Celal Güzelses

Celal Güzelses kimdir?

Celal Güzelses, Diyarbakır türkülerinin ve gazellerinin kaynak kişisi sayılan hanendedir. 1900'de Diyarbakır'da doğdu. Atatürk'ün kendisine verdiği 'Şark Bülbülü' lakabıyla tanınır; soyadını da bu lakaptan almıştır. Okuduğu türküler derlenerek Türk halk müziği repertuvarına girmiş, kendisinden sonraki Diyarbakırlı sanatçılar için bir okul oluşturmuştur.

Doğumu ve ailesi

Asıl adı Mehmet Celalettin'dir. Babası Derviş Halil, annesi Lütfiye Hanım'dır.

Eğitimi

Mahalle mektebine başladı; ancak Birinci Dünya Savaşı sırasında rüştiyelerin kapanması nedeniyle öğrenimini tamamlayamadı. Sabah gazetesindeki bir yazıya göre Ulu Cami çevresinde ve tekkelerde yetişti.

Sanatı ve çalışmaları

• 1913-1921 yılları arasında Ulu Cami'de müezzinlik yaptı.
• 1924'te Diyarbakır Valiliği'nde, 1929'da Özel İdare'de memur olarak çalıştı.
• Mustafa Kemal Paşa sesini ilk kez 1917'de Diyarbakır'da dinledi; yıllar sonra Dolmabahçe Sarayı'nda yeniden karşılaştılar ve ona 'Şark Bülbülü' adını verdi.
• 1934 Soyadı Kanunu ile bu lakaptan esinlenen 'Güzelses' soyadını aldı.
• TRT'nin tanıtımına göre 1943'te Diyarbakır'da kurulan halk müziği derneğinin kurucuları arasındaydı.

Okuduğu türkülerden bazıları

• Ağlama Yar Ağlama
• Bülbülün Kanadı Sarı
• Dağlar Dağımdır Benim
• Esmerin Ağı Gerek
• Mardin Kapı Şen Olur
• Nare Esvap Yıkıyor
• Vallahi O Yârdir

Anadolu Ajansı, ondan 46 türkü derlendiğini belirtir.

Diyarbakır için önemi

Diyarbakır türkülerinin bugün bilinen biçimlerinin önemli bir bölümü onun icrasına dayanır. Ölüm yıl dönümlerinde Diyarbakır'da anma konserleri düzenlenmektedir.

Son yılları ve ölümü

1 Şubat 1959'da Diyarbakır'da öldü. Mardinkapı Mezarlığı'nda şeyhi Zeki Efendi'nin yanına defnedildi.

Kaynaklar arasındaki farklar

Ölüm günü resmî kaynakta ve AA'da 1 Şubat, Bianet'te 2 Şubat 1959 olarak geçer.