Tarihi Yapı
Abdurrahman Gazi Türbesi
Erzurum / Palandöken
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Palandöken eteğinde 1796 kitabeli Abdurrahman Gazi Türbesi: kim yaptırdı, efsane ne diyor, gizemli yol ve ekoturizm alanı. Ziyaret ve ulaşım bilgisi.
Hakkında
Abdurrahman Gazi Türbesi, Palandöken Dağı'nın eteğinde, Erzurum Valiliği'ne göre şehrin 2,5 km güneydoğusunda, 1796 tarihli kitabesi olan bir türbe; yanında bir cami ve çevresinde mesire alanı var. Valiliğe göre yer 16. yüzyıldan beri ziyaret ediliyor. Gitmeden bil: burası bir ziyaret yeri; cuma, kandil ve bayramlarda kalabalık. 2025'te Vakıflar restorasyonun ikinci etabını yürütüyordu.
Yola çıkmadan önce: Türbeye girerken kıyafetine ve sessizliğe dikkat et. Sakin bir ziyaret istiyorsan hafta içi sabah git; restorasyon sürüyorsa bazı bölümler kapalı olabilir.
Türbeyi kim yaptırdı?
Erzurum Ansiklopedisi'ne göre kitabe H. 1211 / M. 1796 tarihli ve bugünkü yapıyı Erzurum Valisi Yusuf Ziya Paşa'nın eşi Ayşe Hanım yeniden yaptırdı. Valilik de 1796 tarihli kitabeyi ve Ayşe Hanım'ı anıyor. Rukiye İçli'nin 2007 tarihli yüksek lisans tezi ise onarım için 1794, cami için 1797 yılını veriyor.
Valiliğe göre yer 16. yüzyıldan beri bir tekke-zaviyeyle birlikte ziyaret ediliyor ve 1529 tarihli tahrir defterinde geçiyor. Kitabeyi hazırlayan kişi kaynaklarda farklı: Valilik "Hattat Salim", Erzurum Ansiklopedisi "Selim Efendi" diyor.
Abdurrahman Gazi kimdir?
Kimliği belgeyle bilinmiyor. Halk anlatılarına göre Hz. Muhammed'in sancaktarlığını yapmış bir sahabe; Erzurum'u kuşatan İslam ordusunda şehit düştüğü, başı kesildikten sonra da yürümeye devam ettiği anlatılıyor. Valiliğe göre mezarı bulup onaran kişi İbrahim Hakkı; dergâhın masraflarını ise Pir Ali Baba'nın karşıladığı rivayet ediliyor. Bunların hiçbiri belgeyle doğrulanmıyor.
İçerideki sanduka 4,85 metre uzunluğunda (Valilik ve İçli). Bu gerçek bir mezar ölçüsü değil; Anadolu'daki birçok türbede olduğu gibi sembolik olarak uzun yapılmış.
Yapı nasıl?
Erzurum Ansiklopedisi'ne göre türbe iki kubbeyle örtülü; kubbelerden açılan iki pencere, yan pencereler ve doğu ile batıda giriş kapıları var. İçli'nin tezi de "ortası kemerli iki taş kubbe" diyor. İçli'ye göre (2007) içeride kadınlar ve erkekler için iki ayrı bölüm var.
AA'nın 5 Temmuz 2025 haberine göre Vakıflar Bölge Müdürlüğü restorasyonun ikinci etabını yürütüyordu; ilk etap bir önceki yıl bitmişti. Restorasyonun tamamlanıp tamamlanmadığını doğrulayamadık.
Çevresinde ne var?
AA'nın 2022 haberine göre Tarım ve Orman Bakanlığı, Abdurrahman Gazi Orman Parkı ile birlikte 193 hektarlık bir ekoturizm alanı kurdu: 7.300 metre yürüyüş yolu, 3.800 metre bisiklet parkuru, seyir terası, fotoğraf alanı ve dinlenme bankları var. Şehri tepeden görmek için seyir terasına çık.
Yolda halk arasında "gizemli yol" denen, aracın kendiliğinden yokuş yukarı gidiyormuş gibi göründüğü yaklaşık 200 metrelik bir bölüm var. Prof. Dr. Yunus Çengel 2008'de su terazisiyle ölçüp bunun tamamen göz yanılması olduğunu gösterdi (DHA).
Nasıl gidilir, ne zaman?
Valiliğe göre türbe şehrin 2,5 km güneydoğusunda, Şiğveler Dağı'nın üzerinde. Şehirden araçla kısa bir çıkış; toplu taşıma hattı doğrulanmadı.
Sayfadaki koordinat harita kaydından alındı, yerinde doğrulanmadı.
Yaz aylarında mesire alanı dolu; kışın yol karlı olabilir. Manzara için akşamüstü git. Türbe, cami ve seyir terası için bir saat yeterli. Aynı yönde Palandöken ve Konaklı Kayak Merkezi var; şehirde Çifte Minareli Medrese ve Erzurum Kalesi ile günü tamamlayabilirsin.
Bilmediklerimiz
- Kitabeyi hazırlayan kişi Hattat Salim mi, Selim Efendi mi?
- 1529 tahrir kaydı türbe hakkında ne diyor?
- Vakıflar restorasyonu bitti mi?
- Türbeye hangi belediye otobüsü gidiyor?
- Ziyaret saatleri var mı, gece açık mı?
- Öne çıkan 1796 kitabeli türbe ve şehre bakan ekoturizm alanı
- Kategori Tarihi Yapı
- Şehirden 2,5 km güneydoğu (Valilik); 8 km (2007 tezi)
- Kitabe H. 1211 / M. 1796
- Yaptıran Vali Yusuf Ziya Paşa'nın eşi Ayşe Hanım
- Sanduka 4,85 m (sembolik)
Galeri
1 fotoğraf
Harita
Abdurrahman Gazi Türbesi
Kaynaklar
- Erzurum Valiliği "Abdurrahman Gazi Türbesi" (derleme: C. Almaz, Ş. Torun), 16.05.2024 Resmî Yayın
- Erzurum Ansiklopedisi "Abdurrahman Gazi Türbesi", (yazar ve tarih belirtilmemiş) Ansiklopedi
- İçli R. (2007). Sosyolojik Açıdan Ziyaret Fenomeni (Erzurum Abdurrahman Gazi Türbesi Örneği). Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi SBE. Akademik Çalışma
- AA / Bengü Türk "Erzurum'daki inanç turizmi merkezlerinden Abdurrahman Gazi Türbesi restore ediliyor", 05.07.2025
- AA / İstiklal "Doğu'nun kış turizm merkezleri ekoturizm alanlarıyla doğaseverleri ağırlayacak", 06.12.2022
- DHA / Milliyet "Erzurum'daki rampanın sırrı çözüldü", Nisan 2008
- Google Haritalar yer kaydı (koordinat
- yerinde doğrulanmadı)
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Abdurrahman Gazi Türbesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Abdurrahman Gazi Türbesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Abdurrahman Gazi Türbesi Hakkında Sık Sorulanlar
Abdurrahman Gazi kimdir?
Kimliği belgeyle bilinmiyor. Halk anlatılarına göre Hz. Muhammed'in sancaktarlığını yapmış bir sahabe.
Türbe ne zaman yapıldı?
Bugünkü yapı 1796 tarihli kitabeye göre Vali Yusuf Ziya Paşa'nın eşi Ayşe Hanım tarafından yeniden yaptırıldı. Yer 16. yüzyıldan beri ziyaret ediliyor.
Gizemli yol nedir?
Türbeye çıkan yoldaki yaklaşık 200 metrelik bir bölüm. Araç yokuş yukarı gidiyormuş gibi görünüyor; 2008'deki ölçüm bunun göz yanılması olduğunu gösterdi.
Giriş ücretli mi?
Ziyaret yeri olduğu için ücret alındığına dair bilgi yok; doğrulanmadı.
Şehirden ne kadar uzak?
Valiliğe göre 2,5 km güneydoğuda; 2007 tarihli bir tez 8 km diyor.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.