İçeriğe geç

Ulu Cami, Botan Vadisi, Tillo ışık olayı ve büryan

Siirt

Siirt, 1129 tarihli Ulu Camii, Botan Vadisi Milli Parkı, Tillo'daki ışık olayı, Veysel Karani Külliyesi ve büryan kebabıyla bilinen Güneydoğu ili.

  • 7 İlçe
  • 14 Yer sayfası
  • 343 Köy
  • 1 Rota
  • 0 Yazı

Siirt Hakkında

Siirt, Güneydoğu Anadolu'da Dicle ve Botan vadilerinin kesiştiği bölgede bir il. Şehir merkezi küçük ama dik yamaçlı tepelerle çevrili bir alana kurulmuş. En bilinen duraklar 1129 tarihli Siirt Ulu Camii, Botan Vadisi Milli Parkı, Tillo'daki İsmail Fakirullah Türbesi ve ışık olayı, Baykan'daki Veysel Karani Külliyesi. Sofrada büryan kebabı, perde pilavı ve Siirt fıstığı öne çıkıyor.

Siirt nerede, kaç ilçesi var?

Siirt yedi ilçeden oluşuyor: Merkez, Kurtalan, Pervari, Baykan, Şirvan, Eruh ve Tillo. Tillo, bazı resmî kaynaklarda Aydınlar adıyla geçiyor. Komşuları kuzeyde Bitlis ve Van, doğuda Şırnak, güneyde Mardin, batıda Batman. Plaka kodu 56. Şehir 1514'te Çaldıran'dan sonra Osmanlı topraklarına katıldı. 1884'te Bitlis vilayetine bağlandı, Cumhuriyet'in başında il merkezi oldu (TDV İslam Ansiklopedisi). Bugünkü sınırlarına 1990'da Batman ve Şırnak'ın il olmasıyla ulaştı (Küre).

  • Nüfus: 332.369 (31.12.2025, TÜİK ADNKS). İlçelere göre Merkez 180.837, Kurtalan 60.674, Pervari 26.437, Baykan 23.219, Şirvan 18.773, Eruh 18.339, Tillo 4.090.
  • Yüzölçümü: 5.406 km² (Küre). TDV İslam Ansiklopedisi 5.373 km² veriyor. İl doğu-batı yönünde 130 km, kuzey-güney yönünde 110 km.
  • Dağlar: En yüksek nokta 2.838 m ile Yazlıca (Herekol) Dağı. Doğruyol Dağı 2.741 m, Kapılı Dağı 2.631 m (Küre).
  • Akarsular: Dicle Nehri ilin doğusunda kuzeyden güneye akıyor. Botan Çayı ve Bitlis Çayı Dicle'ye karışıyor (Küre).
  • Havayolu: Siirt Havalimanı 1998'de açıldı. 2.000 m'lik tek pisti var; Ankara ve İstanbul seferleri yapılıyor (Vikipedi EN).
  • Demiryolu: Kurtalan Ekspresi Ankara'dan Kurtalan'a 1.212 km yol alıyor. Yolculuk 70'i aşkın durakla yaklaşık 23 saat sürüyor (NTV, 2018; Küre).

Siirt'in iklimi nasıl, ne zaman gidilir?

Siirt'te yazlar çok sıcak ve kurak, kışlar yağışlı geçiyor. MGM'nin 1939–2025 ölçümlerine göre:

  • Ocak ortalaması: 2,8 °C
  • Temmuz ortalaması: 30,7 °C, ağustos ortalaması: 30,5 °C
  • Ölçülen en yüksek sıcaklık: 46,0 °C (ağustos)
  • Ölçülen en düşük sıcaklık: −19,3 °C (ocak)
  • En yağışlı ay: mart, ortalama 112,3 mm. Temmuzda 2,6 mm, ağustosta 1,9 mm yağış düşüyor.
  • En yüksek kar kalınlığı: 96 cm (14 Şubat 1949)

Gezi için en rahat dönemler ilkbahar ve sonbahar. Tillo'daki ışık olayı her yıl 21 Mart ve 23 Eylül sabahı izleniyor. Veysel Karani anma günleri 16–17 Mayıs'ta yapılıyor. Temmuz ve ağustosta öğle saatlerinde açık alan gezisi zorlaşıyor.

Siirt'te neler görülür?

Merkez

  • Siirt Ulu Camii: Giriş kitabesine göre 1129 tarihli. Selçuklu sultanı Muğisüddin Mahmud döneminde yapıldığı kabul ediliyor. 1260'ta Cizre kadısı El Mücahid İshak onarım yaptırdı. Kare kaideli silindirik minarenin dört yüzünde kufi yazılar var (AA, 2022).
  • Asakir (Çarşı) Camii: Artuklu döneminden kalma bir yapı (TDV İslam Ansiklopedisi).
  • Rasıl Hacar (Delikli Taş): Şehir merkezine yaklaşık 4 km uzaklıkta, Botan Vadisi'ne hâkim bir tepe. 1.156.000 liralık düzenlemenin ardından ziyarete açıldı (DHA, 2019).
  • Başur Höyük: Aktaş köyü yakınında, Başur Çayı kıyısında. 2007–2019 arasında kurtarma kazısı yapıldı. Tunç Çağı katmanlarında 49 parçalık bir oyun taşı seti bulundu (Vikipedi EN).
  • Bakırcılar Çarşısı ve Kızlar Tepesi Parkı: GoTürkiye'nin şehir merkezi için önerdiği duraklar.

Botan Vadisi Milli Parkı

Vadi, 15 Ağustos 2019'da Resmî Gazete'de yayımlanan kararla Türkiye'nin 45. milli parkı oldu. Yaklaşık 120.000 dekarlık alan Merkez, Tillo ve Eruh sınırlarına yayılıyor. Şehir merkezine uzaklığı yaklaşık 3 km, rota uzunluğu yaklaşık 29 km (NTV, 2019). Vadide Yerlibahçe, Kayaboğaz, Kalender ve Koçlu köylerinde kiliseler ile 6. yüzyıldan Mor Yakup Manastırı bulunuyor. Ilısu Barajı'nın suları yükselince 2020'de Botan Çayı'nda tekne turları başladı; tekneler Eğlence köyüne kadar gidiyor (TRT Haber). Eruh yolundaki tonozlu Gerra Hanı da Botan kıyısında (Küre).

Tillo

İsmail Fakirullah Türbesi, 1734'te ölen İsmail Fakirullah için öğrencisi İbrahim Hakkı tarafından yaptırıldı. Türbenin yanında yaklaşık 10 m yüksekliğinde sekizgen bir kule var. Tillo'nun 3–4 km doğusunda, Kalat-ül Üstad denen kuru taş duvardaki 40×50 cm'lik açıklıktan (TÜBİTAK) giren gün ışığı kuleden yansıyor. Işık, 21 Mart ve 23 Eylül sabahı yaklaşık 6 dakika boyunca sandukanın başucunu aydınlatıyor (UNESCO). 1963 onarımında pencere yer değiştirince olay görülmez oldu. TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'nin çalışmasıyla 2011'de yeniden izlenebilir hâle geldi. Türbe 13 Nisan 2015'te UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne girdi.

Baykan

  • Veysel Karani Külliyesi: Siirt–Diyarbakır yolu üzerindeki Ziyaret beldesinde. Türbe 1901'de yapıldı, 1967'de yıkılıp eski ölçülerinde yeniden inşa edildi. Külliyede cami, şadırvan, türbe ve misafirhaneler var. Ziyaretçi en çok mayısta geliyor (Küre).
  • Derzin Kalesi: İlçe merkezinin 8 km doğusunda, Adakale köyünde sarp bir kayalıkta (Küre).
  • Dört Ulular Köprüsü: Bitlis Çayı üzerinde, 47,5 m uzunluğunda. Kezer Çayı üzerindeki 61 m'lik dört gözlü Kezer Köprüsü hâlâ kullanılıyor (Küre).

Eruh, Şirvan, Pervari ve Kurtalan

  • Eruh: Kavaközü köyündeki Emir Nasreddin Külliyesi'nde cami, türbe, medrese, han ve değirmen bulunuyor; en eski mezar taşı 1565 tarihli. Kiver Dağı yamacındaki Kiver Kalesi 1.750 m yükseklikte (Küre).
  • Şirvan: İl merkezine 26 km. İlçede yaklaşık 100 hektarda pirinç yetiştiriliyor, ceviz ve nar da önemli ürünler (Küre).
  • Pervari: Herekol Dağı yamacındaki 2.047 m'lik Çemikari Yaylası'nda karakovan balı hasadı yapılıyor. İlin bal üretiminin yarısından fazlası Pervari'den çıkıyor (AA, 2025).
  • Kurtalan: Kurtalan Ekspresi'nin son durağı. İlçeden 60 km'lik Başur Çayı ve 100 km'lik Garzan Çayı geçiyor (Küre).

İlçeler ve belediyeler

Küre'nin ilçe maddelerine göre Eruh 1.215 km² ve 1.125 m rakımla il merkezine 53 km uzaklıkta. Şirvan 1.034 km² ve merkeze 26 km. Baykan 488 km², 715 m rakımda ve merkeze 47 km. Kurtalan 670 m rakımda ve ilçe merkezinde bir tren garı var. İlde toplam 12 belediye bulunuyor (Vikipedi EN). En kalabalık ilçe 180.837 kişiyle Merkez, en az nüfuslu ilçe 4.090 kişiyle Tillo.

Yöresel lezzetler

Siirt Valiliği'nin Kasım 2025'teki açıklamasına göre ilin 11 coğrafi işaretli ürünü vardı: Siirt battaniyesi, perde pilavı, Pervari balı, büryan kebabı, şal-şepik kumaşı, Tillo heriresi, Siirt kuru ekmeği, içli köftesi (kitel), gebole tatlısı, bıttım sabunu ve Siirt fıstığı (Habertürk). Sonradan iki ürün daha tescillendi.

  • Büryan kebabı: 6–7 aylık kuzu eti, yaklaşık 3 m derinliğindeki kuyu tandırda 2 saat kadar pişiyor. Sabah namazından sonra kahvaltıda yeniyor (TGRT Haber, 2018).
  • Siirt içli köftesi (kitel): Bulgur kabuklu, kuzu kıymalı köfte. 17 Nisan 2024'te 1574 numarayla mahreç işareti aldı (TÜRKPATENT).
  • Siirt varak keşkeği tatlısı: Pekmez şerbetinde pişen hamur kareleri, üzerine ceviz. 9 Aralık 2025'te 1799 numarayla tescillendi (TÜRKPATENT).
  • Siirt pırtike çorbası: Ispanak, pirinç ve sumakla yapılan kış çorbası. 6 Şubat 2026'da 1817 numarayla tescillendi (TÜRKPATENT).
  • Tillo heriresi: Tillo üzümünden bakır kazanda pişirilip damlarda kurutulan üzüm pestili. 2023'te tescillendi (AA).
  • Siirt fıstığı: 2025'te coğrafi işaret aldı. İlde yaklaşık 409.000 dekar alanda yılda 27.000 ton kadar üretiliyor (İHA, 2025).
  • Siirt battaniyesi: Saf tiftikten dokunuyor. Zanaatın yaklaşık 300 yıllık geçmişi olduğu belirtiliyor (TRT Haber, 2024).

Yönetim

Siirt Valisi: Dr. Kemal Kızılkaya. 10 Ağustos 2023'te 2023/376 sayılı Cumhurbaşkanlığı atama kararıyla göreve geldi (Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Siirt İl Müdürlüğü).

Gitmeden bilmen gerekenler

  • Yaz sıcakları sert. MGM kayıtlarında 46,0 °C var. Temmuz ve ağustosta gezileri sabah ve akşam saatlerine kaydır.
  • Işık olayı gün doğumunda, yaklaşık 6 dakika sürüyor. 2022'de güneş 06.19'da doğdu (TÜBİTAK). Bulutlu havada görülmeyebilir; erkenden yerinde ol.
  • Veysel Karani Külliyesi mayıs ayında ve 16–17 Mayıs anma günlerinde çok kalabalık oluyor.
  • Büryan sabah erken saatlerde çıkıyor. Öğleden sonra bulmak zorlaşabilir.
  • Trenle geleceksen Kurtalan Ekspresi haftada beş gün çalışıyordu (NTV, 2018). Güncel sefer günlerini yola çıkmadan kontrol et.

Komşu illerde neler var?

  • Batman: İlin batı komşusu. Kurtalan Ekspresi Batman üzerinden geliyor.
  • Bitlis ve Van: Kuzey komşuları. Bitlis Çayı Siirt'e Bitlis'ten iniyor.
  • Şırnak: Doğu komşusu. Eruh yolu Gerra Hanı'ndan geçiyor.
  • Mardin: Güney komşusu.
  • Plaka 56
  • Bölge Güneydoğu Anadolu

Siirt İlçeleri

7 ilçesini keşfedin.

Koyu ilçelerin sayfası hazır (6 ilçe). Tıklayınca açılır.

Merkez

Siirt

Siirt Merkez: 1129 tarihli Ulu Cami, Saat Kulesi, Botan Vadisi Milli Parkı, Sağlarca Kaplıcası ve perde pilavı, büryan gibi tescilli lezzetler.

  • 6 yer sayfası
  • 1 rota
  • 57 köy/mahalle
İlçeyi keşfet

Siirt'ten Fotoğraflar

6 fotoğraf

Siirt'te Öne Çıkan Yerler

Tüm yerleri gör

Tarihi yapıları, doğal güzellikleri ve kültürel mirasıyla Siirt'in en özel yerleri.

  • Fotoğraf henüz yok
    Tarihi Yapı

    Kurtalan Garı

    Siirt / Kurtalan

    Tarihi Yapı

    Kurtalan Garı, Siirt'in Kurtalan ilçesinde 1944'te açılan ve Ankara'dan gelen Kurtalan Ekspresi'nin doğudaki son durağı olan tren istasyonu.

    Son güncelleme: 12 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Tarihi Yapı

    Kezer Köprüsü

    Siirt / Baykan

    Tarihi Yapı

    Kezer Köprüsü, Siirt–Baykan yolu üzerinde Kezer Çayı'nı geçen, dört kemerli ve 61 m uzunluğunda, 2013'ten beri tescilli kesme taş köprü.

    Son güncelleme: 12 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Kale ve Tabya

    Derzin Kalesi

    Siirt / Baykan

    Kale ve Tabya

    Derzin Kalesi, Siirt'in Baykan ilçesine bağlı Adakale köyünde, sarp bir kayalık üzerinde gözetleme kuleleri ayakta duran Bizans dönemi kalesi.

    Son güncelleme: 12 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Cami ve Medrese

    Veysel Karani Külliyesi

    Siirt / Baykan

    Cami ve Medrese

    Veysel Karani Külliyesi, Siirt'in Baykan ilçesindeki Ziyaret beldesinde, Diyarbakır–Bitlis karayolu üzerinde yer alan cami ve türbe topluluğu.

    Son güncelleme: 12 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Doğa ve Manzara

    Sağlarca Kaplıcası

    Siirt / Merkez

    Doğa ve Manzara

    Sağlarca Kaplıcası, Siirt merkeze yaklaşık 17 km uzaklıkta, Botan Çayı kıyısında doğal bir mağaranın içinde bulunan termal su kaynağıdır.

    Son güncelleme: 12 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Ören Yeri ve Eski Yerleşim

    Başur Höyük

    Siirt / Merkez

    Ören Yeri ve Eski Yerleşim

    Başur Höyük, Siirt merkeze yaklaşık 20 km uzaklıkta, Ilısu Barajı kurtarma kazılarında dünyanın en eski figürlü taş oyun setinin bulunduğu höyüktür.

    Son güncelleme: 12 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Doğa ve Manzara

    Rasıl Hacar Tepesi (Delikli Taş)

    Siirt / Merkez

    Doğa ve Manzara

    Rasıl Hacar Tepesi (Delikli Taş), Siirt kent merkezine yaklaşık 4 km uzaklıkta, Botan Vadisi’ne bakan yaklaşık 350 m yükseklikteki seyir alanıdır.

    Son güncelleme: 12 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Tarihi Yapı

    İsmail Fakirullah Türbesi

    Siirt / Tillo

    Tarihi Yapı

    İsmail Fakirullah Türbesi, Tillo'da 18. yüzyılda yapılan ve her ekinoks sabahı güneş ışığının sandukaya ulaştığı ışık düzeneğiyle bilinen türbe.

    Son güncelleme: 12 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Doğa ve Manzara

    Guharan Yaylası

    Siirt / Pervari

    Doğa ve Manzara

    Guharan Yaylası, Pervari'nin Beğendik beldesi yakınında, 2.156 m rakımda yer alan ve tescilli Pervari balı üretilen bir arıcılık yaylası.

    Son güncelleme: 12 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Cami ve Medrese

    Siirt Ulu Camii

    Siirt / Merkez

    Cami ve Medrese

    Siirt Ulu Camii, Siirt kent merkezinde bulunan, 1129 tarihli, Selçuklu dönemine atfedilen ve sırlı tuğla süslemeli minaresiyle bilinen tarihî camidir.

    Son güncelleme: 12 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Doğa ve Manzara

    Çemikari Yaylası

    Siirt / Pervari

    Doğa ve Manzara

    Çemikari Yaylası, Pervari'de Herekol Dağı eteklerinde, 2.047 m rakımda yer alan ve tescilli Pervari balının üretildiği bir yayla.

    Son güncelleme: 12 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Doğa ve Manzara

    Botan Vadisi Milli Parkı

    Siirt / Merkez

    Doğa ve Manzara

    Botan Vadisi Milli Parkı, Siirt Merkez, Tillo ve Eruh'ta Botan Çayı boyunca uzanan, 2019'da ilan edilen Türkiye'nin 45. milli parkı.

    Son güncelleme: 12 Ekim 2026

Siirt'te Hazır Rotalar

Tüm rotaları gör

Siirt'i keşfetmek için hazırladığımız özel rotalar.

Siirt Mutfağı

Tüm lezzetleri gör

Siirt yöresinin tescilli ve geleneksel lezzetleri; tarifleri tescil belgelerinden.

Komşu İller

Siirt'e komşu illeri keşfedin.

Siirt Hakkında Sık Sorulanlar

Siirt'in nüfusu kaç?

31 Aralık 2025 itibarıyla 332.369 (TÜİK ADNKS). Nüfusun yarıdan fazlası, 180.837 kişi, Merkez ilçede yaşıyor.

Siirt'in kaç ilçesi var?

Yedi: Merkez, Kurtalan, Pervari, Baykan, Şirvan, Eruh ve Tillo.

Tillo ışık olayı ne zaman?

Her yıl 21 Mart ve 23 Eylül'de, gün doğumunda. Işık yaklaşık 6 dakika boyunca İsmail Fakirullah'ın sandukasını aydınlatıyor.

Veysel Karani Türbesi nerede?

Baykan ilçesine bağlı Ziyaret beldesinde, Siirt–Diyarbakır karayolu üzerinde.

Siirt'e trenle gidilir mi?

Evet. Kurtalan Ekspresi Ankara'dan Kurtalan'a yaklaşık 23 saatte gidiyor. Kurtalan'dan il merkezine karayoluyla devam ediliyor.

Kaynaklar: TÜİK ADNKS 2025 verisini aktaran nufusune.com, MGM il istatistikleri (1939–2025), TDV İslam Ansiklopedisi, Küre Ansiklopedisi, Vikipedi (EN), GoTürkiye, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi, TÜBİTAK, TÜRKPATENT coğrafi işaret belgeleri, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Siirt İl Müdürlüğü, AA, DHA, İHA, TRT Haber, NTV, Habertürk ve TGRT Haber (erişim 12.10.2026).

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?