Yerin insanları
Şanlıurfa'nın Değerleri
Bir yeri tanımanın bir yolu da yetiştirdiği insanları tanımaktır. Her kişi, doğduğu köyün, ilçenin ve ilin sayfasında da yer alır. Yalnız kaynağı olan bilgiler yayınlanır.
- Abdülkādir er-Ruhâvî Urfa doğumlu Hanbelî hadis hâfızı; el-Erbaûne'l-büldâniyye'nin yazarı (1142-1215) Şanlıurfa Ebû Muhammed Abdülkādir b. Abdillâh er-Ruhâvî, 1142'de Urfa'da doğdu. Ailesi 1144'te İmâdüddin Zengî'nin Urfa'yı almasıyla esir düşmüş, sonra azat edilerek Müslüman olmuştu. İsfahan'dan İskenderiye'ye uzanan yolculuklarla hadis topladı; Musul ve Erbil'de ders verdi, Harran'a yerleşti. el-Erbaûne'l-büldâniyye'nin yazarıdır. 1215'te Harran'da öldü.
- Abdülkadir Karahan Eski Türk edebiyatı profesörü; Fuzûlî ve kırk hadis araştırmacısı Şanlıurfa / Siverek 1 Eylül 1913'te Siverek'te doğdu. İstanbul Üniversitesi'nde eski Türk edebiyatı profesörü oldu; Fuzûlî, Nâbî, Nef'î ve İslâm-Türk edebiyatında kırk hadis üzerine temel çalışmalar yaptı. 27 Temmuz 2000'de İstanbul'da öldü. Yaklaşık 7000 kitaplık kütüphanesini Urfa'ya bağışladı.
- Abdurrahman Yalçınkaya Hukukçu; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı (2007-2011) Şanlıurfa 10 Mart 1950'de Şanlıurfa'da doğdu. 1973'te Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdi; çeşitli yerlerde hâkimlik yaptıktan sonra 1998'de Yargıtay üyeliğine seçildi. 2004'te Cumhuriyet Başsavcıvekili, 21 Mayıs 2007-20 Mayıs 2011 arasında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı oldu.
- Ahmet Kanneci Klasik gitar virtüözü ve eğitimci; Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuvarı gitar bölümü başkanı Şanlıurfa / Halfeti 21 Haziran 1957'de Halfeti'de doğan Ahmet Kanneci, Türkiye'nin önde gelen klasik gitar icracılarındandır. ODTÜ Mimarlık'tan sonra İspanya'da José Tomás ile çalıştı; dört konservatuvarda gitar bölümü kurdu, Hacettepe Ankara Devlet Konservatuvarı gitar bölümünü yönetti. Carnegie Hall gibi salonlarda çaldı.
- Bardaisan (Bar Daysan) Urfalı Süryani filozof, şair ve gnostik düşünür; Ülkelerin Kanunları Kitabı geleneğinin merkez figürü Şanlıurfa 154'te Edessa'da (Urfa) Deysan ırmağı kıyısında doğdu, 222'de öldü. Osrhoene Kralı VIII. Abgar'ın sarayında bulundu. Yunan felsefesi ile İran ve gnostik kozmolojiyi harmanlayan düşüncesi, Süryanice şiir ve 'Ülkelerin Kanunları Kitabı' ile tanınır; takipçileri Deysânîler olarak anıldı.
- Bettânî Harran yöresinden Sâbiî kökenli astronom ve matematikçi; Batı'da Albategnius adıyla tanınır (y. 858-929) Şanlıurfa / Harran Ebû Abdillâh Muhammed b. Câbir el-Bettânî, Harran yakınlarında Sâbiî bir ailede doğmuş, verimli yıllarını Rakka'da gözlem yaparak geçirmiş astronomdur. ez-Zîcü's-Sâbi adlı tabloları, güneş yılı ve presesyon hesapları ile trigonometriye katkıları Avrupa'da Albategnius adıyla yüzyıllarca etkili oldu. 929'da öldü.
- Bülent İnal Tiyatro, sinema ve televizyon oyuncusu Şanlıurfa / Hilvan Bülent İnal, 19 Mayıs 1973'te Şanlıurfa'nın Hilvan ilçesinde doğmuş tiyatro, sinema ve televizyon oyuncusudur. Dokuz Eylül Üniversitesi tiyatro bölümünden mezun oldu; Tatar Ramazan, Payitaht: Abdülhamid ve Mevlana dizilerindeki başrolleriyle tanınır.
- Ebû Arûbe el-Harrânî Harranlı muhaddis, Harran müftüsü ve tabakāt yazarı (y. 837-931) Şanlıurfa / Harran Ebû Arûbe Hüseyn b. Muhammed b. Mevdûd el-Harrânî, 837 civarında Harran'da doğdu. 850-851'de hadis tahsiline başladı; Cezîre, Dımaşk ve Irak'ta hadis topladı. Harran müftüsü olarak tanındı; İbn Hibbân ve İbn Adî gibi muhaddisler ondan rivayet etti. et-Tabakāt ve Târîhu'l-Cezîre gibi eserler yazdı. 931'de öldü.
-
Ferhat Göçer
Tenor, ses sanatçısı ve hekim
Şanlıurfa / Birecik
Ferhat Göçer, 1970'te Şanlıurfa'nın Birecik ilçesinde doğmuş tenor ve ses sanatçısıdır. İstanbul Tıp Fakültesi'nde hekimlik ve İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'nda şan eğitimi aldı; 2005'ten itibaren yayımladığı albümlerle geniş kitlelere ulaştı.
- İbn Teymiyye Harran doğumlu Hanbelî fakih, kelamcı ve müctehid; İslam düşüncesini görüş ve eleştirileriyle etkileyen Selefî âlim (1263-1328) Şanlıurfa / Harran Takıyyüddin Ahmed b. Abdülhalîm İbn Teymiyye, 1263'te Harran'da Hanbelî âlimlerden oluşan bir ailede doğdu. Moğol baskısı nedeniyle ailesiyle Dımaşk'a göçtü; orada yetişip ders verdi. Mecmûu'l-fetâvâ, es-Siyâsetü'ş-şer'iyye ve Der'ü teâruzi'l-akl ve'n-nakl gibi eserleriyle İslam düşüncesinde derin iz bıraktı. 1328'de Dımaşk'ta öldü.
-
İbrahim Tatlıses
Halk müziği ve arabesk yorumcusu, oyuncu, film yönetmeni
Şanlıurfa
Asıl adı İbrahim Tatlı olan İbrahim Tatlıses, 1952'de Şanlıurfa'da doğdu. 1970'lerde Ayağında Kundura ile tanındı; onlarca albüm yaptı, çok sayıda filmde oynadı ve film yönetti, uzun yıllar televizyon programı sundu. 'İmparator' lakabıyla anılır.
- İshak b. Ali er-Ruhâvî Urfalı hekim; hekimlik ahlakına dair ilk müstakil eserlerden Edebü't-tabîb'in yazarı (ö. 931'den önce) Şanlıurfa İshak b. Ali er-Ruhâvî, Ruha'da (Urfa) doğmuş, 9-10. yüzyılda yaşamış hekimdir. Galenos'un eserlerinde uzmanlaşmış başarılı bir hekim olarak tanındı. Hekimin ahlakını ve meslek kurallarını konu alan Edebü't-tabîb adlı eseri, alanının erken ve önemli örneklerindendir; tek nüshası Edirne Selimiye Kütüphanesi'ndedir.
- Kazancı Bedih Urfa sıra gecelerinin gazelhanı; asıl adı Bedih Yoluk Şanlıurfa Asıl adı Bedih Yoluk olan Kazancı Bedih, Urfa sıra gecelerinde Divan şiirinden gazeller okuyan, ud, tambur ve cümbüş çalan halk sanatçısıdır. Lakabını kazancılık mesleğinden aldı. Eşkıya (1996) filmindeki görünümüyle ülke çapında tanındı. Ocak 2004'te Şanlıurfa'da öldü.
- Kemal Edip Kürkçüoğlu Urfalı şair, eğitimci ve edebiyat araştırmacısı; 'Urfa Ağzı' çalışmasının yazarı Şanlıurfa 1902'de Urfa'da, Kürkçüzâdeler ailesinde doğdu. Öğretmenlik, müfettişlik ve Ankara İlahiyat Fakültesi'nde öğretim üyeliği yaptı, İstanbul Yüksek İslâm Enstitüsü'ne müdürlük etti. Fâtih vakfiyeleri, Fuzûlî neşirleri ve 'Urfa Ağzı' (1945) çalışmasıyla tanınır. 15 Nisan 1977'de İstanbul'da öldü.
-
Mahmut Tanal
Avukat ve siyasetçi; 24-27. dönem İstanbul, 28. dönem Şanlıurfa milletvekili
Şanlıurfa / Hilvan
1961'de Şanlıurfa'nın Hilvan ilçesinde doğdu. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdi, İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat olarak çalıştı. 24, 25, 26 ve 27. dönemlerde İstanbul, 28. dönemde Şanlıurfa milletvekili seçildi.
- Mahmut Tuncer Urfa ağzıyla okuduğu türkülerle tanınan halk müziği sanatçısı, sinema oyuncusu Şanlıurfa Mahmut Tuncer, 1961'de Şanlıurfa'da doğmuş halk müziği sanatçısı ve sinema oyuncusudur. Urfaspor'da futbol oynarken 1979'da müziğe yöneldi, TRT ses sınavını kazandı ve 1980'den itibaren çok sayıda albüm yayımladı; seksenlerden bu yana filmlerde de rol aldı.
- Mazhar Bağlı Sosyolog, akademisyen; 25. dönem Şanlıurfa milletvekili, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi rektörü Şanlıurfa / Halfeti 1965'te Şanlıurfa'nın Halfeti ilçesine bağlı Ağaçlı köyünde doğdu. Selçuk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'nü bitirdi, uzun yıllar Dicle Üniversitesi'nde öğretim üyeliği yaptı. 25. dönemde AK Parti Şanlıurfa milletvekili oldu; 2017'de Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi rektörlüğüne atandı.
- Mecdüddin İbn Teymiyye Harranlı Hanbelî fakih, muhaddis ve kıraat âlimi; el-Müntekā ve el-Muharrer'in yazarı (y. 1194-1254) Şanlıurfa / Harran Ebü'l-Berekât Mecdüddin Abdüsselâm b. Abdillâh el-Harrânî, 1194 civarında Harran'da doğdu. Bağdat'ta fıkıh, hilâf ve Arapça okudu; Harran'a dönerek tefsir, kıraat ve fıkıh okuttu. el-Müntekā ve el-Muharrer gibi Hanbelî temel eserlerini yazdı. Takıyyüddin İbn Teymiyye'nin dedesidir. 1254'te Harran'da öldü.
- Mehmed Uzun Kürtçe modern romanın öncü yazarı; romancı ve deneme yazarı Şanlıurfa / Siverek 1953'te Siverek'te doğan Mehmed Uzun, Kürtçe yazdığı yedi romanla modern Kürt romanının kurucu isimlerinden sayılır. 1977'den itibaren uzun yıllar İsveç'te yaşadı. Siya Evînê, Bîra Qederê ve Hawara Dîcleyê başlıca eserlerindendir. Ekim 2007'de Diyarbakır'da öldü, Mardinkapı Mezarlığı'na gömüldü.
- Mehmet Akif İnan Şair, deneme yazarı, edebiyat öğretmeni; Eğitim-Bir-Sen'in kurucu genel başkanı Şanlıurfa 12 Temmuz 1940'ta Urfa'da doğan Mehmet Akif İnan, Hicret (1974) ve Tenha Sözler (1991) kitaplarıyla tanınan şair ve deneme yazarıdır. Uzun yıllar Ankara'da edebiyat öğretmenliği yaptı, Eğitim-Bir-Sen'i kurup yönetti, sonra Memur-Sen genel başkanı oldu. 6 Ocak 2000'de Şanlıurfa'da öldü.
- Müslüm Gürses Arabesk müziğin önde gelen yorumcusu ve oyuncu; 'Müslüm Baba' Şanlıurfa / Halfeti / Fıstıközü Asıl adı Müslüm Akbaş olan Müslüm Gürses, 7 Mayıs 1953'te Halfeti'nin Fıstıközü köyünde doğdu, üç yaşında ailesiyle Adana'ya göçtü. Sevda Yüklü Kervanlar ile tanınan arabesk yorumcusu onlarca albüm yaptı, 38 filmde oynadı. 3 Mart 2013'te İstanbul'da öldü.
- Nâbî 17. yüzyıl Osmanlı divan şairi; hikemî şiirin önde gelen temsilcisi, Hayriyye'nin yazarı Şanlıurfa Asıl adı Yûsuf olan Nâbî, 1642'de Urfa'da doğdu. İstanbul ve Halep'te yaşadı; Musâhib (Damad) Mustafa Paşa'nın himayesinde divan kâtipliği yaptı. Öğüt verici, düşünceye dayalı hikemî şiirin divan edebiyatındaki en güçlü ismidir. Hayriyye, Hayrâbâd ve Divan'ı başlıca eserleridir. 1712'de İstanbul'da öldü.
-
Nureddin Nebati
Siyasetçi; Hazine ve Maliye Bakanı (2021-2023), İstanbul, Şanlıurfa ve Mersin milletvekili
Şanlıurfa / Viranşehir
1964'te Şanlıurfa'nın Viranşehir ilçesinde doğdu. İstanbul Üniversitesi'nde siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler, Kocaeli Üniversitesi'nde doktora yaptı. 24. ve 26. dönemde İstanbul, 25. dönemde Şanlıurfa, 28. dönemde Mersin milletvekili seçildi; 2 Aralık 2021-3 Haziran 2023 arasında Hazine ve Maliye Bakanı olarak görev yaptı.
- Nuri Sesigüzel Türk halk müziği sanatçısı ve sinema oyuncusu Şanlıurfa / Birecik Asıl adı Nuri Kaçtaş olan Nuri Sesigüzel, 1937'de Birecik'te doğdu. 1961'de TRT İstanbul Radyosu sınavını kazanarak profesyonel oldu; yüzlerce plak yaptı, 1960-70'lerde birçok filmde oynadı. Urfa sıra gecelerini ekrana taşıdı. 20 Mayıs 2023'te İstanbul'da öldü.
- Sâbit b. Kurre Harranlı Sâbiî matematikçi, astronom, hekim ve Yunanca eserlerin Arapçaya çevirmeni (836-901) Şanlıurfa / Harran 836'da Harran'da doğan Sâbiî inançlı bilgin. Muhammed b. Mûsâ b. Şâkir tarafından Bağdat'a götürüldü; Arşimet ve Apollonios gibi Yunan matematikçilerin eserlerini Arapçaya aktardı. Dost sayılar teoremi, küresel trigonometri ve astronomi çalışmalarıyla tanınır. 901'de Bağdat'ta öldü.
-
Şivan Perwer
Kürtçe şarkılarıyla uluslararası tanınan müzisyen, besteci ve söz yazarı
Şanlıurfa
Şivan Perwer (İsmail Aygün), 1955'te Şanlıurfa'da doğmuş Kürt müzisyen ve bestecidir. 1970'lerde Kürtçe şarkılarıyla tanındı, 1976'dan sonra uzun yıllar Almanya'da yaşadı ve otuzdan fazla albüm yayımladı. Doğduğu ilçe kaynaklarda Viranşehir ya da Siverek olarak geçer.
- Yakup Baradeus (Ya'qub Burd'oyo) Tellalı Süryani piskopos; Süryani Ortodoks (Yakubî) kilise hiyerarşisini yeniden kuran misyoner Şanlıurfa / Viranşehir Tella'da (bugünkü Viranşehir) doğdu, yakındaki Phesilta manastırında yetişti. 542/543'te gizlice Edessa piskoposu olarak takdis edildi; kılık değiştirerek dolaşıp Miafizit topluluklara rahip ve piskopos atadı. 578'de öldü. Süryani Ortodokslara verilen 'Yakubî' adı ona dayanır.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.