Pervari

Kuzeyinde Hizan ve Bahçesaray, doğusunda Çatak ve Beytüşşebap, güneyinde Şırnak ve Eruh, batısında Şirvan var (Pervari Kaymakamlığı). Yüzölçümü kaymakamlığa göre 1.459 km², Wikipedia'ya göre 1.651 km².

Kısa tarih

• Bölge 1514'te Osmanlı topraklarına katıldı (Pervari Kaymakamlığı).
• Tanzimat'tan sonra, 1852'de Siirt Sancağı'na bağlı Eruh Kazası'nın nahiyesi olarak kaydedildi (Pervari Kaymakamlığı).
• 1872 Diyarbekir Salnamesi'nde hâlâ Eruh'un nahiyesi; 1899 Bitlis Salnamesi'ne kadar ayrı ilçe oldu (Eruh Belediyesi).
• Cumhuriyet'ten önce ilçe olduğu biliniyor, ancak kesin tarihi belirlenemedi (Pervari Kaymakamlığı).

Coğrafya

İlçe çok dağlık. Sarp ve derin vadilerle ayrılan bölümler arasında ova, plato ve dağlar var. Başlıca dağlar Yazlıca (2.953 m) ve Körkandil (2.759 m). Yazlıca büyük bir sıra dağ; en yüksek noktaları Nartepe ve Kumras tepeleri (Pervari Kaymakamlığı).

Doğu–batı yönünde akan Botan Çayı ve Müküs Çayı, Güleçler köyü yakınlarında birleşiyor. Yazlıca eteklerinden çıkan Kilis Çayı da Botan'a karışıyor. Zervin ve Zirin gölleri yazın bataklığa dönüşüyor (Pervari Kaymakamlığı).

Pervari'de neler görülür?

• Çemikari Yaylası: Herekol Dağı eteğinde, 2.047 m'de. Bitki örtüsü zengin; arıcılar burada bal üretiyor (Bengütürk/AA, 2024).
• Guharan Yaylası: Beğendik beldesi yakınında, 2.156 m'de. Yaklaşık 40 üretici 6.500 kovanla haziran başından sonbahara kadar burada kalıyor (Türkgün, 2025).
• Herekol Dağı: Yaklaşık 2.600 m'deki yaylalara kovanlar haziran ortasında çıkarılıyor; üretim yaklaşık dört ay sürüyor (Posta, 2026).
• Yazlıca Dağı: İlçenin en yüksek dağı, 2.953 m (Pervari Kaymakamlığı).
• Botan Çayı: İlçeyi doğu–batı yönünde geçiyor (Pervari Kaymakamlığı). Botan Vadisi 2019'da Türkiye'nin 45. milli parkı ilan edildi. Park Siirt merkez, Tillo ve Eruh sınırlarında; yürüyüş, yamaç paraşütü ve rafting yapılıyor (NTV, 2019).

Köy ve mahalleler

İlçeye 4 mahalle ve 38 köy bağlı; ayrıca Beğendik beldesi var (nufusune.com/TÜİK). Beğendik'in 2025 nüfusu 2.051 (nufusune.com/TÜİK). Wikipedia ilçede 41 köy ve 21 mezra sayıyor. İlçe nüfusu 2018'de 32.128 ile en yüksek düzeydeydi (nufusune.com/TÜİK).

Yöresel ürünler

Pervari balı, Türk Patent'te 59 numarayla coğrafi işaret olarak kayıtlı; tescil tarihi 19.08.2004. Karakovan, petekli ve süzme olarak üretiliyor. Arılar dağ eteklerindeki ve yaylalardaki üçgül, yonca, adaçayı, kekik ve kenger gibi bitkilerden besleniyor (TÜRKPATENT).

İlçede 739 kayıtlı arıcı 100.500 kovanla yılda yaklaşık 1.650 ton bal üretiyor (Bengütürk/AA, 2024). Arıcıların 2020'de kurduğu bir kooperatif Çemikari'de yaklaşık 1.000 kovan tutuyor (TRT Haber). 2025 sonunda Pervari balı için AB tescil başvurusu hazırlandı (Haberler.com/AA, 2025).

Yönetim

İlçe, Pervari Kaymakamlığı ve Pervari Belediyesi tarafından yönetiliyor. Beğendik ayrı bir belde belediyesi (Wikipedia).