Kemal Edip Kürkçüoğlu

Kemal Edip Kürkçüoğlu kimdir?

Kemal Edip Kürkçüoğlu, 1902'de Urfa'da doğmuş şair, eğitimci ve klasik Türk edebiyatı araştırmacısıdır. Fuzûlî metinlerinin neşri, Fâtih Sultan Mehmed vakfiyeleri üzerine çalışması ve özellikle memleketinin ağzını derleyen "Urfa Ağzı" adlı eseriyle tanınır. Bu son eser, Şanlıurfa yerel dilinin bilimsel olarak kayda geçirildiği ilk kapsamlı çalışmalardandır.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 1902'de Urfa'da doğdu. Babası Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nda Urfa'yı temsil eden Ömer Edib Bey, annesi Sıdıka Hanım'dır. Urfa'nın köklü ailelerinden Kürkçüzâdeler'e mensuptur ve soyunun Abdülkādir-i Geylânî'ye dayandığı kaydedilir. TEİS'e göre asıl adı Mehmed Kemâlüddîn'dir; şiirlerinde önce "Ra'dî", sonra "Kemâl" mahlasını kullanmıştır.

Eğitimi

Urfa'da İrfâniye Mektebi'nde, İstanbul'da Menbaülirfan Mektebi ve Vefa Sultânîsi'nde okudu. 1924'te İstanbul Dârülmuallimîn-i Âliyesi'ni bitirdi. Daha sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nin klasik Şark dilleri bölümünden mezun oldu.

Kariyeri

İlkokul öğretmenliğiyle başladı; 1935'te İstanbul Maarif Müdürlüğü'nde başmüfettişlik, çeşitli liselerde tarih ve edebiyat öğretmenliği yaptı. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi kütüphanesinde görev aldı, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde paleografi, İslâm esasları ve tasavvuf tarihi okuttu. 11 Mayıs 1960 - 1 Haziran 1961 arasında İstanbul Yüksek İslâm Enstitüsü müdürlüğü yaptı, Konya Yüksek İslâm Enstitüsü'nde ders verdi. 1965'te ABD hükümetinin davetiyle araştırma gezisine çıktı. Millî Eğitim Bakanlığı müfettişi iken 12 Haziran 1968'de emekli oldu; 1969-1972 arasında yeniden İstanbul Yüksek İslâm Enstitüsü'nde ders verdi.

Eserleri

Başlıca çalışmaları arasında Fâtih Mehmed II Vakfiyeleri (1938), Urfa Ağzı (1945), Fâtih'in şiirleri üzerine yayın (1946), Fuzûlî'nin Beng ü Bâde ve Rind ü Zâhid neşirleri, radyo konuşmalarından oluşan dinî yayınlar ve Seyyid Nesîmî Dîvânı'ndan seçmeler (1973) sayılabilir. Klasik ve yeni şekillerde yazdığı şiirleri çeşitli dergilerde yayımlandı.

Şanlıurfa için önemi

"Urfa Ağzı" (1945; yeni baskı 1991), şehrin yerel söyleyişini dil bilgisi ve söz varlığıyla birlikte inceleyen temel bir kaynaktır. Kürkçüzâdeler ailesinden gelmesi de onu Urfa'nın şehir kültürüne bağlar.

Son yılları

15 Nisan 1977'de İstanbul'da öldü ve Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.