Kürtün, Gümüşhane’nin kuzeybatısında, Harşit Çayı vadisinde yer alan ve ilin Karadeniz yüzünü en çok yansıtan ilçesidir. İlçe merkezi yaklaşık 760 metre rakımla ilin en alçak yerleşimlerinden biridir; çevresi ladin, köknar ve sarıçam ormanlarıyla kaplıdır. 2025 verilerine göre ilçede 11.327 kişi yaşar. Örümcek Ormanları, Kadırga Yaylası’ndaki Otçu Şenliği ve coğrafi işaretli Araköy ekmeği Kürtün’ü tanıtan başlıca değerlerdir.
Harşit vadisi, antik çağdan beri Karadeniz kıyısını iç bölgelere bağlayan doğal bir geçittir; bölge Roma ve Bizans dönemlerinde Trabzon’un art bölgesi olarak yönetildi. 11. yüzyıldan itibaren Türkmen toplulukları vadiye yerleşmeye başladı. Yerel anlatıya göre Fatih Sultan Mehmet 1461’deki Trabzon seferi sırasında Kadırga Yaylası’nda askerleriyle cuma namazı kıldı; yayladaki üstü açık cami bu geleneğe dayanır. Osmanlı döneminde Torul’a bağlı bir nahiye olan Kürtün, 1987 tarihli 3392 sayılı kanunla ilçe statüsü kazandı.
Coğrafya ve iklim
İlçe, Karadeniz iklimi ile karasal iklim arasında geçiş kuşağındadır. Kışlar karlı ve soğuk, yazlar serin ve yağışlıdır; bu nem, ilçeyi Gümüşhane’nin en ormanlık bölgesi yapar. Harşit Çayı üzerindeki Kürtün Barajı geniş bir gölet oluşturur. Yüksek kesimlerde Kadırga, Kazıkbeli ve Güvende gibi yaylalar bulunur. Ekonomi mısır, patates, fındık tarımı, hayvancılık ve ormancılığa dayanır.
Gezilecek yerler
- Örümcek Ormanları: Yaşlı ladin ve köknarlardan oluşan, yosun ve likenlerle örtülü sisli orman; ilin en fotojenik doğa alanlarından biridir.
- Kadırga Yaylası ve Üstü Açık Cami: Trabzon, Giresun ve Gümüşhane yaylacılarının buluştuğu yayla; her yıl temmuzun üçüncü cuma günü Otçu Şenliği düzenlenir.
- Kazıkbeli Yaylası: Yaz şenlikleri ve horonlarıyla bilinen, ahşap yayla evlerinin sıralandığı yayla.
- Kürtün Barajı Gölü: Harşit vadisinde, yol boyunca manzara molası verilebilecek geniş baraj gölü.
- Araköy: Coğrafi işaretli Araköy ekmeğinin adını verdiği köy.
Yöresel lezzetler
Kürtün’ün en bilinen ürünü, coğrafi işaretli Kürtün Araköy ekmeğidir. Karadeniz mutfağına yakın sofrada mısır ekmeği, tereyağlı kuymak, karalahana ve fasulye turşuları, kavurma, yayla tereyağı ve peynirleri öne çıkar. Gümüşhane’nin ortak tatları olan pestil ve köme de ilçede sevilir. Hurda metalden dövülerek yapılan Kürtün zili ise 2026’da coğrafi işaret başvurusu yapılan geleneksel bir zanaat ürünüdür.
Yönetim
Kürtün Kaymakamı Ahmet Faruk Beyazıt’tır; Haziran 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanan kararnameyle Kürtün’e atanmıştır. Kürtün Belediye Başkanı, 2009–2019 arasında da bu görevi yürüten ve 31 Mart 2024 seçimini kazanan Ahmet Kanat’tır (AK Parti). İlçedeki tek belde belediyesi Özkürtündür; belde başkanı Yakup Turgut’tur (MHP). Valilik muhtarlık listesine göre ilçede 9 mahalle (belde mahalleleri dahil) ve 33 köy bulunur.
Ulaşım
Kürtün’e Gümüşhane’den Torul üzerinden Harşit vadisini izleyen kara yoluyla ulaşılır. Aynı vadi yolu ilçeyi Giresun’un Doğankent ve Tirebolu ilçeleri üzerinden Karadeniz sahil yoluna bağlar. Kadırga ve Kazıkbeli gibi yaylalara giden yolların bir kısmı stabilizedir ve kışın kapanabilir. En yakın havalimanları Trabzon ve Ordu-Giresun’dur.