Seyfeddin el-Âmidî

Seyfeddin el-Âmidî kimdir?

Seyfeddin el-Âmidî, kelâm ve fıkıh usulü alanlarında eser vermiş bir Eş'arî âlimidir. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 551 (1156) yılında Âmid'de, yani bugünkü Diyarbakır'ın surlarla çevrili tarihî kentinde doğdu; bu bölge bugün Sur ilçesidir. "Âmidî" nisbesini doğduğu şehirden alır. Önemi, Eş'arî kelâmının en kapsamlı kaynaklarından sayılan *Ebkârü'l-efkâr* ile fıkıh usulünde çok başvurulan *el-İhkâm fî usûli'l-ahkâm*'ı yazmış olmasından gelir.

Doğumu ve eğitimi

Tam adı Ebü'l-Hasen Seyfüddîn Alî b. Muhammed b. Sâlim et-Tağlibî el-Âmidî'dir. İlk öğrenimini doğduğu şehirde gördü. Ardından Bağdat'a geçerek fıkıh ve cedel (tartışma yöntemi) derslerini Hanbelî âlim İbnü'l-Mennî'den aldı, hadis dinledi. Felsefe ve mantığı da Bağdat'ta öğrendiği ansiklopedide belirtilir.

Çalışmaları

1196 civarında Şam'a giderek akli ilimlerdeki çalışmalarını sürdürdü. Daha sonra Mısır'a geçti; Kahire'de İmam Şâfiî türbesi yakınındaki Nâsıriyye Medresesi'nde ve Zâfirî Camii'nde ders verdi. Mısırlı bazı âlimlerin muhalefeti üzerine Hama'ya çekildi. Son olarak yeniden Şam'a döndü ve Azîziyye Medresesi'nde yaklaşık on yıl müderrislik yaptı.

Eserleri

• *Ebkârü'l-efkâr* — kelâma dair kapsamlı eser; yazar tarafından *Rumûzü'l-künûz* adıyla kısaltılmıştır.
• *Gāyetü'l-merâm fî ilmi'l-kelâm* — kelâm.
• *el-İhkâm fî usûli'l-ahkâm* — fıkıh usulü.
• Felsefe ve mantığa dair çeşitli risaleler.

TDV İA'ya göre *Ebkârü'l-efkâr*, Adudüddin el-Îcî ve Teftâzânî gibi sonraki kelâmcılar için temel kaynaklardan biri olmuştur.

Diyarbakır için önemi

Âmidî, ortaçağ İslâm dünyasında doğduğu şehrin adıyla tanınan en etkili âlimlerdendir; adı Diyarbakır'ın eski adı Âmid'i yaşatır.

Son yılları ve ölümü

4 Safer 631'de (9 Kasım 1233) Şam'da öldü ve Kasiyun Dağı eteğindeki mezarlığa gömüldü.