Çifte Minareli Medrese
Başlangıç
Cami ve Medrese
Erzurum Ulu Cami
Erzurum / Yakutiye
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Erzurum Ulu Cami, 1179'da Saltuklu döneminde yapıldı; yedi nefli, ahşap kırlangıç kubbeli cami Çifte Minareli Medrese'nin batısında ve ibadete açık.
Hakkında
Erzurum Ulu Cami, kitabesi bugün kayıp olsa da 575/1179'da Saltuklu meliki Ebü'l-Feth Muhammed'e yaptırıldığı kabul edilen, Erzurum'un en eski camilerinden biri. Cumhuriyet Caddesi'nde, Çifte Minareli Medrese'nin batısında duruyor; Vakıflar'a ait ve ibadete açık (Modular 2024; Kültür Portalı). Gitmeden bil: namaz vakitlerinde gezmek uygun değil.
Yola çıkmadan önce: Ulu Cami ibadete açık bir cami; namaz vakitlerinde, özellikle cuma öğlesinde gezmek yerine ibadet edenlere yer bırak. Çifte Minareli Medrese hemen doğusunda, ikisini aynı yürüyüşte görebilirsin.
Kim yaptırdı?
Kitabe bugün kayıp. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin "Ulucami" maddesine göre caminin 575 (1179) yılında yapıldığı kaybolan kitabesine dayanılarak kabul ediliyor. Modular dergisindeki 2024 tarihli çalışmaya göre kitabeyi Lynch ve Mehmed Nusret görüp aktardı. Bâninin adı kaynaklarda farklı yazılıyor: TDV ve Modular Ebü'l-Feth (Melik) Muhammed, Kültür Portalı Nasreddin Aslan Mehmet, Kültür Envanteri Ebul Feth Melik Nasireddin Kızılarslan Muhammed bin Saltuk diyor. Hepsi aynı Saltuklu melikini gösteriyor.
İçeride ne var?
Kültür Portalı'na göre harim, geniş bir orta nef ve iki yanındaki üçer nefle toplam yedi neften oluşuyor; örtüyü serbest payeler taşıyor. Mihrap önünde Kültür Portalı'nın "Kırlangıç Kubbe" dediği, ahşap bindirme tekniğiyle yapılmış bir kubbe var. Erzurum Ansiklopedisi beş kapı ve 25,5 metrelik bir minare veriyor.
Cami hep cami miydi?
Hayır. Modular'daki çalışmaya göre yapı 1635'te IV. Murat'ın Revan Seferi sırasında erzak ambarı, 1877–78 savaşında ve Birinci Dünya Savaşı'nda hastane, 1918–1922 arasında cephanelik olarak kullanıldı.
Onarım sayısı kaynağa göre değişiyor: Kültür Portalı beş onarım sayıyor ve ilkinin 1639'da Vali Hüseyin Paşa tarafından yapıldığını yazıyor; Erzurum Ansiklopedisi 1629 ve 1966–1975 onarımlarını da ekliyor. Modular'a göre 2000–2004'te çatı onarıldı.
Ziyaret ederken
- Cami ibadete açık; namaz vakitlerinde ziyaret uygun değil.
- Ayakkabı girişte çıkarılıyor; kadınlar için başörtüsü bulundurmak iyi olur.
- Fotoğraf çekerken cemaate dikkat et.
Nasıl gidilir?
Cami şehir merkezinde, Cumhuriyet Caddesi ile Tebrizkapı'nın kesiştiği yerde, Çifte Minareli Medrese'nin batısında (Kültür Portalı; Modular). Merkezden yürüyerek ulaşılır.
Sayfadaki koordinat yapının değil, ilçe merkezinin noktası.
Bilmediklerimiz
- Kesin ölçüleri ne? (54 × 41,70 m mi, 51 × 54 m mi?)
- Kaç kez onarıldı, son restorasyon ne zaman yapıldı?
- Caminin kendi koordinatı ne?
- Ziyaretçiler için namaz vakitleri dışında bir saat düzeni var mı?
- Rakım 1890 m
- Öne çıkan 575/1179 yapımı, Erzurum'un en eski camisi
- Kategori Cami ve Medrese
- Yapım 575/1179 (TDV İslâm Ansiklopedisi; Modular 2024)
- Banisi Saltuklu Ebü'l-Feth (Melik) Muhammed; Kültür Portalı'nda "Nasreddin Aslan Mehmet"
- Diğer adı Atabey Camii
- Plan 7 nef; mihrap önünde bindirme (kırlangıç) kubbe (Kültür Portalı)
- Ölçü Kaynaklar farklı: 54 × 41,70 m (Erzurum Ansiklopedisi; Modular) / 51 × 54 m (Kültür Portalı)
- Kapı 5 (Erzurum Ansiklopedisi; Modular)
- Kapasite Yaklaşık 6.000 kişi (Modular)
- Durum Vakıflar'a ait, ibadete açık (Modular)
Galeri
2 fotoğrafHarita
Erzurum Ulu Cami
Bu yer bir rotada
Erzurum merkez: yarım günde yedi durak: 7 durak, Erzurum Ulu Cami 2. durak.
Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.
Rotayı aç-
40 dk
-
25 dk
Erzurum Ulu Cami Buradasınız
Önceki duraktan ~0,1 km
-
30 dkYakutiye Medresesi
Yakutiye
-
20 dkLala Mustafa Paşa Camii
Yakutiye
-
45 dkErzurum Kalesi
Yakutiye
-
30 dkÜç Kümbetler
Yakutiye
-
45 dkRüstem Paşa Bedesteni
Yakutiye
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ulucami (Erzurum)" maddesi (Abdüsselam Uluçam, c. 42, s. 101) Yapım (575/1179, Saltuklu Melik Nâsırüddin Muhammed), plan ve örtü sistemi, onarımlar. Ansiklopedi
- Erzurum Ansiklopedisi, "Ulu Camii (Atabey Camii)" Kitabenin Mehmed Nusret'in okumasına dayanan metni; 1629–1975 arası onarım yılları; ölçüler (54,00 × 41,70 m). Ansiklopedi
- Vikipedi, Erzurum Ulu Camii Atabey/Atabeg Camii adının kaynağı; Çifte Minareli'nin batısındaki konumu. (Erişilemedi; yalnız destekleyici.) Ansiklopedi
- Kültür Portalı (T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı), Ulu Cami Bâni (Nasreddin Aslan Mehmet), yedi nef, ölçü, mihrap önündeki kırlangıç kubbe, 1639 onarımı ve beş onarım. Resmî Yayın
- Kasapoğlu ve Çakıcı, Modular 7 (DOI 10.59389/modular.1583925) Kitabeyi Lynch ve Mehmed Nusret'in aktarması; ölçü; yedi bölüm; ~6.000 kapasite; ambar, hastane ve cephanelik kullanımı; 2000–2004 onarımı; ibadete açık olması. Dergi Makalesi
- Kültür Envanteri, Erzurum Ulu Camii Bâninin adı (Ebul Feth Melik Nasireddin Kızılarslan Muhammed bin Saltuk), 1639 ve 1860 onarımları (destekleyici). Web Sitesi
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Erzurum Ulu Cami'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Erzurum Ulu Cami hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Erzurum Ulu Cami Hakkında Sık Sorulanlar
Ne zaman yapıldı?
Kayıp kitabeye göre 575/1179'da Saltuklu Ebü'l-Feth Muhammed yaptırdı (TDV İslâm Ansiklopedisi; Modular).
Çifte Minareli Medrese ile aynı yapı mı?
Hayır. Ulu Cami medresenin batısında ayrı bir yapı (Modular).
Kaç nefli?
Geniş bir orta nef ve iki yanında üçer nef olmak üzere yedi nef (Kültür Portalı).
Hiç başka amaçla kullanıldı mı?
1635'te erzak ambarı, 1877–78'de ve Birinci Dünya Savaşı'nda hastane, 1918–1922'de cephanelik olarak kullanıldı (Modular).
Diğer adı ne?
Atabey Camii (Erzurum Ansiklopedisi).
Giriş ücretli mi?
Ücret bilgisini resmî bir kaynakta bulamadık; cami ibadete açık (Modular).
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.