Yerin insanları
Diyarbakır'ın Değerleri
Bir yeri tanımanın bir yolu da yetiştirdiği insanları tanımaktır. Her kişi, doğduğu köyün, ilçenin ve ilin sayfasında da yer alır. Yalnız kaynağı olan bilgiler yayınlanır.
- Abdülkadir Aksu Mülkiye kökenli siyasetçi; iki dönem İçişleri Bakanı, Diyarbakır ve İstanbul milletvekili Diyarbakır Abdülkadir Aksu, 1944'te Diyarbakır'da doğan mülkiyeli yönetici ve siyasetçidir. Kaymakamlık, emniyet müdürlüğü ve valilik görevlerinden sonra Diyarbakır ve İstanbul milletvekili oldu; 1989-1991 ve 2002-2007 yıllarında İçişleri Bakanlığı yaptı.
- Ahmed Arif Şair; 'Hasretinden Prangalar Eskittim' kitabının yazarı Diyarbakır / Sur Ahmed Arif (1927-1991), Diyarbakır'ın surlar içindeki Hançepek semtinde doğan şairdir. Tek şiir kitabı Hasretinden Prangalar Eskittim (1968) kısa sürede çok sayıda baskı yaptı; halk kültürünü ve bölgenin dilini şiire taşıdı.
- Ali Emîrî Efendi Kitap koleksiyoncusu, şair ve tarih-edebiyat araştırmacısı; Millet Kütüphanesi'nin kurucusu Diyarbakır Ali Emîrî Efendi, 1857'de Diyarbakır'da doğmuş şair, araştırmacı ve kitap koleksiyoncusudur. Topladığı yaklaşık 16.000 ciltle İstanbul'da Millet Kütüphanesi'ni kurdu; Dîvânü lugāti't-Türk'ü bularak ilim dünyasına kazandırdı. 1924'te İstanbul'da öldü.
- Âmidli Aetios Bizans dönemi hekimi; on altı kitaplık tıp derlemesinin yazarı Diyarbakır / Sur Âmidli Aetios, antik Amida'da (bugünkü Diyarbakır) doğmuş Bizans dönemi hekimidir. 6. yüzyılda Konstantinopolis'te saray görevinde bulundu; Galenos ve Oribasios başta olmak üzere önceki hekimlerin bilgilerini derleyen on altı kitaplık tıp eseriyle tanınır.
- Âmidli Efraim Bizans devlet adamı ve Antakya Patriği (527-545) Diyarbakır / Sur Âmidli Efraim, antik Amida'dan (bugünkü Diyarbakır) Bizans devlet adamı ve din insanıdır. Doğu kontu (comes Orientis) olarak görev yaptı; 526 Antakya depreminden sonra kentin yeniden kuruluşunu yönetti ve 527-545 yıllarında Antakya Patriği oldu. Ortodoks ve Katolik kiliselerinde aziz sayılır.
-
Ayşe Şan
Ses sanatçısı; Kürtçe ve Türkçe eserleriyle tanınan, dengbêj geleneğinden gelen kadın sanatçı
Diyarbakır
Ayşe Şan, 1938'de Diyarbakır'da doğan ses sanatçısıdır. Dengbêj bir babanın kızıdır; Kürtçe ve Türkçe eserler seslendirdi, Antep, İstanbul, Almanya ve Bağdat'ta çalıştı. 1996'da İzmir'de öldü; naaşı vasiyeti üzerine 2025'te Diyarbakır'a nakledildi.
-
Aziz Yıldırım
İnşaat mühendisi ve iş insanı; Fenerbahçe Spor Kulübü başkanı (1998-2018 ve 2026'dan beri)
Diyarbakır / Ergani
Aziz Yıldırım, 1952'de Diyarbakır'ın Ergani ilçesinde doğan inşaat mühendisi ve iş insanıdır. 1998-2018 arasında yirmi yıl Fenerbahçe Spor Kulübü başkanlığı yaptı; Haziran 2026'da yeniden başkan seçildi.
- Cahit Sıtkı Tarancı Cumhuriyet dönemi şairi; 'Otuz Beş Yaş' şiiriyle tanınır Diyarbakır / Sur Cahit Sıtkı Tarancı, 1910'da Diyarbakır'ın bugünkü Sur ilçesindeki Cami Kebir Mahallesi'nde doğan Cumhuriyet dönemi şairidir. 'Otuz Beş Yaş' şiiriyle tanınır. Doğduğu ev 1973'ten beri müzedir. 1956'da Viyana'da öldü, Ankara'da gömülüdür.
- Celal Güzelses Hanende; 'Şark Bülbülü' lakaplı, Diyarbakır türkü ve gazellerinin kaynak icracısı Diyarbakır Celal Güzelses, 1900'de Diyarbakır'da doğan hanendedir. Atatürk'ün 'Şark Bülbülü' dediği sanatçı, Diyarbakır türkü ve gazellerinin en tanınmış kaynak icracısıdır; okuduğu türküler derlenerek repertuvara girdi. 1959'da Diyarbakır'da öldü.
- Cihan Haspolatlı Eski futbolcu; Galatasaray ile Süper Lig şampiyonu, A Millî Takım oyuncusu Diyarbakır Cihan Haspolatlı, 1980'de Diyarbakır'da doğan eski futbolcudur. Sağ bek ve defansif orta saha olarak Kocaelispor, Galatasaray ve başka Süper Lig takımlarında oynadı; Galatasaray ile lig şampiyonluğu yaşadı, A Millî Takım forması giydi.
- Coşkun Sabah Bestekâr, ud icracısı ve ses sanatçısı Diyarbakır Coşkun Sabah, 1952'de Diyarbakır'da Süryani bir ailede doğan bestekâr, ud icracısı ve ses sanatçısıdır. İstanbul Belediye Konservatuvarı'nda yetişti; 1990 tarihli 'Beni Unutma-Aşığım Sana' kaseti ve 'Anılar', 'Hatıram Olsun' gibi besteleriyle tanınır.
- Diyarbekirli Saîd Paşa (Mehmed Said) Şair, münşî ve Osmanlı devlet adamı; Muş, Siirt ve Mardin mutasarrıfı Diyarbakır Diyarbekirli Said Paşa (Mehmed Said), 1832'de Diyarbakır'da doğmuş şair, münşî ve Osmanlı yöneticisidir. Uzun yıllar Diyarbekir vilayetinde kâtiplik yaptı; Maraş, Muş, Siirt ve Mardin'de mutasarrıf oldu. Süleyman Nazif ile Faik Âli'nin babasıdır. 1891'de Mardin'de öldü.
-
Faik Âli Ozansoy
Servet-i Fünûn çevresinden şair; mutasarrıf, vali ve Dahiliye müsteşarı
Diyarbakır
Faik Âli Ozansoy, 1876'da Diyarbakır'da doğmuş Servet-i Fünûn çevresinden şair ve devlet adamıdır. Kaymakamlık, mutasarrıflık ve Diyarbakır valiliği yaptı; Fânî Tesellîler ve Temâsil başlıca şiir kitaplarıdır. Said Paşa'nın oğlu, Süleyman Nazif'in kardeşidir. 1950'de Ankara'da öldü.
- Hâmî-i Âmidî 18. yüzyıl Diyarbakırlı divan şairi ve divan kâtibi Diyarbakır Asıl adı Ahmed. 1679'da Diyarbakır'da doğdu. Derviş Âgâh'tan ders aldı, hattat şair İbrâhim Hâşim'den hat öğrendi. İstanbul'da ve Köprülüzâde Abdullah Paşa'nın yanında Van, Erzurum ve Diyarbakır'da divan kâtipliği yaptı. Kaside, gazel ve tarihlerden oluşan bir Divan bıraktı. 1747'de Diyarbakır'da öldü.
- Hesenê Metê Kürtçe yazan öykücü, romancı ve çevirmen Diyarbakır / Ergani Hesenê Metê, 1957'de Diyarbakır'ın Ergani ilçesinde doğan, Kürtçe yazan öykücü ve romancıdır. 1980'lerden beri İsveç'te yaşar; Smîrnoff, Labîrenta Cinan ve Gotinên Gunehkar gibi eserleri yazdı, Puşkin ile Dostoyevski'den çeviriler yaptı.
-
Hikmet Çetin
Ekonomist ve siyasetçi; Dışişleri Bakanı, Başbakan Yardımcısı, TBMM Başkanı ve NATO Afganistan Kıdemli Sivil Temsilcisi
Diyarbakır / Lice
Hikmet Çetin, 1937'de Diyarbakır'ın Lice ilçesinde doğan ekonomist ve siyasetçidir. Devlet Planlama Teşkilatı'nda çalıştı; Dışişleri Bakanı, Başbakan Yardımcısı ve 1997-1999'da TBMM Başkanı oldu. 2004'ten itibaren NATO'nun Afganistan Kıdemli Sivil Temsilcisi olarak görev yaptı.
- Hovsep Pushman Diyarbakır doğumlu Ermeni-Amerikalı ressam; natürmort ve portreleriyle tanınır Diyarbakır 9 Mayıs 1877'de Diyarbakır'da halı tüccarı bir ailede doğdu. On bir yaşında İstanbul'daki Sanayi-i Nefise Mektebi'ne kabul edildi, sonra Paris'te Académie Julian'da okudu. New York'ta yerleşerek loş ışıkta resmedilmiş Doğu nesneleriyle kurduğu natürmortlarıyla ün kazandı; eserleri Metropolitan Müzesi'nde bulunur. 1966'da New York'ta öldü.
- İbn Nübâte el-Fârikī (el-Hatîb) Hamdânîler döneminin ünlü hatibi; Dîvânü'l-hutab'ın sahibi Diyarbakır / Silvan İbn Nübâte el-Hatîb, 946'da Meyyâfârikīn'de (bugünkü Silvan) doğmuş, Hamdânî Emîri Seyfüddevle'nin Halep'teki hatibi olmuş bir hitabet ustasıdır. Hutbelerini toplayan Dîvânü'l-hutab Arap edebiyatında örnek sayılmış, pek çok şerhi yazılmıştır. 984'te öldü.
- İbnü'l-Ezrak el-Fârikī Artuklu dönemi tarihçisi; Târîhu Meyyâfârikīn ve Âmid'in yazarı Diyarbakır / Silvan İbnü'l-Ezrak el-Fârikī, 1117'de Meyyâfârikīn'de (bugünkü Silvan) doğmuş Artuklu dönemi tarihçisidir. Silvan ve Diyarbakır'ın ortaçağ tarihine dair en önemli yerli kaynaklardan biri olan Târîhu Meyyâfârikīn ve Âmid'i yazdı. 1181'den sonra öldü.
- Kevork Malikyan Diyarbakır doğumlu Ermeni-İngiliz oyuncu ve drama eğitmeni Diyarbakır 2 Haziran 1943'te Diyarbakır'da doğdu. Çocukluğunun ilk yıllarını burada geçirdi, ardından İstanbul'da Surp Haç Ermeni Lisesi'nde okudu. 1963'te Londra'ya giderek Rose Bruford College'da oyunculuk okudu. Mind Your Language dizisindeki Max ve Indiana Jones ve Son Macera'daki Kazim rolleriyle tanınır.
-
Leyla Zana
Diyarbakır ve Ağrı eski milletvekili; 1995 Avrupa Parlamentosu Sakharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü sahibi
Diyarbakır / Silvan
Leyla Zana, 1961'de Diyarbakır'ın Silvan ilçesinde doğan siyasetçidir. 1991'de ve 2011'de Diyarbakır, 2015'te Ağrı milletvekili seçildi. 1995'te Avrupa Parlamentosu'nun Sakharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü'ne, 1994'te Rafto Ödülü'ne değer görüldü.
- Mahmut Gazi Yaşargil Beyin cerrahı; mikronöroşirürjinin kurucularından, Zürih Üniversitesi nöroşirürji bölüm başkanı Diyarbakır / Lice Mahmut Gazi Yaşargil, 1925'te Diyarbakır'ın Lice ilçesinde doğan beyin cerrahıdır. Zürih Üniversitesi'nde geliştirdiği mikrocerrahi yöntemleriyle modern beyin cerrahisinin kurucularından sayılır. 2025'te İstanbul'da 100 yaşında öldü.
- Mahsun Kırmızıgül Şarkıcı, söz yazarı, oyuncu ve film yönetmeni Diyarbakır / Hani Mahsun Kırmızıgül, 1969'da Diyarbakır'ın Hani ilçesinde doğan şarkıcı, oyuncu ve yönetmendir. 1993'teki 'Alem Buysa Kral Sensin' albümüyle geniş kitlelere ulaştı; 2000'lerden itibaren Beyaz Melek, Güneşi Gördüm ve Mucize gibi filmleri yazıp yönetti.
- Mehmed Emin Bozarslan Yazar, çevirmen ve dil araştırmacısı; 1968 tarihli Kürtçe alfabe kitabı 'Alfabê'nin yazarı Diyarbakır / Lice Mehmed Emin Bozarslan, Diyarbakır'ın Lice ilçesinde doğan yazar ve çevirmendir. Kulp'ta müftülük yaptı; 1968'de Kürtçe alfabe kitabı Alfabê'yi yayımladı, Mem û Zîn ve Şerefname'yi Türkçeye çevirdi. 2026'da İsveç'in Uppsala şehrinde öldü.
-
Mıgırdiç Margosyan
Ermeni asıllı hikâyeci ve yazar; 'Gâvur Mahallesi' ile eski Diyarbakır hayatını anlattı
Diyarbakır / Sur
Mıgırdiç Margosyan, 1938'de Diyarbakır'ın surlar içindeki Hançepek (Gâvur) Mahallesi'nde doğan Ermeni asıllı hikâyecidir. Ermenice ve Türkçe yazdı; 'Gâvur Mahallesi' ve 'Söyle Margos Nerelisen?' kitaplarıyla çocukluğunun çok dilli Diyarbakır'ını anlattı.
-
Naum Faik
Süryani şair, gazeteci ve öğretmen; Kawkab Madenḥo gazetesinin kurucusu
Diyarbakır
Naum Faik, 1868 dolaylarında Diyarbakır'da doğan Süryani şair, gazeteci ve öğretmendir. Kentte uzun yıllar öğretmenlik yaptı, 1910'da Süryanice, Arapça (Karşuni) ve Türkçe yayımlanan Kawkab Madenḥo gazetesini kurdu. 1912'de ABD'ye göçtü, 1930'da New Jersey'de öldü.
- Ömer Akgün Millî atıcı; Tokyo 2020 Olimpiyatları 10 m havalı tüfekte dördüncü Diyarbakır Ömer Akgün, Diyarbakırlı millî atıcıdır. Tokyo 2020 Olimpiyat Oyunları'nda 10 metre havalı tüfekte finale kalıp dördüncü oldu. Ağabeyi ve antrenörü Abdurrahman Akgün ile çalışır; çok sayıda Türkiye rekoru vardır.
- Seyfeddin el-Âmidî Eş'arî kelâmcı ve fıkıh usulü âlimi; el-İhkâm ve Ebkârü'l-efkâr'ın müellifi Diyarbakır / Sur Seyfeddin el-Âmidî, 1156'da Âmid'de (bugünkü Diyarbakır Sur) doğmuş Eş'arî kelâmcı ve fıkıh usulü âlimidir. Bağdat, Mısır ve Şam'da ders verdi; el-İhkâm ile Ebkârü'l-efkâr, kendi alanlarında sonraki âlimlerin temel başvuru kitapları arasına girdi. 1233'te Şam'da öldü.
- Sezai Karakoç Şair ve düşünür; Diriliş dergisinin kurucusu Diyarbakır / Ergani Sezai Karakoç, 1933'te Diyarbakır'ın Ergani ilçesinde doğan şair ve düşünürdür. Diriliş dergisini çıkardı; İslâm medeniyetinin yeniden dirilişi düşüncesini şiir ve denemelerinde işledi. 2021'de İstanbul'da öldü, Şehzadebaşı Camii hazîresine defnedildi.
-
Songül Öden
Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
Diyarbakır
Songül Öden, 1979'da Diyarbakır'da doğan tiyatro, sinema ve dizi oyuncusudur. Ankara Üniversitesi DTCF Tiyatro Bölümü'nü bitirdi; Gümüş ve Umutsuz Ev Kadınları dizileriyle tanındı, tiyatro ve film çalışmalarıyla oyunculuk ödülleri aldı.
- Süleyman Nazif Şair, yazar ve gazeteci; II. Meşrutiyet döneminde valilik yapmış Osmanlı yöneticisi Diyarbakır Süleyman Nazif, 1869'da Diyarbakır'da doğmuş şair, yazar ve gazetecidir. Basra, Kastamonu, Trabzon, Musul ve Bağdat'ta valilik yaptı; işgal yıllarındaki yazıları yüzünden Malta'ya sürüldü. Diyarbekirli Said Paşa'nın oğlu, Faik Âli'nin ağabeyidir. 1927'de İstanbul'da öldü.
- Zabel Boyacıyan Ermeni asıllı ressam, yazar ve çevirmen; Londra'da çalıştı Diyarbakır Zabel Boyacıyan (Zabelle C. Boyajian), 1872 ya da 1873'te Diyarbakır'da doğan ressam, yazar ve çevirmendir. Babasının 1895'te ölümünden sonra Londra'ya yerleşti, Slade Güzel Sanatlar Okulu'nda okudu. 'Armenian Legends and Poems' ve resimli 'Gilgamesh' kitaplarıyla tanınır.
-
Ziya Gökalp
Sosyolog, düşünür, şair ve eğitimci; Türkçülük akımının kuramcısı, Diyarbekir mebusu
Diyarbakır / Sur
Ziya Gökalp, 1876'da Diyarbekir'de (bugünkü Sur ilçesinde) doğan sosyolog, düşünür ve şairdir. Türkçülük akımının kuramcısı olarak tanınır; Dârülfünun'da sosyoloji okuttu, Diyarbekir mebusu oldu. Doğduğu ev bugün müzedir. 1924'te İstanbul'da öldü.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.