Sinoplu Diogenes

Sinoplu Diogenes kimdir?

Sinoplu Diogenes, bugünkü Sinop kentinin antik selefi Sinope'de doğmuş Yunan filozofudur. Mutluluğun gereksinimleri en aza indiren, toplumsal törelere boyun eğmeyen ve doğaya uygun bir yaşamla elde edilebileceğini savunan Kinik düşünce akımının en tanınmış ismidir. Sinop, tarih boyunca "Diogenes'in doğduğu şehir" olarak anılmıştır.

Doğumu ve ailesi

Doğum yılı kaynaklarda MÖ 412 ya da MÖ 404 olarak verilir; Sinop Valiliği MÖ 412'yi kabul eder. Babası Hikesias, Sinope'de para basımıyla ilgilenen bir bankacı ya da darphane görevlisiydi. Diogenes'in de bu işte babasıyla birlikte çalıştığı aktarılır.

Sürgün ve Atina yılları

Antik anlatılara göre Diogenes ve babası kentte basılan paraların tahrif edilmesi olayına karıştı. Sinope'de MÖ 4. yüzyılın ortalarına tarihlenen, üzeri bozulmuş sikkelerin ve Hikesias adını taşıyan paraların bulunması bu anlatıya arkeolojik bir dayanak sağlar. Bazı araştırmacılar olayı, kentin İran yanlısı ve Yunan yanlısı gruplar arasında bölündüğü dönemin siyasi çekişmeleriyle ilişkilendirir. Diogenes yurttaşlığını ve mülkünü yitirerek sürgüne gönderildi.

Atina'da Antisthenes'in çevresine katıldığı anlatılır; ancak ikisinin gerçekten karşılaşıp karşılaşmadığı tartışmalıdır. Bir tapınağa ait büyük bir toprak küpte yaşaması, elindeki tahta çanağı bile gereksiz bularak atması ve gündüz vakti elinde fenerle "insan aradığını" söylemesi, onun yaşam biçimini anlatan ünlü öykülerdendir.

Korint dönemi

Rivayete göre korsanlarca yakalanıp köle olarak satıldı ve Korintli Ksenyades'in evinde onun oğullarına hocalık yaptı. Büyük İskender ile karşılaşması ve ondan yalnızca güneşinin önünden çekilmesini istemesi en bilinen anekdottur; tarihçiler bu öykülerin bir kısmını efsane sayar. Thebaili Krates'i yetiştirmesi, Kinik düşüncenin Kıtionlu Zenon aracılığıyla Stoacılığa geçmesinde rol oynamıştır.

Eserleri

Kendisine on kadar kitap ve yedi tragedya atfedilse de doğruluğu kanıtlanmış hiçbir yazısı günümüze ulaşmamıştır. Adıyla dolaşan mektupların sonradan yazıldığı kabul edilir. Düşünceleri büyük ölçüde Diogenes Laertios gibi geç dönem yazarlarının aktardığı anekdotlar üzerinden bilinir.

Son yılları

MÖ 323'te Korint'te öldü. Ölüm biçimi hakkında birbirinden farklı anlatılar vardır. Cesedinin kent dışına atılmasını istediği, Korintlilerin ise mezarına köpek figürlü bir sütun diktiği aktarılır.

Sinop için önemi

Diogenes, Sinop'un kent kimliğinin merkezindedir. Kentin girişinde heykeli bulunur ve valilik, onun İskender'e verdiği yanıta dayanan sözü tanıtımında kullanır. Antik çağda kentten çıkan diğer isimler için bkz. VI. Mithridates Eupator ve Diphilos.

Kaynaklar arasındaki farklar

Doğum yılı (MÖ 412 / 404), Antisthenes ile ilişkisi, köle olarak satılması ve ölüm biçimi kaynaklarda farklı anlatılır.