Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu

Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu kimdir?

Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu, 1901'de Erzurum'un Tortum kazasına bağlı Çamlıyamaç köyünde doğmuş sosyologdur. Köy bugün Uzundere ilçesine bağlı Çamlıyamaç mahallesidir. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesinde profesörlük ve dekanlık yapan Fındıkoğlu, yaklaşık kırk yıl yayımladığı *İş* (sonra *İş ve Düşünce*) dergisi, kurduğu dernekler ve binlerce yazısıyla Türk sosyolojisinin önde gelen isimlerinden biridir.

Doğumu ve ailesi

Babası Halil Fahri Bey, annesi Fatma Zehra Hanım'dır. Doğduğu köy kaynaklarda Tortum'a bağlı gösterilir; bugün Uzundere ilçesinin kırsal mahallelerinden biridir.

Eğitimi

İlköğrenimini Erzincan ve Hakkâri'de, orta öğrenimini Malatya ve Kayseri'de gördü. 1918'de İstanbul Gelenbevi Lisesini, 1922'de Posta Telgraf Mektebini bitirdi; Darülfünun Edebiyat Fakültesinde felsefe okudu. Strasbourg Üniversitesinde Ziya Gökalp'in hayatı ve sosyolojisi üzerine doktora yaptı.

Çalışmaları

1925-1929 arasında Erzurum, Sivas ve Ankara'daki liselerde felsefe, sosyoloji ve edebiyat öğretmenliği yaptı. 1934'te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesine felsefe ve ahlak doçenti olarak girdi; daha sonra İktisat Fakültesine geçerek sosyoloji alanında çalıştı, 1958'de ordinaryüs profesör oldu. 1947-1949 yıllarında İktisat Fakültesi dekanlığını yürüttü ve 1972'de emekliye ayrıldı. 1927'de kurulan halk bilgisi (folklor) derneği ve 1934'te kurulan Türk kültürü ve içtimai araştırmalar derneği gibi kuruluşların kurucuları arasında yer aldı. Yaklaşık yirmi takma ad kullandı; en sık kullandıkları Kadıoğlu Ahmet ve Ahmet Halil'dir.

Eserleri

• *Erzurum Şairleri* (1927)
• *Bayburtlu Zihnî* (1928)
• *Ziya Gökalp, sa vie et sa sociologie* (1936)
• *Ahlâk Tecrübesi* (1938)
• *İçtimaiyata Başlangıç* (1938)
• *İbni Haldun* (1940)
• *Fransız İhtilâli ve Tanzimat* (1943)
• *Türkiye'de Kooperatifçilik* (1953)
• *Kooperasyon Sosyolojisi* (1967)
• *Sosyoloji Doktrin ve Kolları* (1971)
• *Karl Marx ve Sistemi* (1975)

Erzurum için önemi

Fındıkoğlu ilk kitabı *Erzurum Şairleri* ile memleketinin edebî mirasını derledi; Doğu Anadolu'nun kalkınması ve Erzurum'un şehirleşmesi üzerine de yazdı. Eskişehir'de ölen hemşehrisi tarihçi Abdürrahim Şerif Beygu'nun mezar taşının yaptırılmasına öncülük edenler arasında anılır.

Son yılları ve ölümü

16 Kasım 1974'te İstanbul'da öldü. Mezarının yeri incelenen kaynaklarda belirtilmiyor.

Kaynaklar arasındaki farklar

Doktora tezinin yılı TDV İslâm Ansiklopedisi'nde 1936, Küre Ansiklopedi'de (Paris baskısı) 1935 olarak geçiyor.

Erzurum'un yetiştirdiği bir başka sosyal bilimci Mümtaz Turhan'dır.