Yerin insanları
Amasya'nın Değerleri
Bir yeri tanımanın bir yolu da yetiştirdiği insanları tanımaktır. Her kişi, doğduğu köyün, ilçenin ve ilin sayfasında da yer alır. Yalnız kaynağı olan bilgiler yayınlanır.
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddin Yasar Amasyalı tarihçi; şehir tarihçiliğinin öncü eserlerinden 'Amasya Tarihi'nin yazarı Amasya 1869'da Amasya'nın Çeribaşı mahallesinde doğdu; Abdîzâde Hacı Mehmed Ağa'nın oğludur. Anadolu'nun çeşitli kasabalarında kadı naibi olarak çalıştı. On iki cilt olarak tasarladığı Amasya Tarihi'nin dört cildi 1912-1928 arasında basıldı. 1939'da İstanbul'da öldü.
- Amasyalı Bayezid Paşa I. Mehmed ve II. Murad dönemi veziriazamı (1413-1421) Amasya / Merkez Amasya'da doğan, babası Yahşi Bey olan Osmanlı veziriazamı. 1402 Ankara Savaşı sonrasında Çelebi Mehmed'i Amasya'ya ulaştırdığı aktarılır. 1413'te veziriazam ve Rumeli beylerbeyi oldu; 1421'de Düzmece Mustafa isyanı sırasında öldürüldü. Amasya'da cami, medrese ve imaret yaptırdı.
- II. Murad Osmanlı padişahı (1421-1444, 1446-1451), Varna ve II. Kosova zaferlerinin hükümdarı Amasya / Merkez Haziran 1404'te Amasya'da doğan Osmanlı padişahı. 1421'de tahta çıktı, 1444'te oğlu II. Mehmed lehine çekildi, 1446'da geri döndü. Varna (1444) ve II. Kosova (1448) zaferleriyle Balkanlar'daki Osmanlı hâkimiyetini pekiştirdi; 1451'de öldü, Bursa'da gömülüdür.
- Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Osmanlı sadrazamı (1676-1683); II. Viyana Kuşatması'nın komutanı, Merzifon doğumlu devlet adamı Amasya / Merzifon 1634-35'te Merzifon'a bağlı Marınca (bugün Karamustafapaşa) köyünde doğdu. Köprülü Mehmed Paşa'nın himayesinde yetişti; kaptanıderyalık ve sadaret kaymakamlığından sonra 1676'da sadrazam oldu. Çehrin ve Viyana seferlerini yönetti; 25 Aralık 1683'te Belgrad'da idam edildi. Merzifon'da külliye yaptırdı.
- Mihrî Hatun Amasyalı divan şairi; klasik Osmanlı şiirinin divanı günümüze ulaşan ilk kadın şairlerinden Amasya Amasya'da doğup yaşamış divan şairi. Babası Belâyî mahlaslı Kadı Hasan Amasyevî'dir. Şehzade Ahmed'in Amasya'daki edebî çevresinde yetişti; II. Bayezid'e sunulan divanı günümüze ulaştı. Pîr İlyas tekkesinin hazîresine gömüldü.
- Müeyyedzâde Abdurrahman Efendi Amasyalı Osmanlı âlimi, Anadolu ve Rumeli kazaskeri, büyük kitap koleksiyonuyla tanınan bilgin Amasya 1456'da Amasya'da doğan Osmanlı âlimi. Devvânî'den ders aldı, Şeyh Hamdullah'tan hat öğrendi. Müderrislik, Edirne kadılığı, Anadolu ve Rumeli kazaskerliği yaptı; Çaldıran'a katıldı. 1516'da öldü; geride 2000'i aşkın kitaplık bir kütüphane bıraktı.
- Münîrî Amâsî Amasyalı divan şairi ve nişancı; manzum siyer ve Mihr ü Müşterî mesnevisinin yazarı Amasya Amasya'da doğduğu anlaşılan XV-XVI. yüzyıl divan şairi. Uzun süre sipahilik, ardından nişancılık yaptı; II. Bayezid ve Şehzade Ahmed'in meclislerinde bulundu. Divanı, Mihr ü Müşterî mesnevisi ve yedi ciltlik manzum siyeri vardır.
- Mustafa Dede Şeyh Hamdullah'ın oğlu, Osmanlı hattatı (Dede Çelebi) Amasya / Merkez 900 (1495) yılında Amasya'da doğan, Osmanlı hat ekolünün kurucusu Şeyh Hamdullah'ın oğlu olan hattat. Babasından ve Abdullah Amâsî'den aklâm-ı sitteyi öğrendi; babasının seviyesinde yazdığı kabul edilir. 1538'de öldü, Karacaahmet'te gömülüdür.
- Sabuncuoğlu Şerefeddin Osmanlı hekimi ve cerrahı, minyatürlü ilk cerrahi kitabı Cerrâhiyyetü'l-Hâniyye'nin yazarı Amasya / Merkez 1386 dolaylarında Amasya'da doğan, hekim bir aileden gelen Osmanlı cerrahı. Amasya Darüşşifası'nda yetişti ve burada on dört yıl hekimlik yaptı. 1465'te yazdığı Cerrâhiyyetü'l-Hâniyye, ameliyatları minyatürlerle gösteren ilk cerrahi eser olarak bilinir.
- Şehzade Ahmed II. Bayezid'in oğlu, Amasya sancakbeyi ve taht adayı Amasya / Merkez II. Bayezid'in oğlu, 1466 dolaylarında Amasya'da doğduğu aktarılan Osmanlı şehzadesi. Uzun yıllar Amasya sancakbeyi olarak güçlü bir taht adayıydı; kardeşi Selim'e karşı mücadeleyi kaybetti, 1513'te Yenişehir yakınlarındaki savaştan sonra idam edildi.
- Şeyh Hamdullah Osmanlı hat sanatının kurucusu sayılan hattat, 'kıbletü'l-küttâb' Amasya / Merkez 1436'da Amasya'da doğan, Osmanlı hat ekolünü kuran hattat. Amasya'da Hayreddin Mar'aşî'den aklâm-ı sitteyi öğrendi, şehzade Bayezid'in hocası oldu. Yâkūt üslubunun yerine kendi tarzını geliştirdi; 1520'de İstanbul'da öldü, Karacaahmet'te gömülüdür.
- Strabon Antik çağın en tanınmış coğrafyacılarından, Geographika'nın yazarı Amasya / Merkez MÖ 64/63 yılında Pontus'un Amaseia kentinde, bugünkü Amasya'da doğan Yunanca yazan coğrafyacı ve tarihçi. Augustus dönemi dünyasını anlatan Geographika adlı on yedi kitaplık eseriyle tanınır; Amasya'nın antik çağdaki en ünlü evladı sayılır.
- Tâcîzâde Câfer Çelebi Amasyalı Osmanlı şairi, münşîsi ve devlet adamı; nişancı ve Anadolu kazaskeri, Hevesnâme'nin yazarı Amasya 1452'de Amasya'da doğdu; babası Şehzade Bayezid'in defterdarı Tâcî Bey'dir. Bursa'da okudu, kadılık ve müderrislik yaptı; 1503'te nişancı, sonra Anadolu kazaskeri oldu. Hevesnâme mesnevisi, divanı ve İstanbul fetihnâmesiyle tanınır. 1515'te idam edildi.
- Yavuz Sultan Selim Osmanlı padişahı (1512-1520); Çaldıran zaferi ve Memlük seferiyle tanınır Amasya / Merkez 1470'te, babası II. Bayezid Amasya sancakbeyiyken bu şehirde doğan Osmanlı padişahı. Yaklaşık yirmi dört yıl Trabzon sancakbeyliği yaptı, 1512'de tahta çıktı. Çaldıran (1514), Mercidâbık ve Ridâniye zaferleriyle Memlük Devleti'ne son verdi; 1520'de Çorlu'da öldü.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.