Siirt Ulu Camii
Başlangıç
Tarihi Yapı
İsmail Fakirullah Türbesi
Siirt / Tillo
Son güncelleme: 12 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
İsmail Fakirullah Türbesi, Tillo'da 18. yüzyılda yapılan ve her ekinoks sabahı güneş ışığının sandukaya ulaştığı ışık düzeneğiyle bilinen türbe.
Hakkında
İsmail Fakirullah Türbesi, Tillo'da 18. yüzyılda yapılmış bir türbe. Her yıl 21 Mart ve 23 Eylül sabahı yaşanan ışık hadisesiyle tanınıyor. Türbe 13 Nisan 2015'te UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alındı (UNESCO).
Nerede, nasıl gidilir?
Türbe, Siirt'e bağlı Tillo ilçesinde. Işık düzeneğinin parçası olan Kal'at-ül Üstad duvarı, Botan Vadisi'ne bakan bir tepede, Tillo'nun 3–4 km doğusunda (UNESCO). TÜBİTAK bu mesafeyi yaklaşık 3 km, Küre 2,5–4 km olarak veriyor.
Tarihçe
İsmail Fakirullah 1656–1734 yılları arasında yaşadı (Küre). Türbeyi, ölümünün ardından öğrencisi Erzurumlu İbrahim Hakkı yaptırdı. İbrahim Hakkı düzeneği uzun süreli gökyüzü gözlemleriyle, usturlap ve kendi yaptığı delikli bir bastonla kurdu (UNESCO). Düzenek 1960'lardaki onarıma kadar çalıştı. Onarımda pencerenin yeri değişti ve ışık yaklaşık 50 yıl türbeye ulaşmadı (Küre). UNESCO onarımı 1963, TÜBİTAK 1964 olarak tarihliyor. TÜBİTAK'a göre onarımda türbenin doğu-batı ekseni yaklaşık 8 derece döndü. 2011'de TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi ve üniversitelerin çalışmasıyla, Koruma Kurulu onayıyla yeni bir küçük pencere açıldı. Ayna yeniden ayarlandı ve ışık yeniden görülebildi.
Görülecekler
- Türbe: Kare planlı, kubbeli yapı. İki oda ve bir koridordan oluşuyor; bir büyük, iki küçük kubbeyle örtülü. Cephelerde iki sıra pencere var (UNESCO).
- Kule: Türbenin yanındaki sekizgen planlı kule yaklaşık 10 m yüksekliğinde. İçindeki ayna, duvardan gelen ışığı türbeye yönlendiriyor (UNESCO, Küre).
- Kal'at-ül Üstad: Harçsız örülmüş taş duvar. TÜBİTAK'a göre yaklaşık 6 m genişliğinde, 3 m yüksekliğinde; ortasında yaklaşık 40×50 cm'lik bir açıklık var.
Işık hadisesi nasıl oluşuyor?
Ekinoks sabahlarında güneşin ilk ışığı duvardaki açıklıktan geçiyor. Kuledeki aynaya çarpıp türbenin doğu penceresinden içeri giriyor ve sandukanın baş kısmını aydınlatıyor (TÜBİTAK). Olay yaklaşık 5–6 dakika sürüyor. 21 Mart 2019'da saat 06.33'te (CNN Türk/AA), 23 Eylül 2022'de 06.19'da gözlendi (TÜBİTAK).
Ziyaret bilgisi
- Işık hadisesi her yıl 21 Mart ve 23 Eylül sabahı izlenebiliyor (UNESCO).
- 2019 ve 2022 gözlemlerinde ilçe meydanına dev ekran kuruldu (CNN Türk/AA, TÜBİTAK).
- Tillo'da İbrahim Hakkı Hazretleri Müzesi de bulunuyor (CNN Türk/AA).
- Öne çıkan 21 Mart ve 23 Eylül'de ışık hadisesi; UNESCO Geçici Listesi
- Eski adı Tillo Işık Hadisesi, Kal'at-ül Üstad
- Kategori Tarihi Yapı
Galeri
1 fotoğrafHarita
İsmail Fakirullah Türbesi
Bu yer bir rotada
Siirt–Tillo–Baykan: Ulu Cami, Botan Vadisi ve ışık hadisesi: 7 durak, İsmail Fakirullah Türbesi 4. durak.
Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.
Rotayı aç-
-
Rasıl Hacar Tepesi
Merkez
-
Botan Vadisi Milli Parkı
Merkez
-
İsmail Fakirullah Türbesi Buradasınız
Önceki duraktan ~8 km
-
Veysel Karani Külliyesi
Önceki duraktan ~40 km
-
Derzin Kalesi
Baykan
-
Kurtalan Garı
Kurtalan
Kaynaklar
- UNESCO World Heritage Centre “Ismail Fakirullah Tomb and its Light Refraction Mechanism”, (erişim 12.10.2026)
- TÜBİTAK “Üç Asırlık Tillo Işık Hadisesi İzleyenleri Büyüledi”, (erişim 12.10.2026)
- CNN Türk (AA) “Siirt'teki ‘ışık hadisesi’ izlendi”, (erişim 12.10.2026)
- Küre Ansiklopedisi “İsmail Fakirullah Türbesi Işık Hadisesi”, (erişim 12.10.2026) Ansiklopedi
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
İsmail Fakirullah Türbesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak İsmail Fakirullah Türbesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
İsmail Fakirullah Türbesi Hakkında Sık Sorulanlar
Işık hadisesi ne kadar sürüyor?
Kaynaklara göre yaklaşık 5–6 dakika. UNESCO'ya göre ilk 3 dakikada ışık tam olarak yayılıyor, sonraki 3 dakikada çekiliyor.
Türbe hangi listede yer alıyor?
UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde, 2015'ten beri.
Kaynaklar: UNESCO, TÜBİTAK, CNN Türk/AA, Küre Ansiklopedisi (erişim 12.10.2026).
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.