İçeriğe geç
Lezzet

Gümüşhane Kömesi

Gümüşhane

Gümüşhane Kömesi, Gümüşhane’ye özgü, ipe dizilmiş iç cevizin dut şırası, bal, süt, un ve şekerle pişen karışıma en az üç kez batırılıp kurutulduğu bir tatlıdır.

Gümüşhane Kömesi Hakkında

Gümüşhane Kömesi nedir?

Gümüşhane Kömesi, Gümüşhane ilinde iplere dizilmiş iç cevizin dut, bal, süt, şeker ve undan pişirilen bir karışıma batırılıp kurutulmasıyla yapılan bir üründür. TÜRKPATENT tescil belgesi kömeyi başka bölgelerde yapılan cevizli sucuğa benzetir, ama farkını karışımın içeriğine bağlar: kömede cevizin batırıldığı karışım bal, süt, dut, şeker ve undan oluşur. Belgeye göre 100 kg Gümüşhane Kömesi için en az 33 kg ceviz, en az 14 kg bal ve en az 10 kg süt kullanılır; süt ve dut bölgede elde edilir.

Ustalık ve dut

Belge, yapımda ve kalitede köme ustalarının becerisini ve yörenin florasından elde edilen dutu önemli bir etken olarak sayar. Karışım kuru duttan yapılır: dutlar yıkanır, kazanda kaynatılır ve şırası süzülür. Şıranın bir kısmı unla çırpılmak üzere ayrılır, kalan şıra bal ve şekerle kazanda ısıtılır.

Batırma ve kurutma

Karışım kaynamaya başlayınca ayrılan şıra ve sütle çırpılan un kazana dökülür ve bir süre pişirilir. İplere dizilmiş iç ceviz bu karışıma, kurutma ortamına göre iki tam gün arayla, en az üç defa batırılıp kurutulur. Belge kurutmanın hijyenik bir ortamda yapılmasını şart koşar.

Bileşim ve saklama

Tescil belgesi ürün için teknik sınırlar koyar: rutubet en çok %15, toplam şeker en az %38. Köme rutubetsiz ve doğrudan güneş ışığı almayan yerlerde saklanır. Belgeye göre hiçbir katkı maddesi kullanılmadan üretilen köme oda sıcaklığında iki ay içinde tüketilmelidir; 5–10 °C’de bu süre dört aya kadar çıkabilir.

Coğrafi işaret

Gümüşhane İl Özel İdare Müdürlüğü’nün 23.01.2004 tarihli başvurusuyla (C 2004/001) 62 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; belgeye göre başvuru 11.04.2004’te yayımlandı ve tescil 23.01.2004 tarihinden geçerlidir. TÜRKPATENT portalı tescil tarihini 27.12.2004 olarak gösterir ve ürünü “çikolata, şekerleme ve türevi ürünler” grubunda sayar. Küre Ansiklopedi’nin verdiği 11 Nisan 2004, belgedeki yayın tarihidir. Coğrafi sınır Gümüşhane ili ve ilçeleridir: Kelkit, Köse, Şiran, Torul ve Kürtün. Coğrafi işaret ürün üzerinde markalama biçiminde kullanılır. Denetimi İl Özel İdaresi koordinatörlüğünde il müdürlüklerinden oluşturulan en az üç kişilik uzman komisyon yılda en az iki kez, şikâyet hâlinde her zaman yapar.

Nerede bulunur?

Coğrafi sınır il geneli olduğu için köme merkezde ve ilçelerde üretilebilir. Belgeli üreticilerin listesini doğrulamadık. Aynı il özel idaresinin tescil ettirdiği Gümüşhane Dut Pestili de dutla yapılan bir üründür.

  • Coğrafi işaretli
  • Köme
  • Ceviz
  • Dut
  • Bal
  • Mahreç işareti
  • Gümüşhane

Lezzetin Hikâyesi

Küre Ansiklopedi’ye göre kömenin geçmişi Osmanlı dönemine uzanır ve arşiv kayıtları Gümüşhane’de üretilen pestil ve kömelerin saraya gönderildiğini gösterir. Aynı kaynak, başlangıçta evlerde çerezlik olarak yapılan ürünün zamanla ticari değer kazandığını yazar. Tescil belgesi ise ürünün kalitesini köme ustalarının becerisine ve yöre dutuna bağlar.

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

100 kg ürün için belgedeki alt sınırlar

  • en az 33 kg ceviz içi (≈ iplere dizilmiş)
  • en az 14 kg bal
  • en az 10 kg süt (≈ bölgede elde edilen)

Belgede miktarı verilmeyenler

  • yeterince kuru dut (≈ şıra için; bölgede elde edilen)
  • yeterince şeker
  • yeterince un (≈ şıra ve sütle çırpılır)

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Şıra Kuru dutları yıka, kazanda kaynat ve şırasını süz; bir kısmını unla çırpmak üzere ayır.
  2. Kazan Kalan şırayı kazana koy, bal ve şekerle ısıt.
  3. Pişir Kaynamaya başlayınca ayrılan şıra ve sütle çırpılan unu kazana dök, bir süre pişir.
  4. Batır İplere dizilmiş iç cevizi karışıma batır ve kurut; bunu kurutma ortamına göre iki tam gün arayla en az üç kez tekrarla.
  5. Sakla Hijyenik ortamda kurutulan kömeyi rutubetsiz ve güneş almayan yerde sakla.

Gümüşhane Kömesi Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Gümüşhane Kömesi Hakkında Sık Sorulanlar

Gümüşhane Kömesi cevizli sucuktan nasıl ayrılır?

Tescil belgesine göre cevizin batırıldığı karışım bal, süt, dut, şeker ve undan oluşur; içerik farklıdır.

Kömede ne kadar ceviz bulunur?

Belgeye göre 100 kg köme için en az 33 kg ceviz, en az 14 kg bal ve en az 10 kg süt kullanılır.

Ceviz karışıma kaç kez batırılır?

Kurutma ortamına göre iki tam gün arayla en az üç kez batırılıp kurutulur.

Köme ne kadar saklanır?

Belgeye göre oda sıcaklığında iki ay içinde tüketilmeli; 5–10 °C’de bu süre dört aya kadar çıkabilir.

Hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 62. Belgeye göre 23.01.2004’ten geçerli, portal tescil tarihini 27.12.2004 gösteriyor.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?