Osmanlı sadrazamı (1676-1683); II. Viyana Kuşatması'nın komutanı, Merzifon doğumlu devlet adamı · 1634 – 1683
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
1634-35'te Merzifon'a bağlı Marınca (bugün Karamustafapaşa) köyünde doğdu. Köprülü Mehmed Paşa'nın himayesinde yetişti; kaptanıderyalık ve sadaret kaymakamlığından sonra 1676'da sadrazam oldu. Çehrin ve Viyana seferlerini yönetti; 25 Aralık 1683'te Belgrad'da idam edildi. Merzifon'da külliye yaptırdı.
Hayatı
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa kimdir?
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, 1676-1683 yılları arasında Osmanlı Devleti'nin sadrazamlığını yapmış, 1683 II. Viyana Kuşatması'nı yöneten devlet adamıdır. Amasya'nın Merzifon ilçesine bağlı bir köyde doğmuş, Köprülüler çevresinde yetişmiştir. Viyana yenilgisi Osmanlı tarihinde bir dönüm noktası sayıldığı için adı tarih yazımında sık geçer; memleketi Merzifon'a yaptırdığı külliye ise şehrin bugünkü dokusunda izini sürdürmektedir.
Doğumu ve ailesi
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 1044 (1634-35) yılında Merzifon yakınındaki Marınca köyünde doğdu. Babası bir sipahiydi ve Bağdat kuşatmasında hayatını kaybetti; Mustafa o sırada dört yaşındaydı. Doğduğu köy sonradan onun adıyla anılmaya başlamış, bugün Merzifon ilçesine bağlı Karamustafapaşa köyü olarak bilinmektedir.
Eğitimi ve yetişmesi
Babasını erken kaybettikten sonra Köprülü Mehmed Paşa'nın himayesine girdi ve onun konağında yetişti. Köprülü ailesiyle kurduğu bu yakınlık, ileriki kariyerinin temelini oluşturdu.
Kariyeri
1658'de ikinci imrahor oldu; Diyarbekir beylerbeyiliğinin ardından 1661-1666 yılları arasında kaptanıderyalık yaptı. Sadrazam Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa döneminde defalarca sadaret kaymakamlığına getirildi. Fâzıl Ahmed Paşa'nın ölümü üzerine 5 Kasım 1676'da sadrazamlığa atandı.
Sadareti sırasında 1678 Çehrin Seferi ile Çehrin Kalesi alındı. 1683'te büyük bir orduyla Viyana'yı kuşattı. Kuşatma uzayınca, Lehistan kralı Jan Sobieski komutasındaki kuvvetlerin 12 Eylül 1683'te yaptığı saldırı Osmanlı ordusunun dağılmasına yol açtı.
Merzifon için önemi
Kara Mustafa Paşa, memleketi Merzifon'da 1666-1679 yılları arasında bir külliye yaptırmıştır; TDV İA'nın Merzifon maddesi bu yapıyı şehrin başlıca eserleri arasında sayar. Ayrıca İstanbul Çarşıkapı'da ve Kayseri İncesu'da da külliyeler, İstanbul'da bir kütüphane kurmuştur. Doğduğu köyün bugün onun adını taşıması, bölgeyle bağının en somut göstergesidir.
Son yılları
Viyana bozgunundan sonra ordu Belgrad'a çekildi. Saray çevresindeki rakiplerinin de etkisiyle 25 Aralık 1683'te Belgrad'da idam edildi.
Farklı değerlendirmeler
Tarihçiler Kara Mustafa Paşa'yı farklı açılardan değerlendirir: bir kesim onu Köprülüler geleneğini sürdüren yetenekli ve girişken bir yönetici olarak görürken, diğerleri Viyana seferindeki kararlarını aşırı iddialı ve hazırlıksız bulur. Ordunun sayısı ve yenilginin sorumluluğu konusunda da kaynaklar arasında farklar vardır.
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Hakkında Sık Sorulanlar
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa nerede doğdu?
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Merzifon yakınındaki Marınca köyünde doğdu; köy bugün Karamustafapaşa adını taşır.
Ne zaman sadrazam oldu?
5 Kasım 1676'da sadrazamlığa getirildi ve ölümüne kadar bu görevde kaldı.
Viyana Kuşatması nasıl sonuçlandı?
12 Eylül 1683'te Jan Sobieski komutasındaki kuvvetlerin saldırısıyla Osmanlı ordusu geri çekilmek zorunda kaldı.
Nasıl öldü?
25 Aralık 1683'te Belgrad'da idam edildi.
Merzifon'da hangi eseri vardır?
Merzifon'da 1666-1679 yılları arasında yaptırdığı bir külliye bulunmaktadır.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.