İshak b. Ali er-Ruhâvî

İshak b. Ali er-Ruhâvî kimdir?

İshak b. Ali er-Ruhâvî, 9. ve 10. yüzyıllarda yaşamış, Ruha (bugünkü Şanlıurfa) doğumlu hekimdir. Hekimlik mesleğinin ahlaki ilkelerini sistemli biçimde ele alan Edebü't-tabîb adlı eseriyle tıp ahlakı tarihinde öncü isimlerden biri kabul edilir.

Doğumu ve kimliği

TDV İslâm Ansiklopedisi, Ruhâvî'nin Ruha'da (Urfa) doğduğunu belirtir. (Ortaçağ nisbe istisnası: doğum yeri TDV İA'da açıkça Ruha olarak verildiği için il doğumlu sayılmıştır.) Doğum tarihi bilinmemekte, 319 (931) yılından önce öldüğü anlaşılmaktadır.

Dinî kimliği tartışmalıdır. Bazı Batılı araştırmacılar onu Hristiyan, bazıları ise bir yazmadaki kayda dayanarak Yahudi saymıştır. TDV maddesi eserindeki ifadelerden tek tanrıcı bir kimliğe sahip olduğunun anlaşıldığını, Fuat Sezgin'in de onu muvahhid olarak nitelediğini aktarır.

Çalışmaları

Galenos'un eserlerinde derinleşmiş, kendi döneminde başarılı bir hekim olarak ün yapmıştır. Hayatı, eğitimi ve çalıştığı şehirler hakkında ayrıntılı bilgi bulunmamaktadır.

Eserleri

Bilinen eseri Edebü't-tabîb'dir. Hekimin inancı ve ahlakı, kendi sağlığına dikkat etmesi, hastaya ve hasta yakınlarına karşı tutumu, mesleğin itibarı ve hekimlerin denetlenmesi gibi konuları işler. Eserin bilinen tek yazma nüshası Edirne Selimiye Kütüphanesi'nde (nr. 1658) bulunmaktadır.

Şanlıurfa için önemi

Ruhâvî, Urfa'nın ortaçağda tıp bilgisi yetiştiren bir şehir olduğunu gösteren önemli bir isimdir. Tıp ahlakına dair öncü eseri, bugün tıp tarihi ve etik çalışmalarında sıkça anılmaktadır.

Kaynaklar arasındaki farklar

Araştırmacılar onun Hristiyan, Yahudi veya Müslüman olup olmadığı konusunda farklı görüşler ileri sürmüştür; kesin tarihleri de belirsizdir.