Gümüşhane Deleme Peyniri
Gümüşhane
Lezzet
Kelkit Şeker Fasulyesi
Gümüşhane
Kelkit Şeker Fasulyesi; Kelkit, Şiran ve Köse'de yerel tohumla yetiştirilen, beyaz tanelerin arasında "pembegöz" denen pembe göbekli taneler bulunan, Kelkit Çayı suyuyla sulanan eliptik kuru fasulyedir; 2020'de menşe adıyla tescillendi.
- Yöre Gümüşhane
- Tür Baklagil
- Coğrafi işaret Menşe adı
- Tescil yılı 2020
- Ana malzeme Kelkit yerel şeker fasulyesi popülasyonu
- Servis Kuru fasulye olarak; 22-27 dakikada pişer
Kelkit Şeker Fasulyesi Hakkında
Kelkit Şeker Fasulyesi nedir?
Tescil belgesine göre Kelkit Şeker Fasulyesi, Gümüşhane'nin Kelkit, Şiran ve Köse ilçelerinde yetiştirilen bir popülasyon ürünüdür: beyaz tanelerin arasında, göbek bağının burun ucunda pembemsi renklenme olan taneler de bulunur. Yörede bunlara "pembegöz" denir. Taneler eliptiktir.
Pembegöz neden önemli?
Üretim yerel tohumla yapılır ve üretici her yıl hasattan tohumluk ayırır. Belge bu karışımın korunmasını şart koşar: tohumluk olarak ayrılan tanelerin yüzde 20-30'u pembegöz olmalıdır. Tohumluk seçilirken halk deyişiyle "bilya" gibi bombeli, tombul, 7-9 mm'lik taneler ayıklanır.
İklim ve su
Belgeye göre güneydeki 2.500 m'ye varan dağlar deniz etkisini, Otlukbeli Dağları da karasal etkiyi keser; bölge bir geçiş iklimine sahip olur. Gece-gündüz sıcaklık farkı ideal düzeyde kalır, bitki terlemeden büyür, taneler gevşek dokulu gelişir; bu da pişme süresini kısaltır ve lezzeti artırır.
Sulama suyu mutlaka Kelkit Çayı ve kollarından alınır. Belgeye göre çaydaki nitrat 0,68-1,75 mg/l'dir; tehlike sınırı olan 50 mg/l'nin çok altındadır.
Sayılarla
- Pişme: 22-27 dakika
- Protein: yüzde 23,16-27,98
- 100 tane: 36,48-44,87 g
- Bitki başına bakla: 79-127
- Vejetasyon süresi: 135-143 gün
- Verim: dekara 150-250 kg
Coğrafi işaret
Kelkit İlçesi Kuru Fasulye Üreticileri Birliği'nin 13 Aralık 2018 tarihli başvurusuyla, 2 Ocak 2020'de 479 numarayla menşe adı olarak tescil edildi. Coğrafi sınır: Kelkit, Şiran ve Köse ilçeleri ile bağlı belde ve köyleri.
Aynı ilin öteki şeker fasulyesi: Gümüşhane Şeker Fasulyesi. Kelkit'ten: Kelkit Ketesi.
- Coğrafi işaretli
- Menşe adı
- Baklagil
- Kuru fasulye
- Gümüşhane
- Kelkit
Lezzetin Hikâyesi
Tescil belgesi, hasattan sonraki eleme işinde yöresel bir aleti anar: taneler büyüklüğüne göre, etrafı ahşap, yuvarlak ve kalbur kısmı deriden yapılmış sırımlı eleklerle sınıflandırılır.
Tohum her yıl çiftçinin kendi hasadından gelir. Beyaz ve pembegöz taneler birlikte ayrılıp birlikte ekilir; böylece popülasyonun karışımı yıldan yıla korunur. Belge denetimde de ilk bakılacak şeyin tohumluk olduğunu yazar: menşeinin Kelkit olması, pembegöz oranı ve tanenin eliptik biçimi.
Nasıl Üretilir?
- Sonbaharda sür Eylül-kasımda tarla pullukla 25-30 cm derinlikte sürülür; dekara 2-2,5 ton yanmış çiftlik gübresi serilir.
- Yatağı hazırla Erken ilkbaharda tırmık çekilip toprak keseksiz hâle getirilir ve tesviye edilir. Ekimle birlikte dekara 3-5 kg saf azot ve 5-7 kg saf fosfor verilir.
- Tohumu ayır Bir önceki hasattan bombeli, tombul, 7-9 mm'lik taneler ayrılır; bunların yüzde 20-30'u pembegöz olmalıdır.
- Ek 15 nisan-15 mayıs arasında, toprak 10 °C'yi geçince mibzerle dekara 8-10 kg tohum atılır; sıra arası 35-45 cm, sıra üzeri 10-20 cm, derinlik 3-5 cm.
- Çapala Yabancı ota karşı genellikle 2 kez çapa yapılır.
- Kelkit Çayı suyuyla sula Temmuzun ilk haftasından itibaren 10-20 gün arayla en az 5 kez sulanır; su yalnız Kelkit Çayı ve kollarından alınır. Son sulama hasattan 15-20 gün önce yapılır.
- Hasat et 20-30 eylül arasında elle ya da makineyle sökülür.
- Kurut ve harmanla Bitkiler bir hafta serin ve kuru bir yerde kurutulur; baklalar harman makinesiyle tanelerden ayrılır.
- Elekle Taneler büyüklüğe göre yöresel deri kalburlarla sınıflandırılır; gelecek yılın tohumluğu ayrılır.
Nerede Keşfedilir?
Bu lezzetin nerede bulunabildiği henüz derlenmedi.
Kelkit Şeker Fasulyesi Hakkında Sık Sorulanlar
Pembegöz fasulye nedir?
Tescil belgesine göre Kelkit Şeker Fasulyesi'nde göbek bağının burun ucu pembemsi olan tanelere yörede verilen addır. Tohumlukta yüzde 20-30 oranında bulunmaları gerekir.
Kelkit şeker fasulyesi kaç dakikada pişer?
Belgedeki ölçüme göre 22-27 dakikada.
Kelkit şeker fasulyesi hangi suyla sulanır?
Yalnız Kelkit Çayı ve onu besleyen akarsulardan alınan suyla; belgeye göre çaydaki nitrat değeri tehlike sınırının çok altındadır.
Kelkit şeker fasulyesi nerede yetişir?
Gümüşhane'nin Kelkit, Şiran ve Köse ilçeleri ile bunlara bağlı belde ve köylerde.
Kelkit Şeker Fasulyesi ne zaman tescillendi?
2 Ocak 2020'de, Kelkit İlçesi Kuru Fasulye Üreticileri Birliği adına 479 numarayla menşe adı olarak tescillendi.
Evde Böyle Yapıyoruz
Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.
Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.
Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Bilmediklerimiz
Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.
Kaynaklar
Katkıda Bulun
Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.
Katkıda bulununAynı Yöreden Diğer Lezzetler
Tüm lezzetleri gör-
-
Gümüşhane Dut Pestili
Gümüşhane
-
Gümüşhane Ekmeği
Gümüşhane
-
Gümüşhane Kuşburnu Nektarı
Gümüşhane
-
Gümüşhane Şeker Fasulyesi
Gümüşhane
Fotoğraf Galerisi
Fotoğraf bekleniyor
Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.