İçeriğe geç
Kale ve Tabya

Hasankale (Pasinler Kalesi)

Erzurum / Pasinler

Son güncelleme: 3 Ekim 2026

Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi

Pasinler'de ovaya hâkim Hasankale: 1339'a bağlanan İlhanlı kalesi, altında Urartu duvarları, güney yamacında kaya mezarları. Restorasyon ve ziyaret.

Hakkında

Hasankale (Pasinler Kalesi), Pasinler ilçe merkezinin kuzeydoğusunda, Hasan Dağı'nın ovaya uzanan dik bir burnu üzerinde duran kale. Pasinler Kaymakamlığı bugünkü yapıyı 1339'da İlhanlı emiri Hacı Toğay'ın oğlu Hasan Bey'e bağlıyor; tepenin kullanımı Urartulara kadar iniyor. Gitmeden bil: iç kalenin önemli bir kısmı yeni kesme taşla onarıldı.

Yola çıkmadan önce: Sur kenarlarında korkuluk durumu doğrulanmadı; burçlarda çocuğunu yanından ayırma. Özgün dokuyu görmek için yenilenmiş iç kale yerine dış sur kalıntılarına bak.

Neden gitmeli?

Pasinler'e eski adını veren yapı bu. Bir yanı dağa dayanan, öbür yanı ovaya bakan kale, Erzurum'dan doğuya giden geçidin tam üstünde. Kaymakamlığa göre iç kale yaklaşık 125 metre uzunluğunda, ortasında 20 metre genişliğe ulaşan ve kuzeye doğru daralan üçgen bir plana sahip; eğim yüzünden güney duvarları daha yüksek. Batıda Demir Kapı ve Erzurum Kapısı, doğuda Gizli (Oğrun) Kapı var. Kaymakamlık, Kanuni'nin onarıp bir cami eklettiğini ve IV. Murad'ın 1634'te bir köşk yaptırdığını da yazıyor.

Yasin Topaloğlu'nun 2009 makalesine göre kaynaklar kaleyi Akkoyunlu Uzun Hasan'a ya da Toğay oğlu Hasan Bey'e (1336–1339) bağlıyor; Erzurum Ansiklopedisi "1340'tan önce" diyor.

Urartu katmanı

Topaloğlu'ya göre 2001 restorasyonu sırasında Erzurum Müzesi'nin A. Ceylan başkanlığında yaptığı kısa kazıda, güney surunun dışında 4 metre genişliğinde kiklopik duvarlar bulundu; bunların kaleye ait Urartu yazıtında sözü edilen kalenin surları olduğu düşünülüyor. Menua'ya atfedilen yazıt bugün İstanbul Arkeoloji Müzesi'nin deposunda.

Erzurum Ansiklopedisi'ne göre kalenin güney yamacında, Urartu dönemine ait sanılan iki kaya mezar odası var (4,30 × 6,15 × 2,15 m ve 3,34 × 4,35 × 2,30 m).

Restorasyon: eski ile yeni

Erzurum Ansiklopedisi 1970'lerdeki onarımlardan, bir yerel derleme de yıllar içinde peyderpey yapılan kesme taş onarımlarından söz ediyor. İç kalede gördüğün düzgün taş yüzeylerin önemli bir kısmı özgün değil. Aynı yerel derlemeye göre İbrahim Hakkı Konyalı'nın 1959'da gördüğü bazı temel izleri bu onarımlarda ortadan kalktı; doğrulanmadı. Eski ile yeniyi ayırt etmenin en kolay yolu taş yüzeyinin düzgünlüğü.

Nasıl gidilir?

Pasinler Erzurum'un 38 km doğusunda; kale ilçe merkezine bitişik, Pasinler'e vardıktan sonra yürüyerek ulaşmak mümkün görünüyor. Kültür Envanteri alanı "erişilebilir" olarak gösteriyor. Araçla ne kadar yaklaşılabildiği doğrulanmadı.

Pasinler yönünde Dolangez Tabyası ve Çobandede Tabyası; güneyde Köprüköy'de Çobandede Köprüsü ve Avnik Kalesi var.

Ne zaman gidilir?

Mayıs–ekim. Ovaya bakan manzara için akşamüstü ışığı en iyisi. Kışın tepeye çıkan yol buzlanabilir.

Bilmediklerimiz

  • Kale 1339'da mı yapıldı, Uzun Hasan döneminde mi?
  • Urartu yazıtı sergilenecek mi?
  • Kanuni camisi ve IV. Murad köşkünden iz kaldı mı?
  • Kaya mezarlarına nasıl ulaşılıyor?
  • Ücret ya da ziyaret saati var mı?
  • Öne çıkan İlhanlı dönemine bağlanan kale; altında Urartu dönemine ait kiklopik duvarlar ve kaya mezarları
  • Kategori Kale ve Tabya
  • Erzurum'dan 38 km (Kaymakamlık, Erzurum Ansiklopedisi)
  • Yapım 1339 kabul ediliyor (Hasan Bey); bir görüş Uzun Hasan
  • İç kale ~125 m uzunluk, üçgen plan
  • Urartu izi Güney surunun dışında kiklopik duvar (2001 kazısı)

Galeri

Fotoğraf bekleniyor

Bu yer henüz fotoğraflanmamış.

Hasankale (Pasinler Kalesi)'den bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Harita

Konum Bilgileri

39.9797, 41.67

Erzurum / Pasinler

Haritada Aç

Bu yer bir rotada

Erzurum tabyaları: 2,5 günde 20 tabya: 19 durak, Hasankale (Pasinler Kalesi) 13. durak.

Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.

Rotayı aç

  13. Hasankale (Pasinler): öğle molası Buradasınız

    Pasinler

    1 sa 15 dk

Buradan Az Ötede

Hasankale (Pasinler Kalesi)'e yakın tarihi ve doğal yerler

Tüm benzer yerleri gör

Kaynaklar

  • Pasinler Kaymakamlığı "Pasinler Kalesi (Hasankale)" Resmî Yayın
  • Topaloğlu Y. (2009). Eskiçağ'da Pasin Ovası. Kafkas Üniversitesi SBE Dergisi, 3, 245–266. ).pdf Akademik Çalışma
  • Erzurum Ansiklopedisi "Hasankale (Pasinler) İlçesi", Ansiklopedi
  • Erzurum Büyükşehir Belediyesi "Tarihi Yerleri" Belediye Yayını
  • Kültür Envanteri "Pasinler Kalesi"
  • İkincil: Pasinlerim (yerel derleme restorasyon bilgisi)
Kaynak öner

Katkıda Bulun

  • Fotoğraf Paylaş

    Hasankale (Pasinler Kalesi)'den fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.

    Fotoğraf yükle

  • Bilgi Ekle

    Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.

    Bilgi ekle

  • Hata Düzelt

    Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.

    Hata bildir

  • Kaynak Öner

    Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.

    Kaynak ekle

Gelen Katkılar

  • Daha fazla katkı bekliyoruz

    Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Hasankale (Pasinler Kalesi) hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.

    Katkıda bulunun

Hasankale (Pasinler Kalesi) Hakkında Sık Sorulanlar

Hasankale ile Pasinler Kalesi aynı yer mi?

Evet. İlçenin eski adı Hasankale; kale iki adla da anılıyor.

Kaleyi kim yaptırdı?

Kaymakamlık 1339'da Hacı Toğay oğlu Hasan Bey diyor; bazı kaynaklar Akkoyunlu Uzun Hasan'ı anıyor. Tepe Urartu döneminden beri kullanılıyor.

Kaledeki Urartu yazıtı nerede?

Topaloğlu'ya göre İstanbul Arkeoloji Müzesi'nin deposunda.

Gördüğüm surlar özgün mü?

İç kalenin önemli bir kısmı yeni kesme taşla onarıldı; özgün doku daha çok dış surlarda.

Ücret ve saat var mı?

Bilinen bir ücret ya da ziyaret saati bulamadık.

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?

Haritada Keşfet Rotaları Gör