Palandöken, Erzurum kentsel alanının güney kesimini kapsayan ve adını hemen güneyinde yükselen Palandöken Dağları'ndan alan büyükşehir ilçesidir. Türkiye'nin en bilinen kayak merkezlerinden birine ev sahipliği yapan ilçe, TÜİK'in Şubat 2026'da açıkladığı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) 2025 sonuçlarına göre 181.922 nüfusuyla Erzurum'un en kalabalık ilçelerindendir.
Palandöken, 2008 yılında 5747 sayılı Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması Hakkında Kanun ile eski Erzurum merkez ilçesinin bir bölümünden kurulmuştur. Yaklaşık 2.000 kişilik Palandöken Buz Pateni Salonu, 2011 Dünya Üniversiteler Kış Oyunları'nda kullanıldı. İlçe sınırlarında Abdurrahman Gazi Türbesi gibi Erzurum'un manevi tarihinde önemli yer tutan ziyaret yerleri bulunur. Uzun süre ilçe sınırları dışında hizmet veren kaymakamlık için Kayakyolu girişinde yeni bir hizmet binası projesinin onaylandığı Mayıs 2026'da duyuruldu.
Coğrafya ve iklim
İlçe, Palandöken Dağları'nın kuzey eteklerinde, Erzurum Ovası'nın güney kenarında yer alır; Erzurum Valiliği'ne göre yüzölçümü 664 km², ilçe merkezinin rakımı 1.850 metredir. Karasal iklim hâkimdir: Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün Erzurum istasyonu verilerine göre yıllık ortalama sıcaklık yaklaşık 6 °C, yıllık yağış yaklaşık 430 mm'dir. Uzun, soğuk ve karlı kışlar kayak sezonunu uzun kılar; yazlar kısa ve serindir.
Kent dokusu bakımından ilçe, yeni konut alanları, üniversite çevresi ve kış turizmine yönelik tesislerle hızla gelişen bir yapıya sahiptir.
Gezilecek yerler
- Palandöken Kayak Merkezi: Uzun pistleri ve kaliteli toz karıyla kış turizminin merkezi; ilçenin simgesidir. 2025–26 sezonu 18 Aralık 2025'te açıldı ve 30 Nisan 2026'ya kadar uzatıldı.
- Konaklı Kayak Merkezi: Konaklı mahallesinde, kent merkezine yaklaşık 20 km.
- Abdurrahman Gazi Türbesi: Kent halkının sık ziyaret ettiği, Palandöken eteklerindeki türbe; Vakıflar'ın ikinci etap restorasyonu Temmuz 2025'te başladı.
- Tabyalar: Büyük Palandöken Tabyası gibi 93 Harbi'nden kalan tabyalar; Erzurum Tabyalar Rotası sayfasında birlikte anlatılıyor.
- Kış sporları tesisleri: buz pateni salonu başta olmak üzere çeşitli tesisler.
Kayak sezonu genellikle Aralık'tan Nisan'a kadar sürer; bu dönemde ilçe yerli ve yabancı kış sporu tutkunlarıyla dolar. Kayak merkezinde farklı zorluk seviyelerinde pistler ve kayak okulları bulunur. Yaz aylarında ise Palandöken yamaçları doğa yürüyüşü ve kent manzarası için tercih edilir. Ziyaretçiler, kentin tarihi yapılarını görmek için Palandöken'den Yakutiye'deki tarihi merkeze kısa sürede geçebilir.
Yöresel lezzetler
Palandöken'de Erzurum'un bütün klasik lezzetlerine ulaşmak mümkündür: coğrafi işaretli cağ kebabı, su böreği, ayran aşı, hıngel ve tatlı olarak kadayıf dolması. Kayak merkezindeki tesislerde kış akşamları sıcak çorbalar ve et yemekleri öne çıkar.
Yönetim
Palandöken Kaymakamlığı sitesine göre Kaymakam Yunus Kızılgüneş'tir; 27.05.2025 tarihli kararnameyle atanmıştır ve 17.06.2026 kararnamesinde Palandöken için değişiklik bulunmamaktadır (03.10.2026 kontrol). Belediye Başkanı Muhammet Sunar, 31 Mart 2024'te AK Parti'den ikinci kez seçilmiştir. Erzurum büyükşehir statüsünde olduğu için 6360 sayılı Kanun gereği 2014'ten bu yana köyler ve belde belediyeleri mahalleye dönüşmüştür; bu nedenle ilçede belde belediyesi ve tüzel kişiliği olan köy bulunmuyor. Vikipedi listesine göre ilçede 26 mahalle bulunur.
Ulaşım
Palandöken, Erzurum kent merkezinin bir parçası olduğundan kent içi otobüs, dolmuş ve taksiyle kolayca ulaşılır. Erzurum Havalimanı ve Erzurum Garı kente yakındır; kayak merkezi kent merkezine yakın olduğundan karayoluyla kısa sürede ulaşılır.