Yerin insanları
Van'ın Değerleri
Bir yeri tanımanın bir yolu da yetiştirdiği insanları tanımaktır. Her kişi, doğduğu köyün, ilçenin ve ilin sayfasında da yer alır. Yalnız kaynağı olan bilgiler yayınlanır.
- Abdülhakim Arvâsî Nakşibendî-Hâlidî şeyhi ve âlim; İstanbul Kâşgarî Tekkesi şeyhi Van / Başkale Abdülhakim Arvâsî (1865-1943), Van'ın Başkale ilçesinde doğmuş Nakşibendî-Hâlidî şeyhi ve âlimdir. Başkale'de medrese kurup ders verdi; 1919'dan sonra İstanbul'da Kâşgarî Tekkesi şeyhi oldu ve Necip Fazıl Kısakürek gibi isimleri etkiledi.
- Altan Çilingiroğlu Arkeolog, Urartu araştırmacısı Van / Tuşba Altan Çilingiroğlu, Van'daki Ayanis Kalesi kazılarını 1989'dan 2012'ye kadar yöneten arkeologdur. Ekibi Ayanis'te son derece iyi korunmuş bir Haldi tapınağı ortaya çıkardı.
-
Arshile Gorky
ABD'li ressam; soyut dışavurumculuğun öncülerinden
Van / Edremit
Arshile Gorky (doğum adı Vosdanik Adoian, 1904-1948), Van Gölü kıyısındaki Horgom (Khorkom) köyünde doğmuş ABD'li ressamdır. Avrupa gerçeküstücülüğü ile Amerikan soyut dışavurumculuğu arasında köprü kuran sanatçı olarak kabul edilir.
- Dengbêj Gazîn Dengbêj (Kürt sözlü geleneği icracısı) Van Dengbêj Gazîn (Raziye Kızıl), dengbêjlik geleneğinin öne çıkan kadın icracılarındandır. 1974'ten itibaren Van'da yaşadı ve 2010'da Van'da Kadın Dengbêjler Derneği'ni kurdu.
-
Fatih Altaylı
Gazeteci, yayın yöneticisi, köşe yazarı ve televizyon programcısı
Van
Fatih Altaylı, Van doğumlu gazeteci ve yayın yöneticisidir. 1982'de spor muhabiri olarak başladığı meslekte Hürriyet, Sabah ve Habertürk gibi kuruluşlarda yöneticilik yaptı; Teke Tek programıyla tanındı.
- Feqiyê Teyran Klasik Kürt şiirinin şairi Van / Bahçesaray Feqiyê Teyran (Fakī-yi Teyrân), TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre klasik Kürt şiirinin önde gelen temsilcilerinden biridir. Bugün Van'ın Bahçesaray ilçesi olan Müküs yöresinde doğdu.
-
Ferit Melen
Türkiye'nin 14. Başbakanı (1972-1973); Maliye ve Millî Savunma Bakanı, Van milletvekili ve senatörü
Van
Ferit Melen (1906-1988), Van'da doğmuş maliyeci ve siyasetçidir. Uzun yıllar Van milletvekili ve senatörü olarak görev yapmış, Maliye ve Millî Savunma bakanlıklarında bulunmuş, 1972-1973'te Türkiye'nin 14. Başbakanı olmuştur.
- Fettah Tamince Turizm ve otelcilik yatırımcısı, Rixos otel zincirinin kurucusu Van / Çaldıran Fettah Tamince, 1972'de Van'ın Çaldıran ilçesinde doğmuş turizm yatırımcısıdır. 2000'li yılların başında kurduğu Rixos otelleriyle yurt içi ve yurt dışında otelcilik alanında tanınmıştır.
- Gülşen Orhan Arkeolog ve siyasetçi; 23. ve 24. dönem Van milletvekili Van / Bahçesaray Gülşen Orhan, 1970'te Van'ın Bahçesaray ilçesinde doğmuş arkeolog ve siyasetçidir. 2007-2015 arasında iki dönem AK Parti Van milletvekilliği yapmış, 23. Dönemde TBMM Başkanlık Divanı kâtip üyesi olarak görev almıştır.
-
Gurgen Mahari
Ermeni yazar ve şair; Van'ı anlatan 'Yanan Bahçeler' (1966) romanının yazarı
Van
Gurgen Mahari (1903-1969), Van'da doğmuş Ermeni yazar ve şairdir. 1915'te çocuk yaşta Van'dan ayrılmış, Sovyet Ermenistanı'nda yetişmiş, iki kez Sibirya'ya sürgün edilmiştir. 1915 öncesi Van'ı anlatan 'Yanan Bahçeler' romanıyla tanınır.
-
Hüseyin Çelik
Akademisyen ve siyasetçi; Kültür Bakanı (2002-2003), Millî Eğitim Bakanı (2003-2009), Van milletvekili
Van / Gürpınar
Hüseyin Çelik, 1959'da Van'ın Gürpınar ilçesinde doğmuş akademisyen ve siyasetçidir. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde öğretim üyeliği yapmış, Van milletvekili seçilmiş, 2002-2003'te Kültür, 2003-2009'da Millî Eğitim Bakanı olarak görev yapmıştır.
- I. Sarduri Urartu kralı Van / İpekyolu I. Sarduri, yaklaşık MÖ 840-830 arasında hüküm süren Urartu kralıdır. Başkent Tuşpa'yı (Van Kalesi) kurduğu kabul edilir; Sardur Burcu'ndaki yazıtları bölgedeki ilk çivi yazılı metinlerdir.
- Kadir Çermik Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, seslendirme sanatçısı Van Kadir Çermik, 21 Temmuz 1977'de Van'da doğmuş oyuncu ve seslendirme sanatçısıdır. Anadolu Üniversitesi Devlet Konservatuvarı mezunudur; Sarmaşık filmiyle ödüller aldı, Çukur dizisinde uzun süre rol aldı.
- Köse Hüsrev Paşa Van Beylerbeyi, Hüsrev Paşa Külliyesi'nin banisi Van / İpekyolu Köse Hüsrev Paşa, 16. yüzyılda Van Beylerbeyiliği yapmış Osmanlı devlet adamıdır. Van'daki Hüsrev Paşa Külliyesi'nin (cami kitabesi 1567-68) banisi olarak kabul edilir.
- Mehmet Emin Ay Din eğitimi profesörü, ilahi icracısı ve bestecisi; Ayasofya-i Kebir Camii başimam-hatibi Van Mehmet Emin Ay, 1963'te Van'da doğmuş din eğitimi profesörü, ilahi icracısı ve bestecisidir. Bursa İl Müftülüğü yapmış, 2022'de Ayasofya-i Kebir Camii'ne başimam-hatip olarak atanmıştır.
- Menua Urartu kralı Van / Edremit Menua, yaklaşık MÖ 810-785 arasında hüküm süren Urartu kralıdır. Gürpınar'dan Van Ovası'na su taşıyan ve bugün hâlâ kullanılan yaklaşık 51 km'lik Menua (Şamran) Kanalı'nı yaptırdı.
-
Mıgırdiç Hrimyan
Ermeni din adamı ve yayıncı; İstanbul Ermeni Patriği (1869) ve Tüm Ermenilerin Katolikosu
Van
Mıgırdiç Hrimyan (1820-1907), Van'da doğmuş Ermeni din adamı ve yayıncıdır. Varak Manastırı'nda matbaa kurup 'Artsvi Vaspurakani' dergisini çıkardı; 1869'da İstanbul Ermeni Patriği, ardından Tüm Ermenilerin Katolikosu oldu.
- Nur Tatar Milli tekvandocu; olimpiyat gümüş ve bronz madalyalı, 2017 dünya şampiyonu Van Nur Tatar, 1992'de Van'da doğmuş milli tekvandocudur. 67 kiloda 2012 Londra'da gümüş, 2016 Rio'da bronz madalya kazanarak üst üste iki olimpiyatta madalya alan ilk Türk kadın sporcu oldu; 2017'de dünya şampiyonu oldu.
-
Ruhi Su
Bas-bariton opera sanatçısı, halk müziği yorumcusu ve derlemecisi
Van
Ruhi Su, 1912'de Van'da doğmuş bas-bariton opera sanatçısı ve halk müziği yorumcusudur. Devlet Operası'nda sahneye çıktıktan sonra türküleri derleyip kendine özgü bir üslupla yorumladı, Dostlar Korosu'nu kurdu.
- Seyyid Fehim Arvâsî Nakşibendî-Hâlidî şeyhi, müderris Van / Bahçesaray / Arvas Seyyid Fehim Arvâsî, Bahçesaray'a bağlı Arvas'ta doğup aynı yerde vefat eden Nakşibendî-Hâlidî şeyhidir. Abdülhakim Arvâsî'nin mürşidi olarak bilinir.
- Sinan Çetin Sinema yönetmeni ve yapımcı Van / Bahçesaray Sinan Çetin, 1953'te Van'ın Bahçesaray ilçesinde doğmuş sinema yönetmeni ve yapımcıdır. 14 Numara ile 1985 Antalya Altın Portakal'da En İyi Yönetmen ödülünü aldı.
- Tümer Doğru Televizyon haber sunucusu, seslendirme sanatçısı Van Tümer Doğru, 1971'de Van'da doğmuş televizyon haber sunucusudur. İTÜ Konservatuvarı'nda okudu, Flash TV, Kanal E ve Kanal 6'dan sonra Kanal 7'de haber sundu; 2008'de RTÜK'ün doğru ve güzel Türkçe ödülünü aldı.
- Vanî Mehmed Efendi 17. yüzyıl Osmanlı vaizi ve müfessiri; IV. Mehmed'in yakın danışmanı ve şehzade hocası Van / Gürpınar Van'ın Hoşap kasabasında (bugün Gürpınar ilçesi) doğan Vanî Mehmed Efendi, Erzurum'daki vaizliğinden sonra İstanbul'a çağrılan, IV. Mehmed'in yakın danışmanı ve Şehzade Mustafa'nın hocası olan 17. yüzyıl vaizi ve müfessiridir; 1685'te Bursa Kestel'de öldü.
- Vankulu Mehmed Efendi Sözlükbilimci, müderris ve kadı Van Vankulu Mehmed Efendi, Van'da doğmuş 16. yüzyıl Osmanlı âlimidir. Cevherî'nin es-Sıhâh sözlüğünün çevirisi olan Vankulu Lügati, 1729'da İbrahim Müteferrika tarafından basıldı.
- Vardan Acemyan Tiyatro yönetmeni ve oyuncu; Gümrü Devlet Tiyatrosu'nun kurucusu, SSCB Halk Sanatçısı (1965) Van Vardan Acemyan (1905-1977), Van'da doğmuş Ermeni tiyatro yönetmeni ve oyuncudur. 1928'de bugünkü Gümrü Devlet Tiyatrosu'nu kurmuş, Erivan Sundukyan Tiyatrosu'nun sanat yönetmenliğini yapmış, 1965'te SSCB Halk Sanatçısı unvanını almıştır.
- Yaşar Kemal Romancı (Van kökenli) Van Yaşar Kemal, Türk edebiyatının dünyada en çok tanınan romancılarındandır. Van doğumlu değildir; ailesi Van Gölü yakınındaki Ünseli (Ernis) köyünden Birinci Dünya Savaşı sırasında Çukurova'ya göç etmiştir.
- Yavuz Adugit Felsefeci, akademisyen ve yazar; etik alanında çalışmalar Van Yavuz Adugit, 1973'te Van'da doğmuş felsefeci ve yazardır. Etikte akıl ve duygu ilişkisi üzerine akademik çalışmaları, deneme-aforizma ve şiir kitaplarıyla tanınır; Kocaeli Üniversitesi'nde öğretim üyesidir.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.