Çayıryolu

Kutlu Bey’in vakfına ilişkin en eski kayıtların 1530’a uzandığı belirtiliyor. Valilik köyde harabe kale kalıntıları da kaydediyor. Mayıs 2026’da Bayburt Üniversitesi’nden bir tarihçi köy mezarlığının korunması gereken bir kültürel miras olduğunu vurguladı. Köyün diğer dönemlerine dair derlenmiş bilgi yok; bilgi aranıyor.

Belde geçmişi ve Sünür adı

Çayıryolu 2013'teki yerel yönetim düzenlemesine kadar belde statüsündeydi. Vikipedi, köyün eski adı Sünür'ün Yunanca 'sınır' anlamına gelen Sinora'dan türediğini kaydediyor. Aynı madde, Mithridates'in Ermenistan'dan geri çekilirken konakladığı kulenin kalıntılarının burada olduğunu aktarıyor; madde bu bilgiyi T. A. Sinclair'in Doğu Anadolu mimarlık ve arkeoloji araştırmasına dayandırıyor.

Caminin geçirdiği onarımlar

Vikipedi'ye göre cami, Safevi hükümdarı I. Tahmasp'ın 1548/49'daki seferinde tahrip edildi, ardından Osmanlılar tarafından onarıldı. 1967'den sonra yapı büyük ölçüde betonla yeniden inşa edildi. Minarenin kaidesi 1676/77 tarihli minareden daha erken olabilir.

Höyükler ve Sinoria tartışması

Vikipedi'ye göre köyün yaklaşık 2 km güneydoğusunda, Baltakaya mevkiinde bir höyük var. Burada yoğun olarak Erken Tunç Çağı ve Demir Çağı'nda, ayrıca Geç Helenistik dönemden Roma dönemine kadar yerleşim olduğu düşünülüyor. Köyün güneybatısındaki Büyüktepe Höyüğü'nde kazı başkanlığı yapan arkeolog A. G. Sagona, antik kaynaklarda geçen ve Strabon'a göre Mithridates VI'nın hazinelerini sakladığı yerlerden biri olan Sinoria'nın bu höyük olabileceğini öne sürüyor.

Osmanlı kayıtları

Vikipedi, Akkoyunlu hükümdarı Kutlu Bey'in 1389'daki ölümünden sonra köydeki türbeye gömüldüğünü yazıyor. Yavuz Sultan Selim, İran seferi dönüşü 25 Ekim 1514'te köye geldi; ordusu buradaki ovada kamp kurdu. Köy 1530 tahririnde Sinor adıyla Bayburd kazasına bağlı. 1591 tahririnde tamamı Müslüman 216 nefer (nefer: vergi kaydına giren yetişkin erkek) kayıtlı; bu, köyü dönemin en kalabalık yerleşimlerinden biri yapıyor. Köye bağlı Hacı Beğ ve Medreke mezraları da vardı.

1642 avarız defterinde 54 Müslüman hane ile 7 askerî ve 3 din görevlisi yazılmış. 1835'te Sinür adıyla 51 hanede 158 erkek yaşıyordu. Köy 1881–1898 arasında 8 köyün bağlı olduğu nahiyenin merkeziydi. Cumhuriyet'in ilk yıllarında Pulur nahiyesine bağlıydı; 1 Aralık 1998'de belediye statüsü aldı.

Nüfus nasıl değişti

Vikipedi'deki TÜİK sayım verilerine göre köyün nüfusu 2000'de 1.768 kişiydi. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi'ne göre 2025'te 204 kişi. 2000'deki rakam köyün belde olduğu döneme ait; o tarihten bu yana nüfus yaklaşık %88 azaldı.