Abdürrahim Şerif Beygu

Abdürrahim Şerif Beygu kimdir?

Abdürrahim Şerif Beygu, 1894'te Erzurum'da doğmuş tarihçi ve tarih öğretmenidir. Şehrin tarihini anıtları ve kitabeleri üzerinden inceleyen çalışmaları nedeniyle "Erzurumiyatçı" olarak anılır. Saltuklu, Selçuklu ve İlhanlı dönemi anıtlarını fotoğraflarla değerlendiren Erzurum tarihi kitabı ve *Ahlat Kitabeleri*, onu Erzurum şehir tarihçiliğinin öncüleri arasına yerleştirir.

Doğumu ve ailesi

1894'te (H. 1309) Erzurum'da doğdu. Babası, Kapılar Ağası Kâmil Ağa'nın torunlarından Gül Ali Bey, annesi Kudret Hanım'dır. 1923-1924'te Edibe Hanım'la evlendi; beş kızı oldu. 1934'te Soyadı Kanunu ile "Beygu" soyadını aldı.

Eğitimi

Erzurum Merkez Numune-i İptidai Mektebinde başladığı öğrenimini Erzurum İdadisi'nde (1913'ten sonra Sultani) sürdürdü. Birinci Dünya Savaşı başlayınca okulu yarıda bıraktı. 1916'da Erzurum'un Rus işgaline uğraması üzerine göç etti; KTB'ye göre bu göç sırasında annesini ve eşini kaybetti. Daha sonra Konya Darülmuallimini'ni 21 Aralık 1919'da bitirdi.

Çalışmaları

Gençliğinde İttihat ve Terakki'nin Erzurum'daki matbaasında mürettiplik yaptı. Göç yıllarında Erbaa, Kayseri ve Konya'da öğretmenlik yaptı. 1920'de Erzurum'a dönerek Erzurum Sultanisi'nde çalıştı; ardından Bitlis ve Gümüşhane'de görev aldı. 1926'dan itibaren Erzurum Erkek ve Kız Muallim Mekteplerinde, 1930-1934 ve 1939-1943 yıllarında Erzurum Lisesinde tarih öğretti; arada Trabzon Lisesinde bulundu. Öğrencileri arasında sonradan tanınmış tarihçiler olan M. Fahrettin Kırzıoğlu, Halûk Karamağaralı ve Şerafettin Turan vardır. *Anadolu Mecmuası* başta olmak üzere birçok dergide makaleler yayımladı.

Eserleri

• *Erzurum Tarihi, Anıtları, Kitabeleri* (İstanbul, 1936; ikinci cildi ölümü nedeniyle basılamadı)
• *Ahlat Kitabeleri*
• "Tarihte Gümüşhane Madenleri" ve "Anadolu Manzaraları: Muş Ovasında" (Anadolu Mecmuası'nda makaleler)

Erzurum için önemi

Beygu, Erzurum'un kuruluşundan Selçuklu döneminin sonuna kadarki tarihini kitabe ve anıtlara dayanarak yazan ilk araştırmacılardandır. Yetiştirdiği öğrenciler aracılığıyla Erzurum'daki tarih araştırmalarına da kalıcı etki bıraktı. Erzurum'da adını taşıyan bir ilkokul bulunduğu, kütüphanesi ve arşivinin Erzurum Kent Arşivi'ne aktarıldığı belirtilir.

Son yılları ve ölümü

1943'te Eskişehir Lisesine atandı ve 6 Ekim 1944'te Eskişehir'de öldü. Mezar taşı, hemşehrisi Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu ile Erzurum Halkevi'nin öncülüğünde yaptırıldı. Ölümünün 80. yılında, 6 Ekim 2024'te Eskişehir'de mezarı başında anma töreni düzenlendi.

Kaynaklar arasındaki farklar

Mezarı bir kaynakta Eskişehir Yukarı Mahalle Mezarlığı, haberlerde Odunpazarı Mezarlığı olarak geçiyor. Erzurum tarihi kitabının adı da kaynaklarda farklı sıralamalarla yazılıyor.

Erzurum'un Saltuklu, Selçuklu ve İlhanlı dönemi anıtlarından Çifte Minareli Medrese, Üç Kümbetler ve Erzurum Kalesi sitede ayrı sayfalarda anlatılıyor.