İçeriğe geç
Kale ve Tabya

Büyük Höyük Tabyası

Erzurum / Palandöken

Son güncelleme: 3 Ekim 2026

Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi

Büyük Höyük Tabyası, Erzurum'da Nebi Hanları yakınındaki tepede 1882-1887'de yapıldı. Akademik kayda göre Osmanlı adı Ortahöyük İlavesi (Alaeddin Paşa).

Hakkında

Büyük Höyük Tabyası, Erzurum'un yaklaşık 17 km doğusunda, Nebi Hanları yakınındaki tepede duran ve Pasinler Ovası'na bakan üç tabyadan biri. Erzurum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün rehberine göre 1882–1887 arasında Şahap Paşa'nın planıyla yapıldı. Gitmeden bil: tepedeki üç tabyanın adları kaynaklarda farklı veriliyor; hangisinin önünde durduğunu koordinatla kontrol et.

Yola çıkmadan önce: Tepede birbirine yakın üç tabya var ve tabelalarla kaynaklar adları farklı veriyor. Yapı bakımsız bir askerî kalıntı; yıkık bölümlere girme. Yol ve kış koşulları resmî kaynakta doğrulanmadı.

Asıl adı ne?

Murat Küçükuğurlu'nun 4. Ordu'nun 14 Mart 1904 tarihli "Erzurum Tabyaları" haritasına dayanan 2017 çalışmasına göre Nebi Hanları tepesinde üç tabya var. Makale, "şimdiye kadar Büyük Höyük Tabyası olarak isimlendirip tescil edilmiş" yapının en güneydeki tabya olduğunu ve asıl adının Ortahöyük İlavesi (Alaeddin Paşa) olduğunu yazıyor. Ortadaki yapı Ortahöyük (Orhaniye), kuzeydeki ise "Küçük Höyük" diye bilinen Kaburga (Osmaniye) Tabyası.

Valilik ve KTB rehberi ise Büyük Höyük'ü Küçük Höyük'ün kuzeyinde gösteriyor. İki görüşü de kaynağıyla veriyoruz.

Tabyada ne var?

KTB rehberine göre tabyanın cepheleri siyah bazaltla kaplı, duvarları moloz taş, örtüleri tuğla. Batıdaki girişin yanındaki rampalar topçu odalarına çıkıyor; rampaların dışında mazgallı bir duvar var. Rehber tabyanın Pasinler Ovası'na bakan en yüksek noktada olduğunu yazıyor.

Gitmeden ne bilmelisin?

Ekim 2024'te Valiliğin "Ecdada Vefa" projesinde Büyük Höyük'ün bakımı Emniyet Müdürlüğü'ne zimmetlendi; DHA'ya göre alanda geniş çaplı temizlik yapılıp tonlarca çöp toplandı. Erzurum Valiliği'ne göre şehrin çevresine 21 tabya yapıldı. Valiliğin Ekim 2024 açıklamasını aktaran DHA ise 1856–1896 arasında 53 tabya yapıldığını, bugün 23'ünün kaldığını yazıyor.

Tabyalar 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında. Taş sökmek, duvara yazı yazmak ve kazı yapmak yasak.

Nasıl gidilir?

Küçükuğurlu'ya göre tepe Erzurum'un 17 km doğusunda, Nebi Hanları yakınında, eski Erzurum şosesinin güneyinde. Diğer tabyalar için tabyalar rotasına ve Erzurum tabyaları rehberine bak.

Sayfadaki koordinat harita kaydından alındı, yerinde doğrulanmadı.

Savaşlarda bu tepeler

Tabyanın baktığı Deveboynu sırtlarında 4 Kasım 1877'de Deveboynu (Uzunahmet) Muharebesi yaşandı; Höyük tabyaları bu savaştan sonra yapıldı. 1916 Şubat'ındaki Rus taarruzunda, Ramin Sadıgov'un (2020) aktardığına göre Orta Höyük ve Kaburga tabyaları şehre girişten önce düşen tabyalar arasındaydı. Aynı hattaki Uzunahmet Tabyası'na da bak.

Bilmediklerimiz

  • Büyük Höyük, Küçük Höyük'ün kuzeyinde mi güneyinde mi?
  • Tabyanın rakımı kaç metre?
  • Küçük Höyük'e yürüme mesafesi ne kadar?
  • Tepeye araçla çıkılabiliyor mu?
  • Sayfadaki koordinat tabyanın kendisine mi ait?
  • Öne çıkan Siyah bazalt cepheli tabya; Osmanlı adı Alaeddin Paşa
  • Kategori Kale ve Tabya
  • Yapım 1882–1887, Şahap Paşa'nın tasarımı (KTB rehberi)
  • Malzeme Cephelerde siyah bazalt, duvarlarda moloz taş, örtülerde tuğla (KTB rehberi)
  • Osmanlı kayıtlarındaki adı Ortahöyük İlavesi / Alaeddin Paşa (Küçükuğurlu 2017)
  • Bakım 2024'ten beri Emniyet Müdürlüğü'ne zimmetli (DHA)

Galeri

3 fotoğraf
Büyük Höyük Tabyası Büyük Höyük Tabyası · Erzurum Valiliği (erzurum.gov.tr, Tabyalar sayfası) 1/3 Büyük Höyük Tabyası Büyük Höyük Tabyası

Harita

Konum Bilgileri

39.923268, 41.427329

Erzurum / Palandöken

Haritada Aç

Bu yer bir rotada

Erzurum tabyaları: 2,5 günde 20 tabya: 19 durak, Büyük Höyük Tabyası 7. durak.

Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.

Rotayı aç

  7. Büyük Höyük Tabyası Buradasınız

    Palandöken

    30 dk

Buradan Az Ötede

Büyük Höyük Tabyası'na yakın tarihi ve doğal yerler

Tüm benzer yerleri gör

Kaynaklar

  • Küçükuğurlu M., "Erzurum Kalesi ve Tabyaları Hakkında Bazı Tespitler", ETÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi II/3 (2017), s. 67–84 Akademik Çalışma
  • Erzurum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Erzurum Turizm Rehberi (İngilizce, PDF) Resmî Yayın
  • Erzurum Valiliği "Tabyalar" (26.10.2024) Resmî Yayın
  • DHA "Erzurum'daki 23 tabya 23 kuruluşa zimmetlendi", 24.10.2024
Kaynak öner

Katkıda Bulun

  • Fotoğraf Paylaş

    Büyük Höyük Tabyası'ndan fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.

    Fotoğraf yükle

  • Bilgi Ekle

    Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.

    Bilgi ekle

  • Hata Düzelt

    Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.

    Hata bildir

  • Kaynak Öner

    Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.

    Kaynak ekle

Gelen Katkılar

  • Daha fazla katkı bekliyoruz

    Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Büyük Höyük Tabyası hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.

    Katkıda bulunun

Büyük Höyük Tabyası Hakkında Sık Sorulanlar

Osmanlı adı ne?

Küçükuğurlu'nun 1904 haritasına dayanan çalışmasına göre Ortahöyük İlavesi (Alaeddin Paşa) (Küçükuğurlu 2017).

Ne zaman yapıldı?

II. Abdülhamid döneminde, 1882–1887 arasında (KTB rehberi).

Nerede?

Erzurum'un yaklaşık 17 km doğusunda, Nebi Hanları yakınında, eski Erzurum–Kars yolunun güneyindeki tepede (Küçükuğurlu; Valilik).

Küçük Höyük ile farkı ne?

"Küçük Höyük" adıyla bilinen kuzeydeki yapının asıl adı Kaburga; Büyük Höyük ise makaleye göre aynı tepenin güneyinde (Küçükuğurlu 2017).

Bakımını kim yapıyor?

2024'te Valilik projesiyle Emniyet Müdürlüğü'ne zimmetlendi (DHA).

Giriş ücretli mi?

Ekim 2026 itibarıyla resmî bir ücret ya da saat bilgisi bulamadık.

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?

Haritada Keşfet Rotaları Gör