Abdülkādir er-Ruhâvî

Abdülkādir er-Ruhâvî kimdir?

Ebû Muhammed Abdülkādir b. Abdillâh er-Ruhâvî el-Hanbelî, 12. ve 13. yüzyıllarda yaşamış, Urfa doğumlu Hanbelî hadis âlimidir. İslam dünyasının doğusundan batısına uzanan geniş yolculuklarla hadis toplamış, ömrünün son yıllarını Harran'da geçirmiştir. Hem Urfa'nın hem de Harran'ın ilim tarihinde yeri olan bir isimdir.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Cemâziyelâhir 536 (Ocak 1142) tarihinde Ruha'da (Urfa) doğdu. (Ortaçağ nisbe istisnası: doğum yeri TDV İA'da açıkça Ruha olarak verildiği için il doğumlu sayılmıştır.) Ailesi, Haçlılar döneminde bölgeye gelen Avrupalı Hristiyanlardandı. İmâdüddin Zengî'nin 1144'te Urfa'yı fethetmesiyle aile esir düştü; daha sonra azat edildi ve Müslüman oldu.

Eğitimi ve yolculukları

İlk eğitimini Urfa'da aldı, ardından Musul'a giderek öğrenimini ilerletti. Hadis toplamak için İsfahan, Herat, Hemedan, Merv, Nîşâbur, Sîstan, Bağdat, Vâsıt, Basra, Dımaşk, İskenderiye ve Mısır'a yolculuk etti. Hocaları arasında İbn Asâkir ve Ebû Tâhir es-Silefî gibi dönemin önde gelen muhaddisleri bulunur. Dımaşk'ta İbn Asâkir'in Dımaşk tarihini istinsah ettiği kaydedilir.

Çalışmaları

Erbil'de ve Musul'daki Muzafferiye Dârülhadisi'nde hadis okuttu, ardından Harran'a yerleşti. Öğrencileri arasında İbn Nukta, İbnü's-Salâh eş-Şehrezûrî ve Harranlı Mecdüddin İbn Teymiyye vardır.

Eserleri

• el-Erbaûne'l-büldâniyye: kırk farklı şehirde kırk ayrı hocadan, farklı senedlerle aldığı kırk hadisi derleyen eser
• el-Mâdih ve'l-memdûh
• el-Ferâiz ve'l-hisâb

Şanlıurfa için önemi

Er-Ruhâvî, Urfa'da doğup Harran'da ölen ve iki şehrin ilim çevrelerini birbirine bağlayan bir âlimdir. Harran'daki Teymiyye ailesinin yetişmesine hocalığıyla katkıda bulunmuş, böylece Harran'ın Hanbelî ilim merkezi olarak gelişmesinde pay sahibi olmuştur.

Son yılları

Cemâziyelevvel 612 (Eylül 1215) tarihinde Harran'da vefat etti.