Molla Lutfi

Molla Lutfi kimdir?

Molla Lutfi (Lutfullah), XV. yüzyılın ikinci yarısında yaşamış, mantık, kelam, belâgat ve matematik alanlarında eser vermiş Tokatlı bir Osmanlı âlimidir. Fatih Sultan Mehmed'in saray kütüphanesini yönetmesi, Kemalpaşazâde gibi öğrenciler yetiştirmesi ve trajik ölümüyle Osmanlı ilim tarihinin dikkat çeken isimlerindendir.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 1446 civarında doğmuştur ve Tokat'ta doğduğunu kendisi ifade etmiştir. İlk eğitimini âlim olan babası Kutbüddin Hasan'dan aldı.

Eğitimi

İstanbul'da Sinan Paşa'dan mantık, felsefe ve kelam; Ali Kuşçu'dan matematik okudu. TDV İA, Sinan Paşa ile ilişkisinin hoca-öğrenci bağını aşan bir dostluk olduğunu, aralarında akrabalık da bulunabileceğini kaydeder.

Kariyeri

1470'te Fatih Sultan Mehmed'in saray kütüphanesine hâfız-ı kütüb olarak atandı. Ardından Bursa'da Yıldırım Bayezid, Filibe'de Şehâbeddin Paşa, Edirne'de Dârülhadis, İstanbul'da Sahn-ı Semân ve yeniden Bursa'da Murâdiye medreselerinde müderrislik yaptı.

Eserleri

Eserlerinin çoğu Arapçadır. Mantık şerhleri, kelam risâleleri, belâgat ve matematik çalışmaları vardır. TDV İA'nın andığı eserler arasında *Hâşiye ʿalâ Hâşiyeti Şerhi'l-Metâliʿ*, *es-Sebʿu'ş-şidâd*, *Zübdetü'l-belâga*, küpün iki katına çıkarılması (Delos) problemini ele alan *Tazʿîfü'l-mezbah* ve *Risâle fi'l-ulûmi'ş-şerʿiyye ve'l-Arabiyye* bulunur.

Öğrencileri

Kemalpaşazâde (bkz. /degerler/kemalpasazade), Hayâlî-i Evvel ve Taşköprizâde'nin amcası Kıvâmüddin Kasım onun yetiştirdiği isimler arasındadır.

Son yılları

II. Bayezid döneminde zındıklık ve ilhad suçlamasıyla yargılandı; 23 Ocak 1495'te İstanbul Atmeydanı'nda idam edildi. Tarihçilerin önemli kısmı bu suçlamaların rakiplerinin kıskançlığından doğduğu görüşündedir. Naaşı Eyüp'te Defterdar Mahmud Çelebi Mescidi yakınına gömüldü.

Tokat için önemi

Molla Lutfi, Tokat'ın Osmanlı'nın klasik döneminde yetiştirdiği en önemli ilim adamlarından biridir ve şehrin XV. yüzyıldaki ilmî birikimini temsil eden isimler arasında sayılır.