Abdülkadir Karahan

Abdülkadir Karahan kimdir?

Abdülkadir Karahan, 1913'te Siverek'te doğmuş, İstanbul Üniversitesi'nde uzun yıllar eski Türk edebiyatı okutmuş bir edebiyat tarihçisidir. Fuzûlî üzerine yaptığı monografi ile İslâm-Türk edebiyatında kırk hadis geleneğini inceleyen çalışması alanının temel kaynakları arasında sayılır. Kütüphanesini memleketine bağışlaması onu Şanlıurfa'nın kültür hayatına da doğrudan bağlar.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 1 Eylül 1913'te Siverek'te doğdu. Babası bölgede saygı gören bir din âlimi olan Molla Hacı Zülfikar Efendi, annesi Besime Hanım'dır.

Eğitimi

İlk öğrenimini Siverek'te gördü. Ortaöğrenimini Adana ve İzmir öğretmen okullarında sürdürdü, 1934'te İzmir Atatürk Lisesi'ni bitirdi. Ardından Yüksek Muallim Mektebi ile İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde okudu. 1945'te Fuzûlî'nin çevresi, hayatı ve kişiliği üzerine doktorasını tamamladı.

Kariyeri

Bir yıl İzmir'de ilkokul öğretmenliği yaptıktan sonra 1939-1947 yılları arasında Samsun ve İzmir liselerinde edebiyat öğretmeni olarak çalıştı. 1947'de İstanbul Üniversitesi Eski Türk Edebiyatı Kürsüsü'ne asistan oldu; 1952'de İslâm-Türk edebiyatında kırk hadis konulu çalışmasıyla doçent unvanı aldı. 1960 müdahalesinden sonra üniversiteden uzaklaştırıldı, 1963'te göreve döndü ve aynı yıl profesör oldu. 1963'te Kahire'deki Ayn Şems Üniversitesi'nde ders verdi; 1963-1973 arasında İstanbul Yüksek İslâm Enstitüsü'nde hadis, 1972-1979 arasında Yüksek Öğretmen Okulu'nda klasik metinler okuttu. 1 Ocak 1983'te emekli oldu. 1969-1980 arasında Uluslararası Altaistik Konferansı (PIAC) toplantılarına bildirilerle katıldı.

Eserleri

Başlıca kitapları şunlardır: Fuzûlî'nin Mektupları (1948), Fuzûlî: Muhiti, Hayatı ve Şahsiyeti (1949), Nâbî (1953), Nef'î (1954), Fatih-Şair Avnî (1954), İslâm-Türk Edebiyatında Kırk Hadis (1954), Kanunî Sultan Süleyman Çağı Şairlerinden Figânî ve Divançesi (1966), Dr. Muhammed İkbal ve Eserlerinden Seçmeler (1974), Eski Türk Edebiyatı İncelemeleri (1980), XIV. Yüzyıl Sonlarına Kadar Türk Kültürü ve Edebiyatı (1985), Şirazlı Hafız ve Şiirlerinden Seçmeler (1988).

Şanlıurfa için önemi

TDV İA'ya göre yaklaşık 7000 kitap ve 150 kadar süreli yayından oluşan kütüphanesini, Urfa'da kendi adıyla kurulan kütüphaneye bağışladı. Ayrıca çalıştığı şairlerden Nâbî de Urfalıdır.

Son yılları

27 Temmuz 2000'de İstanbul'da öldü ve Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.

Kaynaklar arasındaki farklar

TDV İA ölüm tarihini 27 Temmuz 2000, PIAC'ın anma sayfası 28 Temmuz 2000 olarak verir.