Merkez

Coğrafya ve iklim

İlçe, Doğu Karadeniz Dağları’nın iç kesiminde, derin vadiler ve yüksek sırtlar arasında uzanır. Harşit Çayı şehrin ortasından akar; yamaçlarda meyve bahçeleri, yüksek kesimlerde yaylalar bulunur. İklim, Karadeniz ile karasal iklim arasında geçiş özelliği taşır: kışlar soğuk, yazlar sıcak ve görece kurudur. Şehirde yıllık yağış ortalama 466 mm civarındadır; ölçülen en yüksek sıcaklık 41,1 °C, en düşük sıcaklık ise -25,7 °C’dir.

Gezilecek yerler

• Süleymaniye Mahallesi (Eski Gümüşhane): Kanuni döneminde kurulan şehrin kalıntıları, Sultan Süleyman Han Camii, eski konaklar ve terk edilmiş sokaklar.
• Canca Kalesi: Şehre hâkim tepedeki Orta Çağ kalesi; Harşit vadisinin en geniş manzarası buradadır.
• Santa Harabeleri ve Krom Vadisi: Taş evleri, kiliseleri ve şapelleriyle 17.–19. yüzyıl dağ yerleşimlerinin izleri.
• İmera (Olucak) Manastırı: Vadi yamacındaki manastır kalıntıları, ilin en iyi korunmuş Hristiyan yapılarındandır.
• Pir Ahmet Türbesi: Şehrin içindeki taş kümbet, kısa bir yürüyüşle görülebilir.
• Gümüşhane Müzesi: İki eski konakta arkeoloji, sikke ve etnografya eserleri sergiler.
• Kov Kalesi: Şehrin yaklaşık 21 km güneydoğusunda, Esenyurt (Kov) köyünde sarp bir kayanın üzerindeki 14. yüzyıl kalesi.

Yöresel lezzetler

Gümüşhane mutfağı, dut ve ceviz üzerine kurulu tatlılarıyla tanınır. Coğrafi işaretli Gümüşhane dut pestili ve Gümüşhane kömesi şehirdeki imalathanelerde üretilir ve ilin en çok satın alınan hediyelikleridir. Sofralarda yoğurt ve tereyağıyla servis edilen hamur işi sironu, mısır ununa dayalı lemis, buğdayla etin uzun süre dövülerek pişirildiği herse, kuşburnu çorbası, tescilli Gümüşhane ekmeği ve deleme peyniri öne çıkar.

Yönetim

Merkez ilçede kaymakamlık bulunmaz; ilçe doğrudan valilik tarafından yönetilir. Gümüşhane Valisi, 20 Şubat 2026 tarihli valiler kararnamesiyle atanan Cevdet Atay’dır. Gümüşhane Belediye Başkanı, 31 Mart 2024 seçimini yüzde 39,9 oyla kazanan Vedat Soner Başer’dir (MHP). İlçedeki tek belde belediyesi Bahçelidir; eski adı Arzularkabaköy olan beldenin adı 3 Temmuz 2025’te Resmî Gazete’de yayımlanan kararla değiştirildi. Belde başkanı Çetin Rıza Tanış 2024’te Saadet Partisi’nden seçilmiş, daha sonra MHP’ye geçmiştir. Valilik muhtarlık listesine göre ilçede 26 mahalle (belde mahalleleri dahil) ve 89 köy bulunur.

Ulaşım

Gümüşhane, Trabzon’u İran transit yoluna bağlayan D-885 kara yolu üzerindedir. Mayıs 2023’te açılan, yaklaşık 14,5 km uzunluğundaki Zigana Tüneli sayesinde Trabzon’a yaklaşık 100 km’lik yol kısaldı ve kış aylarında daha güvenli hale geldi. En yakın havalimanı Trabzon Havalimanı’dır; Köse ilçesinde yapımı süren Bayburt–Gümüşhane Havalimanı’nın 2026’da açılması hedeflenmektedir. İlde demiryolu yoktur; Ankara, İstanbul ve Karadeniz kentlerine düzenli otobüs seferleri vardır.