İsmail Saib Sencer

İsmail Saib Sencer kimdir?

İsmail Saib Sencer, 31 Ocak 1873'te Erzurum'da doğmuş, Osmanlı'nın son ve Cumhuriyet'in ilk dönemlerinde yaşamış bir kütüphaneci, bibliyograf ve Arap edebiyatı hocasıdır. Beyazıt Umumi Kütüphanesi'nin ilk müdürü olarak tanınır. On binlerce kitabı ve yazmayı tanıması, çağdaşlarınca "ayaklı kütüphane" ve "yaşayan bibliyografya" diye anılmasına yol açmıştır.

Doğumu ve ailesi

Babası Erzurumlu Hacı Kurbanzâde Binbaşı Mehmed Şevki Bey, annesi Ayşe Hatun'dur. KTB Erzurum sayfasına göre annesinin kabri Erzurum'da Dervişağa Camii önündeki hazirededir.

Eğitimi

İlk ve askerî rüşdiye öğrenimini İstanbul'da tamamladı. Dönemin önde gelen âlimlerinden İslami ilimler okuyarak icazet aldı; bunun yanında tıp, eczacılık ve hukuk alanlarında da öğrenim gördü. Arapça, Farsça, Fransızca ve Almancayı bildiği, Yunanca ve Latinceye de aşina olduğu kaydedilir.

Çalışmaları

• 1897: Beyazıt Umumi Kütüphanesi'ne ikinci hafız-ı kütüb olarak atandı.
• 1902: Beyazıt Camii vaizi oldu.
• 1908-1914: Çeşitli medreselerde Arap edebiyatı okuttu.
• 1916: Beyazıt Umumi Kütüphanesi'nin ilk müdürü oldu.
• 1919-1925: Süleymaniye Medresesi'nde ve Dârülfünun Edebiyat Fakültesi'nde ders verdi.
• 1939: Emekli oldu; ansiklopedi çalışmalarında ilmî danışmanlık yaptı.

Kendi adına çok eser yayımlamak yerine bilgisini araştırmacıların hizmetine sundu. M. Fuad Köprülü, İbnülemin Mahmud Kemal, Mehmed Âkif Ersoy ve Louis Massignon gibi isimlerin ondan yararlandığı bilinir. KTB sayfası, Kâtib Çelebi'nin *Keşfü'z-zunûn* adlı bibliyografyasını düzeltme ve eklemelerle zenginleştirdiğini belirtir.

Erzurum için önemi

Erzurumlu bir ailenin oğlu olan Sencer, Türkiye kütüphanecilik ve bibliyografya tarihinin öncü isimlerinden biri olarak Erzurum'un değerleri arasında anılır.

Son yılları ve ölümü

22 Mart 1940'ta İstanbul'da vefat etti ve Merkez Efendi Camii hazîresine defnedildi. Kişisel kütüphanesi Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde korunmaktadır.

Erzurum'un yetiştirdiği öteki âlimlerden Ömer Nasuhi Bilmen ve Şeyhülislam Feyzullah Efendi de sitede ayrı sayfalarda anlatılıyor.