Tillo

Coğrafya

İlçe 138 km²; altı köy ve beş mezrası var (Wikipedia). Kal'at-ül Üstad'daki cam seyir terası Botan Vadisi'ne yaklaşık 1.100 m yükseklikten bakıyor (Dicle Kalkınma Ajansı, 2016).

Tillo'da neler görülür?

• İsmail Fakirullah Türbesi: İki odalı, kubbeli bir yapı. Yanında 10 m yüksekliğinde sekizgen bir kule var (Küre).
• Işık hadisesi: 21 Mart ve 23 Eylül'de güneş doğarken ışık tepedeki taş duvarın 40×50 cm'lik penceresinden geçiyor, kuledeki aynadan yansıyıp türbe penceresinden sandukanın baş ucunu birkaç dakika aydınlatıyor. 1964 restorasyonundan sonra görülemez oldu; TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'nin çalışmasıyla 2011'de yeniden izlendi (TÜBİTAK, 2022). 23 Eylül 2026'da saat 06.20'de yaklaşık 5 dakika sürdü (NTV, 2026).
• Kal'at-ül Üstad (Tefekkür Tepesi): Kulenin yaklaşık 3 km doğusunda, 6 m genişliğinde ve 3 m yüksekliğinde kuru taş duvar (TÜBİTAK, 2022).
• İbrahim Hakkı Hazretleri Müzesi: Işık hadisesi programlarında ziyaret ediliyor (CNN Türk, 2019).
• Tillo Kalesi ve cam seyir terası: Kal'at-ül Üstad olarak bilinen kaledeki teras, Dicle Kalkınma Ajansı desteğiyle Tillo Kaymakamlığı'nın yürüttüğü bir projeyle yapıldı. Çelik konstrüksiyon teras 7 m uzunluğunda, 5 m genişliğinde; aynı anda 30 kişi alıyor (Dicle Kalkınma Ajansı, 2016).

Köy ve mahalleler

İlçe merkezinde üç mahalle var: Fakirullah (1.096), Mücahit (692) ve Saydanlar (412). Köyler: Akyayla (694), İkizbağlar (405), Hatrant (278), Fersaf (239), Sinep (173) ve Taşbalta (101) (nufusune.com, TÜİK 2025).

Yöresel ürünler

Tillo heriresi, ilçede yetişen üzümden yapılan bir pestil türü. TÜRKPATENT'ten 2023'te coğrafi işaret aldı. Üzüm şırası yaklaşık 3 saat kaynatılıyor, un ve beyaz toprakla karıştırılıp bakır kazanda pişiriliyor, sonra tepsilere yayılıp kurutuluyor (Habertürk, 2023).

Yönetim

İlçe, Tillo Kaymakamlığı ve Tillo Belediyesi tarafından yönetiliyor. 2026'daki ışık hadisesi programını Siirt Valiliği koordinasyonunda Tillo Kaymakamlığı düzenledi (NTV, 2026).