Ören Yeri ve Eski Yerleşim
Yazılıtaş Urartu Yazıtı
Erzurum / Horasan
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Horasan Yazılıtaş köyü yakınında, Menua'nın Diauehi seferini anlatan Urartu kaya yazıtı yerinde duruyor. 2019 tahribatı, kale ve ziyaret notları.
Hakkında
Yazılıtaş Yazıtı, Horasan'a bağlı Yazılıtaş köyünün yaklaşık 1 km kuzeydoğusunda, sarp bir kayanın güney yüzüne işlenmiş, Urartu kralı Menua dönemine ait çivi yazılı bir yazıt. Ceylan ve Günaşdı'nın 2017 makalesine göre yazıt hâlâ yerinde, kayanın üzerinde. Gitmeden bil: yazıt yerden yaklaşık 3 metre yukarıda ve 2019'da üzerine murç çakıldı.
Yola çıkmadan önce: Yazıtı aşağıdan, karşısından izle; kayaya tırmanma, dokunma. Yeni bir tahribat görürsen fotoğrafla ve jandarmaya bildir.
Yazıtta ne yazıyor?
Ceylan ve Günaşdı'ya göre Urartu ustaları kayanın güney yüzünü düzleyip yerden yaklaşık 3 metre yükseklikte dikdörtgen bir çerçeve açmış ve metni bu yüzeye çivi yazısıyla işlemiş. Yazıt, Menua'nın kuzeydoğudaki Diauehi ülkesine düzenlediği seferi anlatıyor: Menua ülkenin kralı Utupurşini'yi yendi; yenilen kral merhamet diledi ve altın ile gümüş karşılığında bağışlandı. Metin, yazıtı tahrip edene yönelik bir lanetle bitiyor.
Yazıt bir müzede değil, yazıldığı kayada duruyor. Erzurum Müzesi'nde olduğu yönündeki bilgiler büyük ihtimalle Avnik'te bulunan başka bir Urartu yazıtıyla karıştırılıyor.
2019'da ne oldu?
Hürriyet ve CNN Türk'ün 18 Ekim 2019 haberine göre 1998'den beri bölgede yüzey araştırması yapan Prof. Dr. Alpaslan Ceylan, yazıtın üzerine murç çakıldığını tespit etti ve definecilerin yazıtı her an patlatabileceği uyarısında bulundu. Bu tarihten sonra koruma çiti, kamera ya da bekçi gibi bir önlem alındığına dair haber bulamadık. Tescil durumunu da doğrulayamadık.
2863 sayılı Kanun, belirli dönemlere ait taşınmazları tescil edilmemiş olsalar da korunması gerekli kültür varlığı sayıyor.
Yazılıtaş Kalesi
Kalmış ve Söylemez'in 2022 tarihli Horasan çalışmasına göre yakındaki Yazılıtaş Kalesi yaklaşık 2.380 metrede, bölgenin en yüksek kalelerinden biri; kaçak kazılarla açığa çıkan yapılar Van'daki Urartu saray yapılarına benziyor. Aynı çalışma yazıtı köyün 1 km kuzeydoğusunda, kaleyi köyün 1 km doğusunda ve yazıtı kalenin 2,5 km batısında gösteriyor; bu üç bilgi birbiriyle uyuşmuyor. Kale çevresindeki kaçak kazı çukurlarına yaklaşma.
Nasıl gidilir?
Akademik kaynaklar köyü Horasan'ın 34 km kuzeydoğusunda gösteriyor, ama koordinatlar yazıtın Horasan'ın güney-güneydoğusunda, kuş uçuşu yaklaşık 21–22 km uzakta olduğunu gösteriyor (bu bizim hesabımız). Kalmış ve Söylemez'e göre Erzurum–Ağrı karayolu kalenin güneyinden geçiyor. Erzurum Ansiklopedisi'ne göre Horasan Erzurum'a 80 km. Köyden yazıta giden patika doğrulanmadı; yerini Yazılıtaş köyünde sor.
Horasan'da Hasanbey Kalesi, Iğırbığır Kalesi ve Veli Baba Türbesi de var.
Ne zaman gidilir?
Haziran–ekim. Kale için temmuz–eylül daha güvenli. Çivi yazısının oyukları yan ışıkta daha iyi seçilir; sabah ya da öğleden sonrayı tercih et.
Bilmediklerimiz
- Yazıt tescilli mi?
- 2019'dan sonra yazıt için bir koruma önlemi alındı mı?
- Köyün Horasan'a gerçek uzaklığı ve yönü ne?
- Yazıt ile kale arasındaki mesafe ne?
- Kaledeki saray benzeri yapılarda kazı yapılacak mı?
- Öne çıkan Yerinde duran, Menua'nın Diauehi seferini anlatan çivi yazılı kaya yazıtı
- Kategori Ören Yeri ve Eski Yerleşim
- Dönem Urartu kralı Menua (MÖ ~810–786)
- Konu Diauehi seferi; yenilen kral Utupurşini
- Durum Yerinde; 2019'da murçla tahrip girişimi
- Yakında Yazılıtaş Kalesi, ~2.380 m
Galeri
6 fotoğraf
Harita
Yazılıtaş Urartu Yazıtı
Kaynaklar
- Ceylan A. ve Günaşdı, Y. (2017). Erzurum ve Çevresindeki Urartu Yazıtlarının Tarihi Açıdan Değerlendirilmesi. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 4(13) Akademik Çalışma
- Kalmış G. ve Söylemez, B. (2022). Horasan'da Urartu Hâkimiyeti. Atatürk Üniversitesi Yayınları, s. 487–509 Akademik Çalışma
- Hürriyet "Urartu çivi yazıtına murç", 18.10.2019
- Erzurum Ansiklopedisi "Horasan İlçesi", Ansiklopedi
- Vici.org (TAY Projesi) Yazılıtaş yazıtı
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Yazılıtaş Urartu Yazıtı'ndan fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Yazılıtaş Urartu Yazıtı hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Yazılıtaş Urartu Yazıtı Hakkında Sık Sorulanlar
Yazıtta ne yazıyor?
Menua'nın Diauehi seferini, kral Utupurşini'yi yenmesini ve onu altın ve gümüş karşılığında bağışlamasını anlatıyor; sonunda bir lanet var.
Yazıt müzede mi, yerinde mi?
Yerinde, kayanın üzerinde.
Menua ne zaman hüküm sürdü?
Kaynaklar MÖ yaklaşık 810 ile 786 arasını veriyor.
Yazıt koruma altında mı?
Tescil durumunu doğrulayamadık; 2019'daki tahribat haberinden sonra alınmış bir önlem bulamadık.
Diauehi neresi?
Kuzeydoğu Anadolu'da Urartu kayıtlarından tanınan bir krallık; sınırları tartışmalı.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.