Tarihi Yapı
Çobandede Köprüsü
Erzurum / Köprüköy
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Köprüköy'de Aras üzerindeki Çobandede Köprüsü: rivayete göre 1297–98 yapımı, yedi gözlü, biri doldurulmuş. Araçlara kapalı; tarihi ve ulaşımı.
Hakkında
Çobandede Köprüsü, Köprüköy'de Aras Nehri üzerinde, rivayete göre 1297–98'de İlhanlı emiri Çoban'ın yaptırdığı, yedi gözlü taş köprü. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre gözlerinden biri yakın bir tarihte doldurulduğu için bugün altı gözü görünüyor. Gitmeden bil: köprü araç trafiğine kapalı, yürüyerek geçiliyor.
Yola çıkmadan önce: Köprü araç trafiğine kapalı; aracını güvenli bir yere bırakıp yürüyerek yaklaş. Kesme taşların renk farkını görmek için sabah ya da akşamüstü git.
Kim yaptırdı, ne zaman?
Semavi Eyice'nin TDV İslâm Ansiklopedisi'ndeki maddesine göre köprünün 1297–98'de İlhanlı veziri Emir Çoban tarafından yaptırıldığı söyleniyor; Eyice bunu kesin bilgi olarak değil, rivayet olarak veriyor. Adını da bu atıftan alıyor: Çoban Dede. Evliya Çelebi köprüyü 1647'de gördü ve Çobanoğulları'ndan bir melike bağladı.
Yedi göz mü, altı göz mü?
Eyice'ye göre köprü aslında yedi gözlü inşa edildi; gözlerden biri yakın tarihlerde iptal edilerek içi dolduruldu. Küre Ansiklopedisi ve İngilizce Vikipedi de aynı bilgiyi veriyor. Yani göz yıkılmadı, kapatıldı. Hangi onarımda kapatıldığı kaynaklarda yazmıyor.
Eyice'ye göre köprü 128 metre uzunluğunda, 8,50 metre genişliğinde, en yüksek yeri yaklaşık 30 metre; sekiz ayak üzerinde sivri kemerli. En büyük göz açıklığı 13 metre. AA'nın 2019 haberi ise uzunluğu 220 metre, en büyük açıklığı 16,8 metre veriyor; kaynaklar farkı açıklamıyor. Eyice, pembe, siyah ve gri taşların 6 km ötedeki Honigi köyünden getirildiğini de rivayet olarak aktarıyor.
Hangi onarımları gördü?
Eyice'nin aktardığı onarımlar: IV. Murad dönemi (kitabe güçlükle okunuyor), 1140 (1727–28; harap kitabeden okunan bu tarihten Eyice tam emin değil), 1872 ve 1946–1948. Küre 2011'de bir restorasyon daha yapıldığını yazıyor.
AA'nın 2019 haberine göre köprü araç trafiğine kapatıldı ama yayalara hizmet vermeye devam ediyor; köylüler hayvanlarına ve bahçelerine gitmek için üzerinden geçiyor.
Nasıl gidilir?
Erzurum–Horasan yolu üzerinde, Köprüköy'de. Uzaklık kaynaklarda 50 km (Küre) ile 58 km arasında. İngilizce Vikipedi'ye göre D955 yolu köprünün yaklaşık 500 metre doğusundan geçiyor; ana yoldan köprüye inişi yerinde kontrol et.
Köprüköy'de Avnik Kalesi var. Aynı güzergâhta Hasankale (Pasinler) Kalesi ve Aziziye Tabyaları ile bir gün planlayabilirsin.
Ne zaman gidilir?
Mayıs–ekim. Yan ışık kesme taşların renk farkını ortaya çıkarıyor; öğle güneşinde köprü düzleşiyor. Horasan yönü açık havada bile rüzgârlı olabilir.
Bilmediklerimiz
- Yedinci göz hangi onarımda dolduruldu?
- Köprünün uzunluğu 128 m mi, 220 m mi?
- 2011 restorasyonunu kim yaptı, neleri kapsadı?
- Ana yoldan köprüye nereden iniliyor, otopark var mı?
- Köprünün yapım tarihini kesinleştiren bir belge var mı?
- Rakım 1600 m
- Öne çıkan Aras üzerinde, rivayete göre 1297–98 yapımı yedi gözlü taş köprü
- Kategori Tarihi Yapı
- Yapım 1297–98 (rivayet)
- Yaptıran Emir Çoban (rivayet)
- Uzunluk 128 m (TDV); 220 m (AA 2019)
- Göz 7 gözlü yapıldı; 1 göz doldurulmuş
- Durum Araç trafiğine kapalı, yayalara açık
Galeri
1 fotoğrafHarita
Çobandede Köprüsü
Kaynaklar
- Kültür Portalı, Çobandede Köprüsü İpek Yolu güzergâhı; İlhanlı hükümdarı Gazan Han'ın veziri Emir Çoban tarafından 1298'de yaptırılması. Resmî Yayın
- Erzurum Valiliği, Çobandede Köprüsü 128 m uzunluk, 8,5 m genişlik, en büyük kemer 13 m; yedi göz; 1727, 1872, 1948 onarımları ve 2011 restorasyonu. Resmî Yayın
- Vikipedi, Çobandede Köprüsü Kitabenin tahrip olduğu, köprüyü kimin yaptırdığının kesin olmadığı; bugün trafiğe kapalı olması. Ansiklopedi
- Wikipedia, Çobandede Bridge Koordinat; D955 yolunun ~500 m doğudaki paralel köprüden geçmesi; 1289 tarihi ve 130 m uzunluk bilgisi. Ansiklopedi
- Kültür Portalı, Çobandede Efsanesi Bilge Seyidoğlu'nun "Erzurum Efsaneleri"ne göre köprü ve Çobandede ziyareti hakkındaki dokuz efsane. Resmî Yayın
- Eyice, S., "Çoban Köprüsü", TDV İslâm Ansiklopedisi c. 8 7 gözlü yapıldı, bir göz yakın tarihte dolduruldu; 128 m, 8,50 m, en büyük açıklık 13 m; 1297–98 ve Emir Çoban atfı rivayet; onarımlar. Ansiklopedi
- AA / Habertürk, "721 yıllık köprü sadece yayalara hizmet veriyor" 17.05.2019: araç trafiğine kapalı, yayalara açık; 220 m, en büyük açıklık 16,8 m. Haber
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Çobandede Köprüsü'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Çobandede Köprüsü hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Çobandede Köprüsü Hakkında Sık Sorulanlar
Köprü kaç gözlü?
Yedi gözlü yapıldı. TDV'ye göre gözlerden biri yakın tarihte doldurulduğu için bugün altı göz görünüyor.
Üzerinden geçilir mi?
Araçla geçilmez; köprü araç trafiğine kapalı ama yürüyerek geçilebiliyor.
Köprüyü kim yaptırdı?
Rivayete göre 1297–98'de İlhanlı emiri Çoban. TDV bunu kesin bilgi olarak vermiyor.
Köprü ne kadar uzun?
TDV 128 m, AA'nın 2019 haberi 220 m diyor.
Erzurum'dan ne kadar uzak?
Kaynaklarda 50 ile 58 km arasında; Erzurum–Horasan yolu üzerinde.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.