum / Horasan / Azap Prof. Dr. Zeki Başar (1913–2005), Horasan doğumlu hekim ve tıp tarihçisi; Erzurum tarihi ve halk hekimliği üzerine 26 kitap yazdı.
- Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu Sosyolog ve ordinaryüs profesör Erzurum / Uzundere / Çamlıyamaç Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu (1901–1974), Tortum doğumlu sosyolog; ordinaryüs profesör, İş ve Düşünce dergisinin kurucusu.
-
Erzurumlu İbrâhim Hakkı
Âlim, mutasavvıf, Mârifetnâme yazarı
Erzurum / Pasinler
Erzurumlu İbrahim Hakkı (1703–1780), Hasankale'de doğan âlim; astronomi, tıp ve tasavvufu anlatan Marifetname'nin yazarı.
-
Abdullah Atalar
Elektrik-elektronik mühendisi, akademisyen; 2010-2022 İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi rektörü
Gaziantep
11 Nisan 1954'te Gaziantep'te doğan Abdullah Atalar, akustik mikroskopi ve atomik kuvvet mikroskopisi üzerine çalışan elektrik-elektronik mühendisidir. Bilkent Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü'nün kurucusudur; 2010-2022 arasında üniversitenin rektörlüğünü yaptı. IEEE Fellow ve TÜBİTAK Bilim Ödülü sahibidir.
- Cahit Tanyol Nizip doğumlu sosyolog, şair ve deneme yazarı; İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü eski başkanı (1914-2020) Gaziantep / Nizip Hüseyin Cahit Tanyol, 1914'te Nizip'te doğdu. Gazi Eğitim Enstitüsü ve İstanbul Üniversitesi Felsefe bölümünü bitirdi; 1961'de profesör oldu, 1972-1982 arası İÜ Sosyoloji Bölümünü yönetti. Şiir, deneme ve sosyoloji alanında yirmiyi aşkın kitap yazdı. 11 Ağustos 2020'de 106 yaşında İstanbul'da öldü.
-
Luther George Simjian
Antep doğumlu Ermeni asıllı Amerikalı mucit; Bankograph adlı erken para çekme makinesi ve 200'ü aşkın patentiyle tanınır (1905-1997)
Gaziantep
Luther George Simjian 28 Ocak 1905'te Antep'te doğdu. Birinci Dünya Savaşı yıllarında ailesiyle yaşadığı sürgün ve kayıpların ardından 1920'de ABD'ye gitti. Kendi kendini fotoğraflayan kamera, uçuş simülatörü ve 1960'ların başında bankalarda denenen Bankograph gibi icatlarıyla 200'ü aşkın patent aldı. 1997'de Florida'da öldü.
-
Toros Toramanyan
Mimar ve mimarlık tarihçisi
Giresun / Şebinkarahisar
Toros Toramanyan, 1864'te Şebinkarahisar'da (o dönem Osmanlı Devleti) doğmuş mimar ve mimarlık tarihçisidir. Ermenistan Ulusal Bilimler Akademisi'nin dergisi Fundamental Armenology onu "Ermeni mimarlık tarihinin babası" olarak tanımlar.
- Kemalettin Aydın Enfeksiyon hastalıkları profesörü; 23-25. dönem Gümüşhane milletvekili, Sağlık Bilimleri Üniversitesi rektörü Gümüşhane / Torul Kemalettin Aydın (d. 1962), Gümüşhane'nin Torul ilçesinde doğan enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji profesörüdür. 23, 24 ve 25. dönemlerde Gümüşhane milletvekilliği yaptı; 2023'te Sağlık Bilimleri Üniversitesi rektörü oldu.
-
Mehmet Hakkı Suçin
Akademisyen, Arapça çevirmen
Iğdır / Tuzluca
Arapçadan Türkçeye çevirileriyle tanınan akademisyen. Gazi Üniversitesi'nde profesör; 2024 Şarika Tercüman Ödülü'nü aldı. İngilizce Vikipedi'ye göre Tuzluca doğumlu.
- Bingür Sönmez Kalp ve damar cerrahı, profesör; Sarıkamış Harekâtı'nın anılması üzerine çalışmalarıyla bilinen Sarıkamış doğumlu hekim Kars / Sarıkamış Prof. Dr. Bingür Sönmez, 1952'de Kars'ın Sarıkamış ilçesinde doğmuş kalp ve damar cerrahıdır. İstanbul ve Londra'da yetişen hekim, 2001'den bu yana Memorial Hastanesi'nde kalp cerrahisi bölümünü yönetir; Sarıkamış Harekâtı'nın anılması için kitap ve etkinliklere öncülük etmiştir.
- M. Fahrettin Kırzıoğlu Tarihçi, Prof. Dr.; Kars, Doğu Anadolu ve Kafkasya tarihi ile halk bilimi araştırmacısı Kars / Susuz / Kırçiçeği M. Fahrettin Kırzıoğlu (1917-2005), Kars'ın Susuz ilçesine bağlı Mamaş (bugün Kırçiçeği) köyünde doğan tarihçidir. Kars, Ani, Doğu Anadolu ve Kafkasya tarihi ile Dede Korkut üzerine temel eserler yazdı; Atatürk Üniversitesi'nde profesör oldu.
- Mehmet Fahrettin Kırzıoğlu Prof. Dr., tarihçi Kars Kafkasya ve Kars tarihi üzerine çalışan, Susuz'un Mamaş köyünde doğan tarihçi.
- Kilisli Rifat Bilge Filolog ve eğitimci; Dîvânü lugāti't-Türk'ün ilk naşiri (Kilisli Muallim Rıfat) Kilis / Merkez 1874'te Kilis'te doğdu. Dârülmuallimîn ve Mekteb-i Hukuk mezunu; İstanbul'da okullarda ve üniversitede ders verdi. Dîvânü lugāti't-Türk'ü ilk kez yayımladı, TDK'nin tarama çalışmalarına malzeme hazırladı. 1953'te Ankara'da öldü.
-
Necip Âsım Yazıksız
Asker, Türkolog ve tarihçi; Dârülfünun Türk dili ve tarihi müderrisi, Erzurum milletvekili
Kilis / Merkez
29 Aralık 1861'de Kilis'te doğdu. Mekteb-i Harbiye mezunu subay; askerî okullarda ve Dârülfünun'da Türk dili ve tarihi okuttu. Türk Derneği kurucularından, 1927'de Erzurum milletvekili. Orhun yazıtları ve Türk dili üzerine öncü çalışmalar yaptı. 1935'te İstanbul'da öldü.
- Abdülbâsıt el-Malatî Memlükler dönemi tarihçi, Hanefî fakih ve müfessir; Neylü'l-emel ve er-Ravzü'l-bâsim'in yazarı Malatya / Battalgazi Abdülbâsıt el-Malatî, 1440'ta Malatya'da doğan, Kahire'de yaşamış Memlük dönemi tarihçisi, Hanefî fakihi ve müfessiridir. Halep, Şam ve Mağrib'i dolaştı; Neylü'l-emel ve er-Ravzü'l-bâsim gibi tarih eserleriyle tanınır. 1514'te öldü.
- İbnü'l-İbrî (Bar Hebraeus) Süryani Ortodoks din adamı, tarihçi, filozof ve hekim; Doğu mafriyanı Malatya / Battalgazi İbnü'l-İbrî (Bar Hebraeus), 1225'te Malatya'da doğan Süryani Ortodoks din adamı, tarihçi, filozof ve hekimdir. Halep metropolitliği ve Doğu mafriyanlığı yaptı; Süryanice Kronografi'si ve Arapça Muhtasarü'd-düvel'i ile ortaçağın önemli müelliflerindendir. 1286'da Merâga'da öldü.
-
Aziz Sancar
Biyokimyacı; 2015 Nobel Kimya Ödülü sahibi, Kuzey Carolina Üniversitesi profesörü
Mardin / Savur
Aziz Sancar, 1946'da Mardin'in Savur ilçesinde doğan biyokimyacıdır. DNA onarımının mekanizmalarına yönelik çalışmalarıyla 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü Tomas Lindahl ve Paul Modrich ile paylaştı.
- Fahreddin el-Mardînî Artuklu dönemi hekim ve filozofu Mardin / Artuklu Fahreddin el-Mardînî, 1118'de Mardin'de doğan Artuklu dönemi hekim ve filozofudur. Tıp ve felsefe öğrettiği öğrenciler yetiştirdi, İbn Sînâ'nın bir kasidesine şerh yazdı ve 1198'de doğduğu şehirde öldü.
- Fuat Deniz Süryani kökenli İsveçli sosyolog, Örebro Üniversitesi öğretim üyesi Mardin / Dargeçit Fuat Deniz, 1967'de Mardin'in bugünkü Dargeçit ilçesinde (Kerburan) doğdu, dokuz yaşında ailesiyle İsveç'e göçtü. Uppsala Üniversitesi'nde Süryanilerin İsveç'e göçü üzerine doktora yaptı, Örebro Üniversitesi'nde sosyoloji dersleri verdi. 2007'de hayatını kaybetti.
- Nabia Abbott Şarkiyatçı ve papirolog; Chicago Üniversitesi Oriental Institute'ta İslam araştırmaları profesörü Mardin / Artuklu Nabia Abbott, 1897'de Mardin'de doğan şarkiyatçı ve papirologdur. Erken dönem Arap yazısı ve Arapça papirüsler üzerine çalışmalarıyla tanındı; uzun yıllar Chicago Üniversitesi Oriental Institute'ta görev yaptı.
- Mev Dinç Video oyunu geliştiricisi; Vivid Image ve Sobee Studios kurucusu Ordu Mevlüt Dinç; Mayıs 1957'de Ordu'da doğan, İngiltere'de 1980'lerde oyun programcısı olarak öne çıkan geliştirici. Vivid Image'ı kurdu, Last Ninja 2 ve First Samurai'de çalıştı; Türkiye'de Sobee Studios'u kurup ilk Türk MMO'su İstanbul Kıyamet Vakti'ni geliştirdi.
- Tayfun Uzbay Nöropsikofarmakolog, tıbbi farmakoloji profesörü Ordu İsmail Tayfun Uzbay; 1959'da Ordu'da doğan farmakolog. İÜ Eczacılık Fakültesi'ni bitirdi, GATA'da tıbbi farmakoloji doktorası yaptı ve 2003-2011'de anabilim dalı başkanlığı yürüttü; sonra Üsküdar Üniversitesi'nde nörobilim alanında çalıştı.
- Bekir Sıtkı Baykal Tarihçi; Ankara Üniversitesi DTCF Yakınçağ Tarihi öğretim üyesi, Atatürk Üniversitesi rektörü Rize / Fındıklı Bekir Sıtkı Baykal (1908-1987), Rize'nin Fındıklı ilçesinde doğmuş tarihçidir. Uzun yıllar Ankara Üniversitesi DTCF'de Yakınçağ Tarihi kürsüsünü yönetmiş, kısa bir süre Erzurum'daki Atatürk Üniversitesi'nin rektörlüğünü yapmış, Peçevî Tarihi ve Erzurum Kongresi belgeleri gibi önemli yayınlar hazırlamıştır.
-
Gökhan S. Hotamışlıgil
Tıp, genetik ve metabolizma bilim insanı
Rize / Pazar
Gökhan S. Hotamışlıgil, 1962'de Rize'nin Pazar ilçesinde doğmuş bilim insanıdır. Harvard T.H. Chan Halk Sağlığı Okulu'nda genetik ve metabolizma profesörüdür; obezite, tip 2 diyabet ve kronik metabolik inflamasyon alanındaki çalışmalarıyla tanınır. 2026'da ABD Ulusal Bilimler Akademisi'ne üye seçildi.
-
Mehmet Haberal
Genel cerrah; Türkiye'de organ nakli uygulamalarının öncüsü, Başkent Üniversitesi'nin kurucusu
Rize / Pazar / Subaşı
Mehmet Haberal, 1944'te Rize'nin Pazar ilçesine bağlı Subaşı (Haçapit) köyünde doğmuş genel cerrahtır. 1975'te Türkiye'deki ilk canlı vericiden böbrek naklini gerçekleştirerek ülkede organ nakli uygulamalarını başlatmış, Başkent Üniversitesi'ni kurmuştur.
- Mustafa N. Parlar Elektrik mühendisi ve akademisyen; ODTÜ Mühendislik Fakültesi dekanı ve rektörü Rize / Çamlıhemşin Mustafa N. Parlar (1925-1980), Rize'nin Çamlıhemşin yöresinde Yayla Köyü'nde doğmuş elektrik mühendisi ve akademisyendir. ODTÜ'de Elektrik Mühendisliği bölümünü ve Mühendislik Fakültesi'ni kuranlardan olup rektörlük yapmış; adına kurulan vakıf her yıl bilim ödülleri verir.
-
Temel Kotil
Havacılık mühendisi ve yönetici; eski THY Genel Müdürü ve TUSAŞ Genel Müdürü
Rize
Temel Kotil (d. 1959), Rize doğumlu havacılık mühendisi ve yöneticidir. İTÜ ve Michigan Üniversitesi'nde öğrenim gördü; 2005–2016 arasında THY Genel Müdürlüğü, 2016'dan sonra TUSAŞ Genel Müdürlüğü yaptı.
- Ahmet Kavas Tarihçi, Afrika çalışmaları uzmanı akademisyen; Türkiye'nin Çad ve Senegal büyükelçisi Samsun / Vezirköprü 1964'te Vezirköprü'de doğdu. Ankara İlahiyat'tan sonra Paris'te Afrika'daki Müslüman toplumlar üzerine lisansüstü çalıştı. Osmanlı-Afrika ilişkileri alanında eserler verdi, TDV İslâm Ansiklopedisi'ne çok sayıda madde yazdı; Çad ve Senegal'de büyükelçilik yaptı.
- Bettânî Harran yöresinden Sâbiî kökenli astronom ve matematikçi; Batı'da Albategnius adıyla tanınır (y. 858-929) Şanlıurfa / Harran Ebû Abdillâh Muhammed b. Câbir el-Bettânî, Harran yakınlarında Sâbiî bir ailede doğmuş, verimli yıllarını Rakka'da gözlem yaparak geçirmiş astronomdur. ez-Zîcü's-Sâbi adlı tabloları, güneş yılı ve presesyon hesapları ile trigonometriye katkıları Avrupa'da Albategnius adıyla yüzyıllarca etkili oldu. 929'da öldü.
- İshak b. Ali er-Ruhâvî Urfalı hekim; hekimlik ahlakına dair ilk müstakil eserlerden Edebü't-tabîb'in yazarı (ö. 931'den önce) Şanlıurfa İshak b. Ali er-Ruhâvî, Ruha'da (Urfa) doğmuş, 9-10. yüzyılda yaşamış hekimdir. Galenos'un eserlerinde uzmanlaşmış başarılı bir hekim olarak tanındı. Hekimin ahlakını ve meslek kurallarını konu alan Edebü't-tabîb adlı eseri, alanının erken ve önemli örneklerindendir; tek nüshası Edirne Selimiye Kütüphanesi'ndedir.
- Mazhar Bağlı Sosyolog, akademisyen; 25. dönem Şanlıurfa milletvekili, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi rektörü Şanlıurfa / Halfeti 1965'te Şanlıurfa'nın Halfeti ilçesine bağlı Ağaçlı köyünde doğdu. Selçuk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'nü bitirdi, uzun yıllar Dicle Üniversitesi'nde öğretim üyeliği yaptı. 25. dönemde AK Parti Şanlıurfa milletvekili oldu; 2017'de Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi rektörlüğüne atandı.
- Sâbit b. Kurre Harranlı Sâbiî matematikçi, astronom, hekim ve Yunanca eserlerin Arapçaya çevirmeni (836-901) Şanlıurfa / Harran 836'da Harran'da doğan Sâbiî inançlı bilgin. Muhammed b. Mûsâ b. Şâkir tarafından Bağdat'a götürüldü; Arşimet ve Apollonios gibi Yunan matematikçilerin eserlerini Arapçaya aktardı. Dost sayılar teoremi, küresel trigonometri ve astronomi çalışmalarıyla tanınır. 901'de Bağdat'ta öldü.
- Ahmet Şimşirgil Tarihçi; Marmara Üniversitesi'nde Osmanlı tarihi profesörü Sinop / Boyabat 1959'da Boyabat'ta doğan Ahmet Şimşirgil, Atatürk Üniversitesi tarih bölümünü bitirdi, 1990'da doktorasını tamamladı. 1989'dan beri Marmara Üniversitesi'nde; 2003'te profesör oldu. Osmanlı şehir tarihi ve teşkilatı üzerine çalışır; Kayı dizisi ve televizyon programlarıyla tanınır.
- Sinoplu Diogenes Kinik okulun en tanınmış temsilcisi, antik Yunan filozofu Sinop / Merkez Antik Sinope'de doğan Diogenes, sade ve doğaya uygun yaşamı savunan Kinik felsefenin simge adıdır. Sürgünden sonra Atina ve Korint'te yaşadı, MÖ 323'te Korint'te öldü. Sinop'un kent kimliğinin en bilinen ismidir.
- Ebü'l-İz İsmail el-Cezerî Mekanik ve otomatik düzenekler alanında eser veren 12-13. yüzyıl İslâm bilgini Şırnak / Cizre Ebü'l-İz İsmail el-Cezerî, 1181-1206 yılları arasında Diyarbakır'da Artuklu sarayında çalışan, 1205'te otomatik makineleri anlatan ünlü eserini tamamlayan mekanik bilginidir. Nisbesi Cizre'ye (Cezîre-i İbn Ömer) bağlanır.
- İzzeddin İbnü'l-Esîr Tarihçi ve muhaddis; el-Kâmil fi't-târîh müellifi Şırnak / Cizre İzzeddin İbnü'l-Esîr (1160-1233), Cizre'de doğmuş, hayatının çoğunu Musul'da geçirmiş tarihçidir. Genel İslâm tarihi el-Kâmil fi't-târîh ile Orta Çağ'ın en güvenilir tarihçilerinden sayılır.
- Molla Lutfi Fatih ve II. Bayezid dönemi Osmanlı âlimi, mantık ve matematik bilgini Tokat Asıl adı Lutfullah olan, 1446 civarında Tokat'ta doğan Osmanlı âlimi. Sinan Paşa ve Ali Kuşçu'dan ders aldı, Fatih'in saray kütüphanesinde hâfız-ı kütüb oldu, çeşitli medreselerde müderrislik yaptı. 1495'te zındıklık suçlamasıyla idam edildi.
- Âşık Mehmed XVI. yüzyıl Osmanlı coğrafyacısı; Menâzırü'l-avâlim adlı coğrafya ve kozmografya eserinin yazarı Trabzon / Ortahisar Âşık Mehmed, 1556-57 civarında Trabzon'da doğmuş Osmanlı coğrafyacısıdır. Hatuniye Medresesi müderrislerinden birinin oğludur. Yaklaşık yirmi beş yıllık gezilerine dayanarak yazdığı Menâzırü'l-avâlim, Kâtib Çelebi'nin Cihannümâ'sını da etkileyen önemli bir Türkçe coğrafya eseridir.
- Altan Çilingiroğlu Arkeolog, Urartu araştırmacısı Van / Tuşba Altan Çilingiroğlu, Van'daki Ayanis Kalesi kazılarını 1989'dan 2012'ye kadar yöneten arkeologdur. Ekibi Ayanis'te son derece iyi korunmuş bir Haldi tapınağı ortaya çıkardı.
- Vankulu Mehmed Efendi Sözlükbilimci, müderris ve kadı Van Vankulu Mehmed Efendi, Van'da doğmuş 16. yüzyıl Osmanlı âlimidir. Cevherî'nin es-Sıhâh sözlüğünün çevirisi olan Vankulu Lügati, 1729'da İbrahim Müteferrika tarafından basıldı.
- Yavuz Adugit Felsefeci, akademisyen ve yazar; etik alanında çalışmalar Van Yavuz Adugit, 1973'te Van'da doğmuş felsefeci ve yazardır. Etikte akıl ve duygu ilişkisi üzerine akademik çalışmaları, deneme-aforizma ve şiir kitaplarıyla tanınır; Kocaeli Üniversitesi'nde öğretim üyesidir.
- Çağhan Kızıl Sinirbilimci ve genetikçi; nöral kök hücreler ve Alzheimer hastalığı araştırmacısı Zonguldak Çağhan Kızıl, 1981'de Zonguldak'ta doğmuş sinirbilimcidir. ODTÜ, Göttingen ve Tübingen'de eğitim aldı; Dresden'deki DZNE'de grup lideri olarak zebra balığı modelleriyle beyin yenilenmesi ve Alzheimer üzerine çalıştı, ardından Columbia Üniversitesi'ne geçti.
- Herakleides Pontikos Herakleia Pontike doğumlu antik Yunan filozofu ve astronomu; Platon'un Akademia'sındaki öğrencilerinden Zonguldak / Ereğli MÖ 4. yüzyılda yaşamış, bugünkü Karadeniz Ereğli'de (Herakleia Pontike) doğmuş filozof ve astronom. Atina'da Platon ve Speusippos'un öğrencisi oldu; Dünya'nın kendi ekseni etrafında günlük olarak döndüğünü ileri sürmesiyle tanınır. Eserleri yalnız parçalar hâlinde kalmıştır.
- Teoman Duralı Felsefeci; biyoloji felsefesi alanında çalışan İstanbul Üniversitesi profesörü Zonguldak / Kozlu Teoman Duralı (1947-2021), Zonguldak Kozlu'da doğmuş felsefecidir. İstanbul Üniversitesi'nde uzun yıllar ders vermiş, biyoloji felsefesi ve Aristoteles üzerine çalışmış, Kırklareli Üniversitesi'nde dekanlık yapmış, pek çok kitap yayımlamıştır.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.