İçeriğe geç
Kale ve Tabya

Aziziye Tabyaları

Erzurum / Aziziye

Son güncelleme: 3 Ekim 2026

Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi

Aziziye Tabyaları: Top Dağı'nda 2.068 m'de 1867–1872 yapımı üç tabya ve Nene Hatun'un hikâyesi. Aziziye 1 ve mezar 2028'e kadar restorasyonda.

Hakkında

Aziziye Tabyaları, Erzurum'un doğusundaki Top Dağı'nın güney ucunda, 2.068 metrede, birbirine yaklaşık 200 metre aralıkla dizilmiş üç tabya. 1867–1872 arasında Sultan Abdülaziz döneminde, Fosfor Mustafa Paşa'nın projesiyle yapıldı; 1877'deki Rus baskını ve Nene Hatun'un adı buraya bağlı. Gitmeden bil: Aziziye 1 ve Nene Hatun'un mezarı Ağustos 2026'dan itibaren restorasyon için kapalı.

Yola çıkmadan önce: Aziziye 1 Tabyası ve Nene Hatun'un mezarı 20 Ekim 2028'e kadar restorasyon nedeniyle kapalı (Gazete Güncel, Ağustos 2026). Gitmeden durumu kontrol et; 2.068 metrede rüzgâr sert, kalın bir üstlük al.

Bu tabyalar neden yapıldı?

Erzurum Ansiklopedisi ve Osman Geçten'in 2017 tarihli makalesine göre üç tabya 1867–1872 arasında, Fosfor Mustafa Paşa'nın projesine göre yapıldı. Erzurum Valiliği, Erzurum–Kars yolunun geçtiği Hamam Deresi'ni kontrol etmek için güneyden kuzeye dizildiklerini yazıyor. Geçten'e göre 2 numara 1'in, 3 numara 2'nin yaklaşık 200 metre kuzeyinde; 3 numaranın 300 metre kuzeyinde Mecidiye Tabyası var.

Tabya sayısı kaynağa göre değişiyor. Erzurum Valiliği ve Erzurum Ansiklopedisi bugün 21 tabya sayıyor. Valiliğin Ekim 2024 açıklamasını aktaran DHA ise 1856–1896 arasında 53 tabya yapıldığını, 23'ünün kaldığını yazıyor.

1877'de burada ne oldu?

1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı, Rumi takvimdeki yılı nedeniyle 93 Harbi olarak anılıyor. Milliyet'in derlemesine göre Rus kuvvetleri tabyalara saldırdı; 2 ve 3 numaralı tabyalar düştü, 1 numaralı tabya Bahri Bey komutasında direndi; rütbesini Erzurum Valiliği yarbay, Milliyet binbaşı olarak veriyor. Tabyaların düştüğü haberi şehre ulaşınca Erzurum halkı, aralarında kadınlar ve yaşlılar, ellerindeki balta ve tarım aletleriyle askerlere yardıma koştu; tabyalar geri alındı.

Baskının tarihi kaynaklarda farklı: Milliyet 8 Kasım 1877, Küre Ansiklopedisi 8–9 Kasım gecesi, İngilizce Vikipedi 9 Kasım akşamı diyor. Gece yarısını aşan bir baskın olduğu için aynı olayı anlatıyor olabilirler.

Nene Hatun kimdir?

Baskına katılan kadınların simgesi. İngilizce Vikipedi'ye göre 1857'de Erzurum'da doğdu, ağabeyi Hasan 7 Kasım 1877'de yaralarından öldü; Nene Hatun bebeğini ve üç yaşındaki oğlu Yusuf'u evde bırakıp karşı saldırıya katıldı. DHA ise doğum tarihini 1 Temmuz 1854, doğum yerini Pasinler'e bağlı Çeperli köyü olarak veriyor. İki kaynak da 22 Mayıs 1955'te öldüğünü yazıyor; yaşı buna göre 98 ya da 101.

Erzurum Ansiklopedisi'ne göre mezarı 1 numaralı tabyanın doğusunda.

Anıt ve bugünkü durum

haber7'ye göre tabyanın önündeki Aziziye Anıtı'nı 1952'de 3. Ordu Komutanı Orgeneral Nurettin Baransel yaptırdı; kitabede "1877-1952" yazıyor. DHA'nın yayımladığı açılış görüntüleri 30 Ağustos 1952 tarihli.

2012 tarihli KUDAKA raporu, üç tabyadan 1 numaralının daha iyi durumda olduğunu, 2 numaralıda odaların ortadaki bir avlunun çevresinde eliptik bir planla dizildiğini yazıyor. 2024 zimmet projesinde kurumlar kaynaklara göre farklı: İHA listesi Aziziye 1'i Valilik-YİKOB'a, 2'yi Palandöken'e, 3'ü İl Müftülüğü'ne verirken DHA Aziziye 3'ü Palandöken Belediyesi'ne bağlıyor.

Ekim 2026 itibarıyla: Gazete Güncel'in Ağustos 2026 tarihli iki haberine göre Aziziye 1 Tabyası ve Nene Hatun'un mezarı restorasyon nedeniyle 6 Ağustos 2026 – 20 Ekim 2028 arasında ziyarete kapalı; işi Doğa Koruma ve Milli Parklar 13. Bölge Müdürlüğü yürütüyor. Haziran 2026 tarihli AA haberi de restorasyonun ihale edildiğini yazıyor. Gitmeden kapanmanın sürüp sürmediğini kontrol et.

Tabyalar 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında. Taş sökmek, duvara yazı yazmak ve kazı yapmak yasak.

Nasıl gidilir, ne zaman?

Erzurum–Kars yolu üzerinde, Karskapı'nın kuzeyindeki Top Dağı'nın güney ucunda; özel araç ya da taksiyle gidilir. Toplu taşıma doğrulanmadı. Tabyalar Nene Hatun Tarihi Milli Parkının içinde.

Mayıs–ekim arası rahat; kışın yol buzlanabiliyor. Yukarıdan Erzurum ovası görünüyor; savunma hattının neden buraya kurulduğunu orada anlarsın. Şehrin öbür savunma ucu Erzurum Kalesi; 1919'un hikâyesi için Erzurum Kongre Binasına geç. Doğudaki hat için Dolangez Tabyasına bakabilirsin.

Bilmediklerimiz

  • Nene Hatun 1854'te mi, 1857'de mi doğdu?
  • Aziziye 3 hangi kuruma zimmetli: İl Müftülüğü mü, Palandöken Belediyesi mi?
  • Restorasyon sürerken Aziziye 2 ve 3 ziyarete açık mı?
  • Restorasyon sırasında mezar için geçici bir ziyaret düzenlemesi olacak mı?
  • Milli parka giriş ücretli mi?
  • Rakım 2068 m
  • Öne çıkan 1877 baskını ve Nene Hatun'un tabyaları
  • Kategori Kale ve Tabya
  • Erzurum'dan ~10 km (haber7); Küre ~5 km diyor
  • Yapım 1867–1872
  • Proje Fosfor Mustafa Paşa
  • Tabya sayısı 3, aralarında ~200 m
  • Ziyaret Aziziye 1 ve mezar 6.8.2026–20.10.2028 kapalı (haber)

Galeri

16 fotoğraf
Aziziye Tabyaları Aziziye Tabyaları · Erzurum Valiliği (erzurum.gov.tr, Tabyalar sayfası) 1/16 Aziziye Tabyaları Aziziye Tabyaları Aziziye Tabyaları Aziziye Tabyaları +11fotoğraf

Harita

Konum Bilgileri

39.914205, 41.311072

Erzurum / Aziziye

Haritada Aç

Bu yer bir rotada

Erzurum tabyaları: 2,5 günde 20 tabya: 19 durak, Aziziye Tabyaları 2. durak.

Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.

Rotayı aç

  2. Aziziye Tabyaları ve Nene Hatun’un mezarı Buradasınız

    Önceki duraktan ~2 km

    1 sa 15 dk

Buradan Az Ötede

Aziziye Tabyaları'na yakın tarihi ve doğal yerler

Tüm benzer yerleri gör

Kaynaklar

  • Erzurum Valiliği, 1. Aziziye Tabyası 93 Harbi'nde 2 ve 3 numaralı tabyaların düşmesi, 1 numaranın Yarbay Bahri Bey komutasında direnmesi; halkın Nene Hatun'la birlikte savunmaya katılması. Resmî Yayın
  • Kültür Portalı, Erzurum Tabyaları Erzurum'u çevreleyen tabyalar ve ziyaret bilgisi. Resmî Yayın
  • Online Türkiye Turizm Ansiklopedisi, "Aziziye Tabyası I" 2.068 m yükseklik; Sultan Abdülaziz döneminde 1867–1872'de Fosfor Mustafa Paşa zamanında yapımı; 1953 Aziziye Anıtı ve Nene Hatun'un mezarı. [Not, Ekim 2026: madde adresi açılmadı; 1953 anıt tarihi başka kaynakta bulunamadı, haber7 ve DHA 1952 diyor.] Ansiklopedi
  • Online Türkiye Turizm Ansiklopedisi, "Nene Hatun Tarihi Millî Parkı" 2009'da millî park ilanı; tabyaların koruma alanı tescili; Nene Hatun (1857–1955). Ansiklopedi
  • Wikipedia, Nene Hatun Doğum (1857) ve ölüm (22 Mayıs 1955) tarihleri; Aziziye'ye defni; hikâyenin halk anlatısındaki yeri. Ansiklopedi
  • Erzurum Ansiklopedisi, "Erzurum Tabyaları" 1867–1872, Fosfor Mustafa Paşa projesi; 2.068 m; tabyalar arası 200 m; Nene Hatun'un mezarı 1 no.lu tabyanın doğusunda. Sayfada yazar ve tarih yok. Ansiklopedi
  • Geçten, O., "Aziziye ve Mecidiye Tabyalarının Askeri Tahkimat Yapısı Olarak Mimari Özelliklerinin İncelenmesi", TÜBAV Bilim 10(1) 1867–1872, 2.068 m, tabyaların sıralanışı ve aralarındaki ~200 m; Mecidiye'ye ~300 m. Akademik Çalışma
  • Eymirli, E. B., "Nenehatun Milli Parkı Aziziye ve Mecidiye Tabyalarının Turizme Kazandırılması", KUDAKA 1 no.lu tabyanın daha iyi durumda olduğu; 2 no.lu tabyanın eliptik planı. Resmî Yayın
  • Milliyet, "Aziziye Tabyası'nın önemi nedir?" Rus saldırısı 8 Kasım 1877; 2 ve 3 no.lu tabyaların düşmesi; 1 no.lu tabyada Binbaşı Bahri Bey. Haber
  • DHA, "Aziziye destanının kahramanı Nene Hatun'un 1952 yılında çekilen görüntüleri ortaya çıktı" Nene Hatun'un doğumu 1 Temmuz 1854, Çeperli köyü; 22 Mayıs 1955; anıt açılışı 30 Ağustos 1952. Haber
  • Gazete Güncel, "Erzurum'da tarihi tabya 2 yıl ziyarete kapalı olacak" Aziziye 1 Tabyası ve Nene Hatun Mezarı 6 Ağustos 2026 – 20 Ekim 2028 restorasyon nedeniyle kapalı; DKMP 13. Bölge Müdürlüğü. Haber
  • Gazete Güncel, "Erzurum'da tarihi tabyada restorasyon sürüyor" 31.08.2026: restorasyonun sürdüğü ve kapanma tarihleri. Haber
  • İHA, "Tabyalar gün yüzüne çıkıyor" (Vitrin Haber) 07.09.2024 zimmet listesi: Aziziye 1 Valilik-YİKOB, Aziziye 2 Palandöken, Aziziye 3 İl Müftülüğü. Haber
  • DHA, "Erzurum'daki 23 tabya, 23 kuruluşa zimmetlendi" 24.10.2024: 1856–1896 arasında 53 tabya, 23'ü ayakta; Aziziye 3 Palandöken Belediyesi'ne. Haber
Kaynak öner

Katkıda Bulun

  • Fotoğraf Paylaş

    Aziziye Tabyaları'ndan fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.

    Fotoğraf yükle

  • Bilgi Ekle

    Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.

    Bilgi ekle

  • Hata Düzelt

    Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.

    Hata bildir

  • Kaynak Öner

    Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.

    Kaynak ekle

Gelen Katkılar

  • Daha fazla katkı bekliyoruz

    Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Aziziye Tabyaları hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.

    Katkıda bulunun

Aziziye Tabyaları Hakkında Sık Sorulanlar

Aziziye Tabyaları ziyarete açık mı?

Ağustos 2026 haberlerine göre Aziziye 1 Tabyası ve Nene Hatun'un mezarı 6 Ağustos 2026 – 20 Ekim 2028 arası restorasyon için kapalı. Diğer iki tabyanın durumu doğrulanmadı.

Kaç tabya var?

Üç tabya, aralarında yaklaşık 200 metre var.

Baskın hangi tarihte oldu?

Kaynaklar 8 Kasım, 8–9 Kasım gecesi ve 9 Kasım 1877 diyor; aynı gece yarısı baskınını anlatıyor olabilirler.

Nene Hatun kaç yaşındaydı?

Doğum yılı kaynaklarda 1857 ya da 1854; baskın sırasında 20 ya da 23 yaşındaydı.

Nene Hatun Milli Parkı ile aynı yer mi?

Tabyalar 2009'da ilan edilen Nene Hatun Tarihi Milli Parkı'nın içinde.

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?

Haritada Keşfet Rotaları Gör