Strabon

Strabon kimdir?

Strabon, Augustus çağında yaşamış, Yunanca yazan bir coğrafyacı ve tarihçidir. Pontus bölgesinin önemli kentlerinden Amaseia'da, yani bugünkü Amasya'da dünyaya geldi. Geographika adlı eseri, Roma'nın yükseliş döneminde Akdeniz dünyasının halklarını ve yerlerini bir arada anlatan, günümüze ulaşmış tek kapsamlı kaynak olarak değerlendirilir. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Amasya maddesi de şehri, ilk çağda Strabon gibi büyük bir coğrafyacı yetiştirmiş bir merkez olarak anar.

Doğumu ve ailesi

Doğum yılı genellikle MÖ 64 veya 63 olarak verilir. Varlıklı ve siyasi bağlantıları kuvvetli bir aileden geliyordu. Baba tarafından dedesinin Mithridates savaşları sırasında Pontus kralı VI. Mithridates'in hizmetinde bulunduğu, sonra Roma tarafına geçtiği aktarılır. Annesi tarafından Mithridates'in çevresindeki Dorylaos ailesiyle akrabaydı.

Eğitimi

İlk eğitimini Nysa'da hatip Aristodemos'tan aldı; Homeros'a duyduğu hayranlığın bu dönemde şekillendiği düşünülür. Yirmili yaşlarında Roma'ya giderek Peripatetik filozof Ksenarkhos, Amisoslu (Samsunlu) dilbilgini Tyrannion ve Stoacı Athenodoros'tan ders aldı. Felsefi yönelimi zamanla Stoacılığa kaydı.

Eserleri

• Geographika: Avrupa'dan Küçük Asya'ya, Mısır ve Kuzey Afrika'ya uzanan geniş bir coğrafyayı halkları, kentleri ve tarihleriyle anlatan on yedi kitaplık eser. Uzun yıllar boyunca yazılıp gözden geçirildiği kabul edilir.
• Tarihsel Notlar (Historika Hypomnemata): Roma'da yazdığı bilinen tarih eseri; neredeyse tamamı kaybolmuş, yalnız küçük bir papirüs parçası kalmıştır.

Amasya için önemi

Strabon, Geographika'da memleketi Amaseia'yı ve çevresini ayrıntılı biçimde tarif eder. Bu anlatım, kentin antik çağdaki görünümü ve Pontus kralları dönemi hakkında başvurulan temel kaynaklardandır. Strabon, Pers kültürünün Amaseia'da Mithridates ve Tigranes'in yenilgisinden sonra da sürdüğünü kaydeder. Bugün Amasya'da şehrin antik geçmişi anılırken adı ilk sırada geçer.

Son yılları

MS 24 dolaylarında öldüğü kabul edilir. Geographika'nın ne zaman başlanıp ne zaman tamamlandığı tartışmalıdır; bazı araştırmacılar MÖ 7 civarını, bazıları MS 17-18 yıllarını öne çıkarır.