İçeriğe geç
Kale ve Tabya

Büyük Palandöken Tabyası

Erzurum / Palandöken

Son güncelleme: 3 Ekim 2026

Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi

Büyük Palandöken Tabyası, Erzurum'un en büyük tabyası: 2.850 m'de, Tekman yolundan ayrılan stabilize yolun sonunda. Yapım yılı ve ulaşım notları.

Hakkında

Büyük Palandöken Tabyası, Palandöken Dağları'nda 2.850 metrelik bir tepede duran ve Erzurum'un en büyük tabyası sayılan Osmanlı yapısı. Valiliğe göre Erzurum–Tekman karayolundan ayrılan stabilize yolun sonunda. Gitmeden bil: bu yükseklikte yol yalnız kuru havada ve yazın geçilebilir; yolun güncel durumunu resmî bir kaynakta bulamadık.

Yola çıkmadan önce: 2.850 metreye stabilize bir yolla çıkıyorsun. Yolun o günkü durumunu ve hava tahminini önceden öğren; bölgede tesis olduğuna dair bir bilgi bulamadık, suyunu ve yakıtını yanına al.

Tabyada ne var?

KTB rehberi ve Erzurum Ansiklopedisi Büyük Palandöken'i Erzurum'un en büyük tabyası olarak tanımlıyor. Ansiklopediye göre karargâh, avlunun üç yanında sıralanan koğuşlar, pusu odaları ve topçu odalarından oluşuyor. Odalar birbirinin içinden geçiliyor ve havalandırma delikleri var. Topçu odalarından ikisi koğuşların kenarlarında, üçü dehlizlerin üstünde.

KTB rehberine göre tabya, Pasinler Ovası'nın güneybatısında Palandöken Dağı'nda, Erzurum'a bağlanan vadiyi denetlemek için yapıldı. Tabyaların en bilineni, 93 Harbi'nin simgesi olan Aziziye Tabyaları.

Ne zaman yapıldı, ne zaman terk edildi?

Kaynaklar burada ayrışıyor. Erzurum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün rehberi tabyanın Şahap Paşa'nın projesiyle 1888–1894 arasında yapıldığını ve I. Dünya Savaşı'ndan sonra terk edildiğini yazıyor. Erzurum Ansiklopedisi ise 1884–1896 aralığını veriyor ve tabyanın II. Dünya Savaşı'ndan sonra kullanılmadığını söylüyor. İki görüşü de kaynağıyla birlikte veriyoruz.

Konumu nerede?

Murat Küçükuğurlu'nun 2017 tarihli envanterinde Palandöken Dağları'nda iki tabya kayıtlı: Küçük Palandöken, Erzurum'un yaklaşık 15 km güneyinde, Ejder Tepesi'nin güneybatısında; Büyük Palandöken ise onun güneybatısında. Makale iki tabyaya ayrı bir Osmanlıca ad verilip verilmediğini bilmediğini belirtiyor; kayıtlarda yalnız I ve II numaralı tabya olarak geçiyorlar.

Valilik Büyük Palandöken'i Erzurum–Tekman karayolundan ayrılan stabilize yolun sonunda, 2.850 metrede gösteriyor. Diğer tabyalarla birlikte gezmek için tabyalar rotasına, dağ yollarında araç kullanımı için Doğu Anadolu'da araçla gezmek rehberine bak.

Sayfadaki koordinat harita kaydından alındı, yerinde doğrulanmadı.

Gitmeden ne bilmelisin?

Bu tabya için resmî bir ziyaret düzeni, ücret ya da saat bilgisi bulamadık. Yolun eğimi ve kışın geçilip geçilmediği gibi bilgiler yalnız ziyaretçi yorumlarında geçiyor; bunları doğrulayamadığımız için Bilmediklerimiz'e taşıdık.

Erzurum Valiliği'ne göre şehrin çevresine 21 tabya yapıldı. Valiliğin Ekim 2024 açıklamasını aktaran DHA ise 1856–1896 arasında 53 tabya yapıldığını, bugün 23'ünün kaldığını yazıyor.

Tabyalar 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında. Taş sökmek, duvara yazı yazmak ve kazı yapmak yasak.

Ne zaman gidilmeli?

Önerilen bir dönemi resmî bir kaynakta bulamadık. Bu yükseklikte kar erken düşer ve geç kalkar; genel bir tavsiye olarak yaz ortası daha güvenli. Mevsimler için Erzurum'a ne zaman gidilir rehberine bak.

1916'da Palandöken hattı

Birinci Dünya Savaşı'ndaki Rus taarruzunda Palandöken hattı da düştü. Mevlüt Yüksel'in (2008) çalışmasına göre Rus birlikleri, şehrin güneyindeki Palandöken dağ silsilesinde "önemli bir geçiş noktası" olan Palandöken Tabyası'nı ele geçirdi. Kaynak bunun Büyük mü Küçük Palandöken mi olduğunu belirtmiyor. Ruslar 16 Şubat 1916 sabahı şehre girdi.

Bilmediklerimiz

  • Tabyanın il merkezine yol mesafesi ne kadar? (Sayfadaki 39 km doğrulanmadı.)
  • KTB rehberindeki "Erzurum–Tekman karayolundan 20 km" ifadesi yolun 20. kilometresi mi, yoldan 20 km içeri mi?
  • Stabilize yol hangi aylarda açık, arazi aracı gerekiyor mu?
  • Erzurum yönüne inen yol araçla geçilebilir mi?
  • Palandöken'de çığ bölgesine girenlere ceza uygulaması bu alanı kapsıyor mu?
  • Rakım 2850 m
  • Öne çıkan Erzurum'un en büyük tabyası, 2.850 m
  • Kategori Kale ve Tabya
  • Yapım Kaynaklar farklı: 1888–1894, Şahap Paşa projesi (KTB rehberi) / 1884–1896 (Erzurum Ansiklopedisi)
  • Terk Kaynaklar farklı: I. Dünya Savaşı'ndan sonra (KTB rehberi) / II. Dünya Savaşı'ndan sonra (Erzurum Ansiklopedisi)
  • Kayıtlardaki adı I Numaralı Tabya; ayrı bir Osmanlıca adı bilinmiyor (Küçükuğurlu 2017)

Galeri

4 fotoğraf
Büyük Palandöken Tabyası Büyük Palandöken Tabyası · Erzurum Valiliği (erzurum.gov.tr, Tabyalar sayfası) 1/4 Büyük Palandöken Tabyası Büyük Palandöken Tabyası Büyük Palandöken Tabyası

Harita

Konum Bilgileri

39.8075, 41.296347

Erzurum / Palandöken

Haritada Aç

Bu yer bir rotada

Erzurum tabyaları: 2,5 günde 20 tabya: 19 durak, Büyük Palandöken Tabyası 19. durak.

Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.

Rotayı aç

  19. Büyük Palandöken Tabyası Buradasınız

    Önceki duraktan ~2 km

    1 saat

Buradan Az Ötede

Büyük Palandöken Tabyası'na yakın tarihi ve doğal yerler

Tüm benzer yerleri gör

Kaynaklar

  • Erzurum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Erzurum Turizm Rehberi (İngilizce, PDF) Resmî Yayın
  • Erzurum Valiliği "Tabyalar" (26.10.2024) Resmî Yayın
  • Erzurum Ansiklopedisi (M. Y. Çağlayan) "Erzurum Tabyaları" (2021) Ansiklopedi
  • Küçükuğurlu M., "Erzurum Kalesi ve Tabyaları Hakkında Bazı Tespitler", ETÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi II/3 (2017), s. 67–84 Akademik Çalışma
  • Yüksel M. (2008) — metinde anılan çalışma
  • tam künye ve bağlantı henüz eklenmedi
Kaynak öner

Katkıda Bulun

  • Fotoğraf Paylaş

    Büyük Palandöken Tabyası'ndan fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.

    Fotoğraf yükle

  • Bilgi Ekle

    Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.

    Bilgi ekle

  • Hata Düzelt

    Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.

    Hata bildir

  • Kaynak Öner

    Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.

    Kaynak ekle

Gelen Katkılar

  • Daha fazla katkı bekliyoruz

    Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Büyük Palandöken Tabyası hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.

    Katkıda bulunun

Büyük Palandöken Tabyası Hakkında Sık Sorulanlar

Erzurum'un en büyük tabyası hangisi?

KTB rehberine ve Erzurum Ansiklopedisi'ne göre Büyük Palandöken Tabyası.

Ne zaman ve kim yaptırdı?

KTB rehberine göre Şahap Paşa'nın projesiyle 1888–1894 arasında; Erzurum Ansiklopedisi 1884–1896 diyor.

Nasıl gidilir?

Erzurum–Tekman karayolundan ayrılan stabilize yolu sonuna kadar izliyorsun; tabya yolun bittiği, 2.850 metredeki tepede (Erzurum Valiliği).

Erzurum'da kaç tabya var?

Valiliğe göre 21 tabya yapıldı; DHA'nın aktardığı 2024 açıklamasına göre 53 tabya yapıldı, 23'ü ayakta.

Giriş ücretli mi?

Ekim 2026 itibarıyla resmî bir ücret ya da saat bilgisine ulaşamadık.

Kışın gidilir mi?

Kışın yolun açık olup olmadığını resmî bir kaynakta bulamadık; bu yükseklikte kar ve çığ riski göz önünde tutulmalı.

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?

Haritada Keşfet Rotaları Gör