İçeriğe geç

Çoruh kıyısında kale, kete ve Dede Korkut şehri

Merkez

Bayburt

Bayburt Merkez; 1.550 m rakımlı il merkezi, Bayburt Kalesi, Ulu Cami, Baksı Müzesi, Dede Korkut Kümbeti ve tescilli lor dolması ile keteyi buluşturur.

Merkez Hakkında

Bayburt Merkez, Çoruh Nehri’nin iki yakasına kurulmuş il merkezini ve çevresindeki geniş kırsal alanı kapsayan ilçedir. Yaklaşık 1.550 metre rakımıyla Türkiye’nin en yüksek il merkezlerinden biri olan şehir, kayalık bir sırta oturan kalesi, Selçuklu dönemi yapıları ve Dede Korkut geleneğiyle tanınır. 2025 adrese dayalı nüfus verilerine göre ilçede 68.715 kişi yaşar; bu, il nüfusunun yaklaşık yüzde 83’ü demektir.

Kısaca Bayburt Merkez

  • Rakım: yaklaşık 1.550 m
  • Nüfus (2025): 68.715
  • Bağlı birimler: 121 köy ve Arpalı beldesi
  • Öne çıkanlar: Bayburt Kalesi, Ulu Cami, Dede Korkut Kümbeti, Baksı Müzesi, Çimağıl Mağarası

Tarihçe

Ortaçağ kaynaklarında Baberd ve Paipert adlarıyla geçen şehir, İpek Yolu’nun Trabzon–Tebriz kolunda önemli bir konak noktasıydı; Marco Polo 13. yüzyılda buradan geçmiş, Evliya Çelebi de şehri anlatmıştır. 1071 sonrasında bölgeye Saltuklular, ardından Anadolu Selçukluları, İlhanlılar ve Akkoyunlular hâkim oldu; 1514’ten sonra Osmanlı yönetimine geçti. Kale, 1829’daki Rus işgali sırasında büyük ölçüde tahrip edildi. Şehir 1916–1918 arasında yeniden işgal gördü ve 21 Şubat 1918’de kurtuldu. Cumhuriyet döneminde Gümüşhane’ye bağlı bir ilçe olan Bayburt, 1989’da 3578 sayılı kanunla il yapıldı.

Coğrafya ve iklim

İlçe, Çoruh vadisi ile onu çevreleyen yüksek plato ve yaylalardan oluşur. Sert karasal iklim hâkimdir: kışlar uzun, soğuk ve karlı, yazlar ılık ve görece kurudur; ölçülen en düşük sıcaklık -31,3 °C’dir. İl topraklarının yarıdan fazlası çayır ve meradır. Bu yüzden hayvancılık, arıcılık ve tahıl tarımı kırsal ekonominin temelini oluşturur.

Gezilecek yerler

  • Bayburt Kalesi: Şehrin üzerinde yükselen, Roma’dan Osmanlı’ya pek çok dönemin izini taşıyan ve 13. yüzyıl başında kapsamlı onarım gören kale, ilin simgesidir.
  • Ulu Cami ve tarihi çarşı: Selçuklu döneminden kalan cami, çarşının merkezinde yer alır.
  • Dede Korkut Kümbeti: Masat köyündeki kümbet, her yaz düzenlenen Dede Korkut Kültür ve Sanat Şöleni’nin odağıdır. Dede Korkut mirası 2018’de UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesine alınmıştır.
  • Baksı Müzesi: Çoruh vadisindeki Bayraktar köyünde, ressam Hüsamettin Koçan’ın kurduğu müze 2014’te Avrupa Konseyi Müze Ödülü’nü kazandı.
  • Çimağıl Mağarası: Şehre yaklaşık 35 km uzaklıkta, 1.100 metre uzunluğundaki sarkıt ve dikitli mağara 2020’de doğal sit alanı ilan edildi.
  • Kop Dağı: Bayburt–Erzurum yolundaki geçit, Birinci Dünya Savaşı’ndaki Kop savunmasını anan tarihi milli parkı ve kış sporlarıyla bilinir.

Yöresel lezzetler

Bayburt mutfağı coğrafi işaretli yemekleriyle öne çıkar: evelik otuna sarılan lor dolması, tandırda pişen kete, fındıklı yufkaya sütlü şerbet dökülerek yapılan süt böreği, kuşburnu ve kuru meyveli tatlı çorba, kavut çorbası, ekşi lahana ve kara pancar yemeği. Yayla çiçeklerinden elde edilen Bayburt balı ile 2025’te tescillenen Bayburt tarhunu da ilin tescilli ürünleri arasındadır.

Yönetim

Merkez ilçede ayrı bir kaymakamlık bulunmaz; ilçe Bayburt Valiliği tarafından yönetilir. Vali Mustafa Eldivan, 10 Ağustos 2023’ten bu yana görevdedir. Bayburt Belediye Başkanı, 31 Mart 2024 seçimini AK Parti adayı olarak yüzde 39,1 oyla kazanan Mete Memiş’tir; itiraz üzerine yapılan yeniden sayımda sonuç değişmemiştir. İlçeye bağlı tek belde belediyesi Arpalı’dır ve başkanı 2024’te AK Parti’den seçilen Nahit Binbir’dir. İlçede 121 köy bulunur.

Ulaşım

Bayburt’a kara yoluyla Erzurum, Gümüşhane ve Trabzon yönlerinden ulaşılır. Şehirde havalimanı ve demiryolu bulunmaz; en yakın havalimanları Erzurum ve Trabzon’dadır. Otogardan İstanbul, Ankara ve bölge illerine düzenli otobüs seferleri yapılır. Kışın Kop geçidinde kar ve tipi nedeniyle yol durumunu takip etmek gerekir.

Merkez'in Köyleri ve Yerleri

Bayburt sayfası

Harita yükleniyor…

Merkez'deki Yerler (18)

Tüm yerleri gör
  • Baksı Müzesi Tarihi Yapı

    Baksı Müzesi

    Bayburt / Merkez

    Tarihi Yapı

    Bayburt Bayraktar köyünde Çoruh Vadisi'ne bakan tepede çağdaş sanat ile el sanatlarını buluşturan Baksı Müzesi. 2014 Avrupa Konseyi Müze Ödülü sahibi.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Bayburt Kalesi Kale ve Tabya

    Bayburt Kalesi

    Bayburt / Merkez

    Kale ve Tabya

    Şehrin kuzeyindeki kayalıkların üzerinde, iki sıra surla çevrili kale. Bugünkü surların büyük kısmı 1204’teki Selçuklu yeniden inşasına ait, üzerinde 20 kitabe var. 17 Mart 2026 tarihli kararla yeni kazı dönemi başladı; kazı alanlarına girilemeyebilir.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Bayburt Ulu Camii Cami ve Medrese

    Bayburt Ulu Camii

    Bayburt / Merkez

    Cami ve Medrese

    Bayburt merkezde, Selçuklu Sultanı II. Gıyaseddin Mesud dönemine tarihlenen Ulu Camii. Özgün tuğla minaresindeki çiniler kentin tek Selçuklu çinisi.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Çarşı (Meydan) Hamamı Tarihi Yapı

    Çarşı (Meydan) Hamamı

    Bayburt / Merkez

    Tarihi Yapı

    Bayburt çarşısında, 17. yüzyıla tarihlenen ve hâlâ kullanılan tarihi Meydan Hamamı. Yıldız biçimli, altı eyvanlı sıcaklık bölümü özgünlüğünü koruyor.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Kop Şehitliği Tarihi Yapı

    Kop Şehitliği

    Bayburt / Merkez

    Tarihi Yapı

    Bayburt–Erzurum yolunda Kop Geçidi'nde, 1916 Kop savunması şehitleri için yapılan anıt. Kop Dağı Müdafaası Tarihi Milli Parkı içinde; kışın yol zor.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Sırakayalar Şelalesi Doğa ve Manzara

    Sırakayalar Şelalesi

    Bayburt / Merkez

    Doğa ve Manzara

    Bayburt–Erzurum yolunun 6. kilometresinden ayrılıp 16 km sonra ulaşılan Sırakayalar köyünün girişinde ve içinde iki şelale. Kar erimesiyle haziranda debisi yükseliyor, kışın donuyor. Ağustos 2026’da çevrede yürüyüş yolu ve restoran inşaatı sürüyordu.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Varzahan (Uğrak) Kiliseleri Kilise ve Manastır

    Varzahan (Uğrak) Kiliseleri

    Bayburt / Merkez

    Kilise ve Manastır

    Bayburt'un 10 km kuzeybatısında Uğrak köyünde, araştırmacıların belgelediği Varzahan kiliseler topluluğunun yeri. Yapılar büyük ölçüde ortadan kalktı.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Tarihi Yapı

    Bey Böyrek Türbesi

    Bayburt / Merkez

    Tarihi Yapı

    Bayburt'un 2 km doğusunda, Erenli köyü yakınındaki tepede Dede Korkut kahramanı Bey Böyrek'e atfedilen türbe. Şehre bakan tepeden geniş manzara sunar.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Doğa ve Manzara

    Çımağıl Mağarası

    Bayburt / Merkez

    Doğa ve Manzara

    Bayburt Aşağıçimağıl köyünde, 2.450 metrenin üzerinde, 11 bölümlü ve sarkıt-dikitleriyle bilinen mağara. 2007'de turizme açıldı; güncel durumu sor.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Tarihi Yapı

    Dede Korkut Kümbeti

    Bayburt / Merkez

    Tarihi Yapı

    Bayburt Masat köyü çıkışında, halkın Korkut Ata ya da Ali Baba dediği dairesel kümbet. Dede Korkut'a ait olduğu belgelenmemiş; 1994'te restore edildi.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Doğa ve Manzara

    Helva Köyü Buz Mağarası

    Bayburt / Merkez

    Doğa ve Manzara

    Bayburt'a 33 km, Helvaköy yamacında içinde buzdan sarkıt ve dikitler oluşan mağara. Köylüler yıllarca soğuk hava deposu olarak kullanmış; ışık yok.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Kale ve Tabya

    Kitre Kalesi

    Bayburt / Merkez

    Kale ve Tabya

    Bayburt Kitre köyünün kuzeybatısında 2.100 metrelik tepede, kuru duvar tekniğiyle örülmüş İlk Tunç Çağı kalesi. Kalıntılar büyük ölçüde yıkılmış.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

Merkez'in Köy ve Mahalleleri (36)

Tüm köy ve mahalleleri gör

İçeriği olan köy/mahalleler

Diğer köy ve mahalleler

  • Armutlu
  • Arpalı
  • Aşağıçimağıl
  • Aşağıkışlak
  • Aşağıpınarlı
  • Balkaynak
  • Çalıdere
  • Çamdere
  • Çayırözü
  • Çorak
  • Darıca
  • Dikmetaş
  • Gençosman
  • Gökçeli
  • Gökler
  • Gökpınar
  • Güllüce
  • Karlıca
  • Kavacık
  • Kırkpınar
  • Maden
  • Mutlu
  • Ortaçimağıl
  • Saraycık
  • Sarımeşe
  • Söğütlü
  • Taşkesen
  • Üzengili
  • Yeniköy
  • Yeşilyurt
  • Yolaltı
  • Yoncalı
  • Yukarıkışlak

İlçeden Geçen veya İlçeye Yakın Rotalar

Tüm rotaları gör

Galeri

3 fotoğraf

Merkez ile Komşu İlçeler

Tüm komşu ilçeleri gör

Merkez'in Değerleri

Tümünü gör

Bilmediklerimiz

Siz de katkıda bulunun

Kaynaklar

  • Bayburt Belediyesi Belediye Yayını
  • Bayburt Belediyesi Belediye Yayını
  • Vikipedi Ansiklopedi
  • çelişki için)
  • NOT: belediye_kurulus bulunamadı. Gümüşhane’ye bağlanma yılı kaynakta 1927 Ansiklopedi
  • Bayburt Valiliği ve Bayburt Belediyesi tanıtım sayfaları Belediye Yayını
  • Bayburt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Resmî Yayın
  • Kültür Envanteri (yapı koordinatları)
  • ilgili yer sayfalarının kaynak listeleri
Tüm kaynakları gör

Katkıda Bulun

Merkez hakkındaki bilginizi, fotoğraflarınızı ve deneyimlerinizi bizimle paylaşın. Bu coğrafyayı birlikte daha iyi tanıtalım.

Katkıda bulunun

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?