Herakleides Pontikos

Herakleides Pontikos kimdir?

Herakleides Pontikos, MÖ 4. yüzyılda yaşamış bir Yunan filozofu ve astronomudur. Bugün Ereğli ilçesinin bulunduğu antik Herakleia Pontike'de doğmuştur. Gökyüzünün değil, Dünya'nın kendi ekseni çevresinde döndüğünü savunan ilk düşünürlerden biri olarak bilim tarihinde anılır.

Doğumu ve ailesi

Doğum ve ölüm tarihleri yaklaşık olarak MÖ 390 ve MÖ 310 kabul edilir. Babası Euthyphron, oğlunun Atina'daki eğitimini karşılayabilecek varlıklı bir soyludur. "Pontikos" lakabı, Karadeniz'in antik adı olan Pontos'tan gelir ve memleketini belirtir.

Eğitimi

Genç yaşta Atina'ya giderek Platon'un Akademia'sına katıldı; Platon'dan sonra Speusippos'un derslerini izledi. Speusippos'un ardından okulun başına geçmek için Ksenokrates ile yarışacak kadar sivrildiği aktarılır. Aristoteles'in öğrencisi olduğuna dair güvenilir bir kanıt bulunmaz.

Çalışmaları

En bilinen görüşü, gök küresinin dönüşü sanılan günlük hareketin aslında Dünya'nın batıdan doğuya kendi ekseni üzerinde dönmesinden kaynaklandığıdır. Merkür ve Venüs'ün Güneş çevresinde dolandığını öğrettiği de yaygın biçimde söylenir; ancak antik metinlerin dikkatli incelemesi bu iddianın açık bir dayanağı olmadığını gösterir. Felsefe, matematik, müzik, dilbilgisi, fizik, tarih ve retorik üzerine çoğu diyalog biçiminde çok sayıda eser yazdı.

Eserleri

Eserlerinin hiçbiri bütün olarak günümüze ulaşmamıştır; yalnız sonraki yazarların aktardığı parçalar bilinir. Aynı memleketten Khamaileon, Homeros ve Hesiodos üzerine yazdığı eserin Herakleides tarafından kendisinden alındığını ileri sürmüştür (bkz. Khamaileon).

Zonguldak için önemi

Herakleides, Karadeniz Ereğli'nin antik çağda Yunan düşünce dünyasına yetiştirdiği en tanınmış isimdir. Megaralıların MÖ 6. yüzyılda kurduğu Herakleia Pontike'nin bir bilim ve felsefe merkezi olarak da anılmasında payı büyüktür.

Kaynaklar arasındaki farklar

Güneş merkezli bir gezegen düzenini kısmen savunduğu yönündeki eski yorumlar bugün tartışmalıdır. Kişiliğine ilişkin antik anekdotlar (kibri, sahte metinler yazdığı ya da sahte metinlerle kandırıldığı) güvenilirliği belirsiz aktarımlardır.