İsmail Fakirullah

İsmail Fakirullah kimdir?

İsmail Fakirullah, 19 Nisan 1657'de bugün Tillo ilçe merkezi olan Tillo köyünde doğmuş mutasavvıf ve müderristir. Asıl adı İsmail'dir; Fakîrullah unvanıyla anılır. Erzurumlu İbrahim Hakkı'nın şeyhi olması ve Tillo'daki türbesindeki güneş ışığı düzeneği onu Siirt tarihinin en çok bilinen isimlerinden biri yapar.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Hz. Peygamber'in amcası Abbas'ın soyundan geldiği söylenen bir ailede dünyaya geldi. Dedesi Abdülcemal ve babası Kasım Tillo'da müderrislik yapmıştı. Küre Ansiklopedi, ailenin atası Mevlana Molla Ali'nin Tillo'ya 1504'te yerleştiğini aktarır.

Eğitimi ve tasavvufi yolu

İlk ve temel eğitimini babasından aldı. Yirmi dört yaşında tahsilini tamamlayarak medresede ders vermeye başladı. Tarikat bağlantısı kaynaklarda Nakşibendî ya da Kādirî-Nakşibendî olarak gösterilir; bazı yazarlar onu Üveysî olarak da niteler. Bilinen yazılı bir eseri kaydedilmemiştir.

Erzurumlu İbrahim Hakkı ile ilişkisi

Erzurumlu İbrahim Hakkı 1720 dolaylarında amcasıyla Tillo'ya geldi ve Fakirullah'ın yanında yetişti. TDV'ye göre Fakirullah onu kendi hücresinde barındırarak eğitti. Hocasının ölümünden sonra Erzurum'a dönen İbrahim Hakkı daha sonra yeniden Tillo'ya yerleşti ve şeyhinin türbesini yaptırdı.

Türbesi ve ışık olayı

Türbeyi İbrahim Hakkı, planını kendisi çizerek sekizgen bir kaide üzerine kubbeli olarak yaptırdı. Güneş ışığı 21 Mart ve 23 Eylül günlerinde 40×40 santimlik bir pencereden girer, kubbedeki bir prizmadan geçer ve sandukanın baş tarafını aydınlatır. İbrahim Hakkı 1780'de ölünce o da bu türbeye defnedildi.

Son yılları ve ölümü

1734'te (h. 1147) Tillo'da öldü ve burada defnedildi.

Kaynaklar arasındaki farklar

Tarikat bağlantısı kaynaklarda farklı aktarılır. TDV maddesi ışık olayını geçmiş zamanla anlatırken Küre Ansiklopedi olayın bugün de görüldüğünü yazar.