İçeriğe geç
Temsili görsel · Araköy
Mutfak

Gümüşhane’den ne alınır? Pestil, köme, fasulye ve tescilli ürünler

Gümüşhane

Gümüşhane’den ne alınır: dut pestili ve köme, iki tescilli şeker fasulyesi, deleme peyniri, Şiran kök pekmezi, ekmek ve kete; 10 tescilli ürün, numaraları.

Gümüşhane’den eve götürülecek en sağlam ürünler dutla yapılan pestil ile köme ve iki ayrı tescilli şeker fasulyesi; ekmek, kete ve peynir ise yolda bayatlayacağı ya da soğuk zincir isteyeceği için ancak kısa yolculukta anlamlı.

Kısa cevap

Sitemizde Gümüşhane’nin TÜRKPATENT’te tescilli on yiyeceği anlatılıyor. Saklanabilenler: Gümüşhane Dut Pestili (No. 63, 2004) [1], Gümüşhane Kömesi (No. 62, 2004) [2], Gümüşhane Şeker Fasulyesi (No. 472, 2019) [3], Kelkit Şeker Fasulyesi (No. 479, 2020) [4] ve Şiran Kök Pekmezi (No. 1559, 2024) [5]. Belgeli satıcı listesini doğrulamadık; etikette coğrafi işaret logosuna bak.

Dut: Pestil ve köme

Lezzet sayfamıza göre Gümüşhane Dut Pestili (No. 63, 2004) Gümüşhane İl Özel İdaresi adına mahreç işareti olarak tescilli ve il ile ilçelerinde üretiliyor [1]. Gümüşhane Kömesi (No. 62, 2004) aynı idarenin tescili; belgeye göre iplere dizilmiş iç ceviz dut şırası, bal, süt, şeker ve undan pişen karışıma iki tam gün arayla en az üç kez batırılıp kurutuluyor ve 100 kg kömede en az 33 kg ceviz, 14 kg bal, 10 kg süt bulunuyor [2]. Belgeye göre köme oda sıcaklığında iki ay içinde tüketilmeli, 5–10 °C’de bu süre dört aya çıkabiliyor. Küre Ansiklopedi, arşiv kayıtlarına göre Gümüşhane’de yapılan pestil ve kömelerin Osmanlı sarayına gönderildiğini yazıyor [6].

Önerimiz: Köme ve pestili rutubetsiz, güneş almayan bir yerde taşı; uzun yolculukta serin bir çantaya koy.

Fasulye: İki ayrı tescil

Gümüşhane Şeker Fasulyesi (No. 472, 2019) Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası adına menşe adıyla tescilli ve belgeye göre coğrafi sınırı Gümüşhane merkez ile Torul [3]. Kelkit Şeker Fasulyesi (No. 479, 2020) ise Kelkit İlçesi Kuru Fasulye Üreticileri Birliği adına tescilli; belgeye göre coğrafi sınırı Kelkit, Şiran ve Köse, dekar başına verim 150–250 kg [4].

Fasulye konusunda net olalım: İkisi ayrı ürün; paketteki adın hangisi olduğuna ve tescil logosuna bak.

Ekmek ve hamur işi

Tüm yerleri gör

Gümüşhane Ekmeği (No. 221, 2017) İl Özel İdaresi adına tescilli; belgeye göre hamura unun yaklaşık %58–60’ı oranında su ve %10–15 ekşi hamur katılıyor, taş fırında 2–4 saat pişiyor [7]. Kürtün Araköy Ekmeği (No. 449, 2019) belgeye göre 3,5–5 kg ağırlığında ve taş fırında yaklaşık 4 saat pişiyor [8]; adını Kürtün’ün Araköy köyünden alıyor. Kelkit Ketesi (No. 961, 2021) belgeye göre 300–320 g’lık hamurlardan taş fırında yaklaşık 200 °C’de 40 dakikada pişiyor [9]. Gümüşhane Sironu (No. 222, 2017) İl Özel İdaresi adına mahreç işaretiyle tescilli [10]; üretim ayrıntısını bu rehber için okumadık.

Önerimiz: Ekmek ve keteyi aynı gün ya da ertesi gün tüketeceksen al; Araköy ekmeğinin ağırlığını hesaba kat.

  1. Araköy

    Gümüşhane / Kürtün

    Araköy, Kürtün'e 21 km uzaklıkta, 750 m rakımlı köy; adını taşıyan ünlü Araköy ekmeği ve 19. yüzyıldaki Hacı Ömer Efendi Medresesi ile bilinir, nüfusu 148.

Peynir ve pekmez

Gümüşhane Deleme Peyniri (No. 694, 2021) Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası adına tescilli; belgeye göre kalıplanan peynirler toprak altında en az 3 ay olgunlaştırılıyor [11]. Lezzet sayfamıza göre Şiran Kök Pekmezi (No. 1559, 2024) Kelkit Ticaret ve Sanayi Odası başvurusuyla mahreç işareti olarak tescilli, şeker pancarı kökü ve sudan yapılıyor ve coğrafi sınırı Şiran, Kelkit ve Köse [5].

Önerimiz: Peyniri soğuk zincirle taşı; pekmez kavanozunu sağlam ambalajla al.

Nerede bulunur?

Yeni Birlik’in 30 Temmuz 2026 haberine göre 29. Uluslararası Gümüşhane Kültür Sanat Tanıtım Günleri 30 Temmuz–2 Ağustos 2026 arasında il merkezinde yapıldı ve programda gastronomi etkinlikleri vardı [12]. Satış noktalarını, fiyatları ve belgeli üreticileri doğrulamadık. Gezi sırasında uğrayacağın yerler Gümüşhane’de gezilecek yerler rehberinde; güneydeki fasulye, kete ve pekmez ilçeleri Şiran ve Köse köyleri rotası üzerinde.

Önerimiz: Ürünü üretim bölgesinde al: fasulyede Kelkit ve Torul, keteyi Kelkit’te, Araköy ekmeğini Kürtün’de ara.

Gümüşhane Hakkında Sık Sorulanlar

Gümüşhane kömesi nedir?

Tescil belgesine göre iplere dizilmiş iç cevizin dut şırası, bal, süt, şeker ve un karışımına en az üç kez batırılıp kurutulmasıyla yapılan ürün; No. 62.

Köme ne kadar dayanır?

Belgeye göre oda sıcaklığında iki ay, 5–10 °C’de dört aya kadar.

Gümüşhane ve Kelkit şeker fasulyesi aynı mı?

Hayır; Gümüşhane Şeker Fasulyesi No. 472 (merkez ve Torul), Kelkit Şeker Fasulyesi No. 479 (Kelkit, Şiran, Köse).

Deleme peyniri nasıl olgunlaşır?

Tescil belgesine göre kalıplanan peynir toprak altında en az 3 ay bekletilir.

Sitede kaç tescilli Gümüşhane yiyeceği var?

Bu rehberde saydığımız on ürün; tescilli içecekleri burada anlatmıyoruz ve ilin tam tescil listesini ayrıca doğrulamadık.

Kaynaklar

  1. Az Ötede, “Gümüşhane Dut Pestili” lezzet sayfası: azotede.com
  2. TÜRKPATENT, “Gümüşhane Kömesi” coğrafi işaret kaydı (No. 62): ci.turkpatent.gov.tr
  3. TÜRKPATENT, “Gümüşhane Şeker Fasulyesi” coğrafi işaret kaydı (No. 472): ci.turkpatent.gov.tr
  4. TÜRKPATENT, “Kelkit Şeker Fasulyesi” coğrafi işaret kaydı (No. 479): ci.turkpatent.gov.tr
  5. Az Ötede, “Şiran Kök Pekmezi” lezzet sayfası: azotede.com
  6. Küre Ansiklopedi, Aysel Gül, “Gümüşhane Kömesi” (1 Mayıs 2025): kureansiklopedi.com
  7. TÜRKPATENT, “Gümüşhane Ekmeği” coğrafi işaret kaydı (No. 221): ci.turkpatent.gov.tr
  8. TÜRKPATENT, “Kürtün Araköy Ekmeği” coğrafi işaret kaydı (No. 449): ci.turkpatent.gov.tr
  9. TÜRKPATENT, “Kelkit Ketesi” coğrafi işaret kaydı (No. 961): ci.turkpatent.gov.tr
  10. Az Ötede, “Gümüşhane Sironu” lezzet sayfası: azotede.com
  11. TÜRKPATENT, “Gümüşhane Deleme Peyniri” coğrafi işaret kaydı (No. 694): ci.turkpatent.gov.tr
  12. Yeni Birlik, “Gümüşhane’de 29’uncu Uluslararası Kültür Sanat Tanıtım Günleri başladı” (30 Temmuz 2026): gazetebirlik.com

Bilmediklerimiz

  • Belgeli üreticilerin ve satış noktalarının listesi.
  • Ekim 2026 fiyatları.
  • Gümüşhane Sironu, Dut Pestili ve Şiran Kök Pekmezi belgelerinin üretim ayrıntıları; bu rehber için okumadık.
  • Kömenin tescil tarihi: belge 23 Ocak 2004’ten geçerli diyor, portal 27 Aralık 2004 gösteriyor.
Bu konuda bir sorunuz var mı?

Benzer rehber yazıları

Tümünü gör

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?