Şeyh Hamdullah

Şeyh Hamdullah kimdir?

Şeyh Hamdullah, Osmanlı hat sanatının kurucusu kabul edilen Amasyalı hattattır. Yüzyıllarca İslam dünyasında örnek alınan Yâkūt üslubunu aşarak kendine özgü bir tarz geliştirdi; bu tarz Osmanlı yazısının temeli oldu. Bu nedenle "hattatların reisi" anlamında Reîsülhattâtîn ve kıbletü'l-küttâb gibi unvanlarla anılır.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Amasya'nın Eslem Hatun mahallesinde doğdu ve Sarıkadızâdeler ailesindendir. Babası, Buhara'dan Anadolu'ya gelen Sühreverdiyye şeyhi Mustafa Dede'dir. Doğum yılı 1436 olarak verilir.

Eğitimi

Dinî ilimleri, dil ve edebiyatı Hatib Kasım Efendi'den okudu. Amasya'da hattat Hayreddin Mar'aşî'den aklâm-ı sitte denilen altı yazı çeşidini öğrenerek icazet aldı.

Kariyeri

Amasya'da şehzade sarayı çevresinde yetişti ve burada sancakbeyi olan şehzade Bayezid'le yakınlık kurdu. Bayezid tahta çıkınca onu İstanbul'a götürdü, kendisine hat hocası yaptı; saray yakınında çalışma yeri ve vakıf olarak iki köy tahsis etti. Padişahın Yâkūt tarzının ötesine geçmesini teşvik etmesi üzerine kendi üslubunu oluşturdu. Harfleri daha akıcı ve bütünlüklü kılan bu yaklaşım, 15. yüzyılın sonunda Osmanlı'nın standart yazısı hâline geldi. Pek çok mushaf yazdığı bilinir.

Öğrencileri

Oğlu Mustafa Dede ile damadı Şükrullah Halife, en tanınmış öğrencileri arasındadır. Ekolü, Hâfız Osman gibi sonraki büyük üstatlar aracılığıyla sürmüştür.

Amasya için önemi

Amasya'da doğup bu şehirde yetişen Şeyh Hamdullah, şehzade sarayı çevresinin sanat ortamının en parlak ürünüdür. Oğlu Mustafa Dede de Amasya doğumludur (bkz. /degerler/mustafa-dede).

Son yılları

926/1520'de İstanbul'da öldü ve Üsküdar'daki Karacaahmet Mezarlığı'na gömüldü.