Abdülbâsıt el-Malatî

Abdülbâsıt el-Malatî kimdir?

Abdülbâsıt el-Malatî, 15. yüzyılın ikinci yarısında yaşamış tarihçi, Hanefî fakih ve müfessirdir. 844 (1440) yılında Malatya'da doğdu; bu tarihî şehir bugünkü Battalgazi ilçesindeki Eski Malatya'dır. Memlük dönemi siyasi ve kültürel hayatına dair yazdığı kronikler ve yolculuklarında edindiği gözlemler nedeniyle dönemin önemli kaynak yazarlarından sayılır.

Doğumu ve ailesi

Tam adı Zeynüddîn Abdülbâsıt b. Halîl b. Şâhin el-Malatî'dir. Babası Halîl b. Şâhin, Memlük idaresinde vezirlik ile Hama, Kudüs, Safed ve İskenderiye'de naiblik gibi yönetim görevlerinde bulunmuştur.

Eğitimi ve yolculukları

Halep ve Şam'da okudu, ardından Kuzey Afrika'ya (Mağrib) uzanan bir yolculuk yaptı. Sonunda Kahire'ye yerleşti; burada önde gelen Hanefî âlimlerden ders alarak icazet edindi. Akademik çalışmalarda bu yönüyle bir "seyyah" olarak da ele alınır.

Çalışmaları

Tarih, tefsir, fıkıh ve tıp gibi farklı alanlarda büyüklü küçüklü eserler yazdı. Kısa risalelerinden on dördü Süleymaniye Kütüphanesi'nde bulunmaktadır.

Eserleri

• *Neylü'l-emel fî ẕeyli'd-Düvel* (Zehebî'nin *Düvelü'l-İslâm*'ına zeyil)
• *er-Ravżü'l-bâsim fî ḥavâdis̱i'l-ʿumr ve't-terâcim*
• *Ġāyetü's-sûl fî sîreti'r-Resûl* (İstanbul 1328 h.)
• *el-Ḳavlü'l-meʾnûs fî şerḥi'l-Ḳāmûs*
• Çeşitli konularda risaleler

Malatya için önemi

Malatya nisbesini taşıyan ve Memlük tarih yazıcılığına katkı yapan âlimlerdendir. Malatya ile bağı, doğum yeri ve nisbesi üzerinden kurulur.

Son yılları ve ölümü

920 (1514) yılında vefat etti.