Ali Emîrî Efendi

Ali Emîrî Efendi kimdir?

Ali Emîrî Efendi, şair, tarih ve edebiyat araştırmacısı ve Osmanlı'nın son döneminin en tanınmış kitap koleksiyoncularındandır. 1857'de Diyarbakır'da doğdu. Önemi, ömrü boyunca topladığı kitaplarla İstanbul'da Millet Kütüphanesi'ni kurması ve Kâşgarlı Mahmud'un *Dîvânü lugāti't-Türk*'ünü bulup ilim dünyasına kazandırmasıdır.

Doğumu ve ailesi

Babası Seyyid Mehmed Şerif Efendi, dedesi şair Seyyid Mehmed Emîrî Çelebi'dir.

Eğitimi

İlk öğrenimini Diyarbakır'daki Sülûkiyye Medresesi'nde yaptı. Farsçayı amcasından öğrendi, daha sonra Mardin'de çeşitli hocalardan ders aldı.

Memuriyet hayatı

1875'te telgraf memuru olarak devlet hizmetine girdi. Sonraki yıllarda Harput, Sivas, Selanik, Halep ve Yemen gibi vilayetlerde maliye, muhasebe ve defterdarlık görevlerinde bulundu. TEİS, memuriyet hayatının 1875-1908 yıllarını kapsadığını belirtir.

Millet Kütüphanesi ve yayıncılık

Topladığı yaklaşık 16.000 cilt kitabı bağışlayarak Fatih'teki Feyzullah Efendi Medresesi binasında Millet Kütüphanesi'ni kurdu ve ölümüne kadar yönetti. Bağışladığı eserlerin önemli bir kısmı nadir ve tek nüshadır. *Osmanlı Târih ve Edebiyat Mecmuası* ile Diyarbakır'ın eski adını taşıyan *Âmid-i Sevdâ* (1908-1909, altı sayı) dergilerini çıkardı; eski metinleri yayımladı.

Eserleri

• *Levâmi'ü'l-Hamîdiyye* — II. Abdülhamid'e sunulan şiirler.
• *Cevâhirü'l-mülûk* — Osmanlı padişahları üzerine manzum eser.
• *Dîvân*, şair biyografilerini içeren tezkireler ve hatıralar.

Diyarbakır için önemi

Ali Emîrî, doğduğu şehrin adını *Âmid-i Sevdâ* dergisinde yaşatmış, Diyarbakırlı şair ve âlimlere ilişkin bilgileri derlemiştir.

Son yılları ve ölümü

23 Ocak 1924'te İstanbul'da öldü. Mezarı Fatih Camii hazîresindedir.