Bayburtlu Zihnî

Bayburtlu Zihnî kimdir?

Bayburtlu Zihnî, 19. yüzyılda yaşamış, aruz ve hece geleneklerini birleştirmeye çalışan saz şairidir. Asıl adı Mehmed Emin'dir; bütün şiirlerinde "Zihnî" mahlasını kullandı.

Hayatı

Doğum yılı kesin bilinmez; şiirlerindeki bilgilerden 1797-1799 arasında doğduğu sonucuna varılır. Bayburtlu Hacı Osman Efendi'nin oğludur. Doğum yeri Bayburt'ta başladığı tahsilini Trabzon ve Erzurum medreselerinde tamamladı, yirmi yaşlarında İstanbul'a giderek Dîvân-ı Hümâyun Kalemi'ne kâtip oldu. 1826'da Bayburt'a döndü.

1828-1829 Rus işgali sırasında memleketini terk edip Erzurum'a gitti; orada önce Moralı Derviş Paşa'nın, sonra Erzurum valilerinin kâtipliklerini yaptı. Hopa, Vakfıkebir, Of, Sürmene gibi yerlerde mal müdürlüğü de yaptığı aktarılır. Ömrünün sonunda Trabzon'da hastalandı; memleketine dönmek üzere yola çıktıysa da 1859'da Trabzon yakınlarındaki Holasan köyünde öldü.

"Vardım ki yurdumdan ayağ göçürmüş"

Zihnî'nin en tanınmış şiiri, Bayburt'un Ruslar tarafından işgali üzerine yazdığı koşmadır. Nevres Paşa ve Sadettin Kaynak tarafından bestelenmiştir. Ahmet Hamdi Tanpınar, Zihnî'nin bu şiirde ulaştığı şekil mükemmelliğiyle koşma tarzını âdeta değiştirdiğini ileri sürer.

Sanatı

Divan şairi olmayı hedeflemiş, divanında divan şiirinin bütün şekillerini kullanmıştır; ancak asıl ününü hece vezniyle yazdığı koşmalar ve destanlar getirmiştir. Usta bir taşlamacı olarak da tanınır. Başından geçenleri anlattığı Sergüzeştnâme adlı bir mesnevisi vardır.