İçeriğe geç
Kale ve Tabya

Toparlak Tabya

Erzurum / Palandöken

Son güncelleme: 3 Ekim 2026

Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi

Toparlak Tabya, Erzurum'da Toparlak köyünün batısında, 2.405 m'de duran 1884–1896 yapımı Osmanlı tabyası. Konum, ulaşım ve dikkat edilecekler.

Fotoğraf bekleniyor

Bu yer için fotoğraf paylaşabilirsiniz.

Fotoğraf paylaşın

Hakkında

Toparlak Tabya, Toparlak köyünün batısında, 2.405 metrelik bir tepede duran ve Deveboynu Geçidi ile Pasinler Ovası'nı gözetlemek için yapılmış bir Osmanlı tabyası. Erzurum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün turizm rehberine göre II. Abdülhamid döneminde, 1884–1896 arasında Şahap Paşa'nın planlarıyla yapıldı. Gitmeden bil: tabyaya giden yolun durumu ve ziyaret düzeni resmî bir kaynakta yok.

Yola çıkmadan önce: 2.400 metrede hava çabuk bozulur ve tabyaya çıkan yolun durumu doğrulanmış değil. Yağıştan sonra gitme, yanına su ve kat kat giysi al, gideceğin yeri birine söyle.

Tabyada ne var?

Erzurum Ansiklopedisi'ne göre tabya koğuşlar, topçu odaları ve pusu odalarından oluşuyor. Onu diğerlerinden ayıran, koğuş odalarının başka tabyalarda görülmeyen biçimde dağınık yerleştirilmiş olması. Ana girişteki dehlizin iki yanında birer oda, hendeğin doğusunda ve batısında topçu odaları var; odalar ve dehlizler beşik tonozla örtülü.

KTB rehberine göre tabyanın görevi Deveboynu Geçidi'ni ve Pasinler Ovası'nı denetlemekti. Tabyaların en bilineni, 93 Harbi'nin simgesi olan Aziziye Tabyaları.

Resmî adı ne?

Toparlak Tabya'nın Osmanlı kayıtlarındaki adı Yıldırım. Murat Küçükuğurlu'nun 2017'de ETÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi'nde yayımlanan çalışması, 93 Harbi sonrasında yapılan tabyaları yerel ve resmî adlarıyla listeliyor. Toparlak bu listede Yıldırım, hemen kuzeyindeki Ağzıaçık ise Fatih adıyla geçiyor; ikisi de "Toparlak Köyü yakınında" gösteriliyor.

Gitmeden ne bilmelisin?

Tabyaya giden yolun durumunu, araçla ne kadar yaklaşılabildiğini resmî bir kaynakta bulamadık. Bu yükseklikte hava çabuk değişir.

Ekim 2024'te Valiliğin "Ecdada Vefa" projesiyle tabyanın bakımı İl Jandarma Komutanlığı'na zimmetlendi (DHA). Erzurum Valiliği'ne göre şehrin çevresine 21 tabya yapıldı. Valiliğin Ekim 2024 açıklamasını aktaran DHA ise 1856–1896 arasında 53 tabya yapıldığını, bugün 23'ünün kaldığını yazıyor.

Tabyalar 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında. Taş sökmek, duvara yazı yazmak ve kazı yapmak yasak.

Nasıl gidilir?

Valiliğe göre tabya Ağzıaçık Tabyası'nın yaklaşık 1 km güneyinde, 2.405 metrelik bir tepede. KTB rehberi ve Erzurum Ansiklopedisi Toparlak köyünün batısını ve Erzurum–Kars (Hasankale) yolunun güneyini tarif ediyor. Diğer tabyalarla birlikte gezmek için tabyalar rotasına, araçla gezerken dikkat edilecekler için Doğu Anadolu'da araçla gezmek rehberine bak.

Sayfadaki koordinat harita kaydından alındı, yerinde doğrulanmadı.

Ne zaman gidilmeli?

Bu tabya için önerilen bir dönemi resmî bir kaynakta bulamadık. Genel bir tavsiye olarak karın kalktığı yaz ayları daha güvenli. Mevsimler için Erzurum'a ne zaman gidilir rehberine bak.

Çevresinde ne var?

Ağzıaçık Tabyası yaklaşık 1 km kuzeyde, 2.390 metrede. Erzurum Ansiklopedisi'ne göre siyah bazalt taştan yapılmış; giriş yapısı, ana tabya, topçu odaları ve pusu yerlerinden oluşuyor ve çevresi hendeklerle korunuyor.

Aynı hattın en yüksek noktası Çobandede Tabyası (resmî adıyla Süleymaniye). Ansiklopediye göre 2.641 metredeki Çobandede Tepesi'nde, Şahap Paşa'nın planlarıyla yapıldı ve bugün harap. Erzurum'daki bütün tabyalar için Erzurum tabyaları rehberine bak.

Toparlak'ı ayırt etmek için

İki komşu tabyayı birlikte gezersen farkı hemen görürsün: Ağzıaçık'ta koyu bazalt ve hendeklerle çevrili toplu bir plan var, Toparlak'ta ise koğuş odaları dağınık.

Bilmediklerimiz

  • Tabyanın il merkezine yol mesafesi ne kadar?
  • Tabyaya araçla ne kadar yaklaşılabiliyor, yol durumu nasıl?
  • Tabya idari olarak Palandöken ilçesinde mi?
  • Sayfadaki koordinat tabyanın kendisine mi ait?
  • Ziyaret için resmî bir saat ya da izin düzeni var mı?
  • Rakım 2405 m
  • Öne çıkan Dağınık koğuşlu tabya, 2.405 m
  • Kategori Kale ve Tabya
  • Yapım 1884–1896, Şahap Paşa'nın planlarıyla (KTB rehberi)
  • Osmanlı kayıtlarındaki adı Yıldırım (Küçükuğurlu 2017)
  • Bakım Ekim 2024'ten beri İl Jandarma Komutanlığı'na zimmetli (DHA)

Galeri

Fotoğraf bekleniyor

Bu yer henüz fotoğraflanmamış.

Toparlak Tabya'dan bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Harita

Konum Bilgileri

39.896668, 41.367227

Erzurum / Palandöken

Haritada Aç

Bu yer bir rotada

Erzurum tabyaları: 2,5 günde 20 tabya: 19 durak, Toparlak Tabya 5. durak.

Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.

Rotayı aç

  5. Toparlak Tabya Buradasınız

    Önceki duraktan ~1 km

    40 dk

Buradan Az Ötede

Toparlak Tabya'ya yakın tarihi ve doğal yerler

Tüm benzer yerleri gör

Kaynaklar

  • Erzurum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Erzurum Turizm Rehberi (İngilizce, PDF) Resmî Yayın
  • Erzurum Valiliği "Tabyalar" (26.10.2024) Resmî Yayın
  • Erzurum Ansiklopedisi (M. Y. Çağlayan) "Erzurum Tabyaları" (2021) Ansiklopedi
  • Küçükuğurlu M., "Erzurum Kalesi ve Tabyaları Hakkında Bazı Tespitler", ETÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi II/3 (2017), s. 67–84 Akademik Çalışma
  • DHA "Erzurum'daki 23 tabya 23 kuruluşa zimmetlendi", 24.10.2024
Kaynak öner

Katkıda Bulun

  • Fotoğraf Paylaş

    Toparlak Tabya'dan fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.

    Fotoğraf yükle

  • Bilgi Ekle

    Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.

    Bilgi ekle

  • Hata Düzelt

    Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.

    Hata bildir

  • Kaynak Öner

    Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.

    Kaynak ekle

Gelen Katkılar

  • Daha fazla katkı bekliyoruz

    Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Toparlak Tabya hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.

    Katkıda bulunun

Toparlak Tabya Hakkında Sık Sorulanlar

Toparlak Tabya nerede?

Ağzıaçık Tabyası'nın yaklaşık 1 km güneyinde, Toparlak köyünün batısındaki 2.405 metrelik tepede (Erzurum Valiliği; KTB rehberi).

Ne zaman ve kim yaptırdı?

II. Abdülhamid döneminde, 1884–1896 arasında Şahap Paşa'nın planlarıyla yapıldı (KTB rehberi).

Ne işe yarıyordu?

Deveboynu Geçidi'ni ve Pasinler Ovası'nı denetlemek için yapıldı (KTB rehberi; Erzurum Ansiklopedisi).

Diğer tabyalardan farkı ne?

Koğuş odaları dağınık yerleştirilmiş; odalar ve dehlizler beşik tonozla örtülü (Erzurum Ansiklopedisi).

Giriş ücretli mi?

Ekim 2026 itibarıyla resmî bir kaynakta ücret ya da saat bilgisi bulamadık.

Bakımını kim üstlendi?

Ekim 2024'te İl Jandarma Komutanlığı'na zimmetlendi (DHA).

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?

Haritada Keşfet Rotaları Gör