Krom Vadisi
Başlangıç
Ören Yeri ve Eski Yerleşim
Santa Harabeleri
Gümüşhane / Merkez
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Gümüşhane Dumanlı köyünde, il merkezine 72 km. 17. yüzyılda kurulan, yedi mahalle ve 300'ü aşkın taş evden oluşan terk edilmiş yerleşim; yol kısmen stabilize.
Hakkında
Neden gitmeli
Santa terk edilmiş bir köy değil, terk edilmiş bir kasaba. Yedi mahallesi var: Binatlı, Terzili, Zurnacılı, Piştovlu, İşhanlı, Çinganlı ve Çakallı. Üç yüzü aşkın ev, her mahallede en az bir kilise, her sokakta bir çeşme. 1700-1900 arasında burada beş bine yakın insan yaşamış.
Evlerin hepsi taş, hepsi tek katlı ve hepsi aynı ustalıkla yapılmış. Yamaçlara yayılmış hâlde, aralarında dar sokaklarla. Sis çöktüğünde ortaya çıkan görüntü Türkiye'de eşi az bulunan bir şey.
Yerleşim 17. yüzyılda kuruldu ve bölgenin gümüş ile kurşun madenleri sayesinde büyüdü. Fatih Sultan Mehmet döneminde Osmanlı topraklarına katılan bölgeye maden ocaklarını işletmek için göç geldi. Santa uzun süre dinî, ticari ve kültürel bir merkez olarak kaldı. 1923'teki mübadeleyle halkı bölgeden ayrıldı ve kasaba o günden beri boş.
Bugün Santa tamamen sessiz değil. Arsin ve Araklı'ya bağlı bazı köyler yaz aylarında bölgeyi yaylacılık için kullanıyor, yaklaşık 300 yayla evi var. Ama yıl boyunca sürekli oturan yalnızca bir hane bulunuyor.
Yol durumu
Santa'ya iki güzergâhtan gidiliyor ve ikisinin de bir bölümü stabilize. Bu, günü planlarken en önemli bilgi.
Birinci güzergâh: Gümüşhane merkezden Akçakale, Tekke, Arzular, Kabaköy, Yağmurdere ve Taşköprü hattı. Yaklaşık 80 kilometre. Yağmurdere'den Taşköprü 8 km, Taşköprü'den Santa yaklaşık 7 km.
İkinci güzergâh: Gümüşhane-Torul yolunun 12. kilometresinden ayrılıp Karaca Mağarası, Cehennem Vadisi, Krom Vadisi ve Camiboğazı Yaylası üzerinden Taşköprü'ye, oradan Santa'ya. Daha uzun ama yol boyunca görülecek çok şey var.
Alçak şasili araçlarla zorlanabilirsiniz. Yağış sonrası stabilize bölümler bozulabiliyor. Toplu taşımayla ulaşım pratik değil.
Ne zaman gidilmeli
Haziran-eylül arası. Rakım yaklaşık 1.600 metre, çevredeki tepeler 2.000 metrenin üzerinde. Kışın ulaşım kapanıyor, erken baharda yollar çamurlu.
Sabah erken saatler ve sisli günler fotoğraf için en iyisi. Bölge Yanbolu Vadisi'nin doğduğu yamaçlara kurulu ve sis buraya sık iniyor.
Ne kadar zaman ayırmalı
Yedi mahallenin tamamını dolaşmak istiyorsanız en az yarım gün, rahat gezmek için tam gün. Mahalleler birbirinden yürüme mesafesinde ama arazi engebeli.
Gidiş dönüş yolu da hesaba katıldığında Santa tek başına bir günlük program demektir. Yanına başka durak sıkıştırmayın.
Gitmeden bilinmesi gerekenler
Santa 1999'da arkeolojik ve doğal sit alanı ilan edildi. Yapılar korunuyor ama restore edilmiş değil; birçoğunun çatısı çökmüş, duvarları ayakta. İçlerine girerken dikkatli olun.
Alanda tuvalet, büfe veya ziyaretçi altyapısı bilgisi doğrulanmadı. Yiyecek ve suyunuzu yanınızda götürün. Telefon kapsaması da doğrulanmadı, yol tarifini çevrimdışı indirin.
- Rakım 1600 m
- Öne çıkan Yedi mahalle, üç yüzü aşkın taş ev, her mahallede en az bir kilise
- Eski adı Santa
- Kategori Ören Yeri ve Eski Yerleşim
Galeri
1 fotoğrafHarita
Santa Harabeleri
Bu yer bir rotada
Krom Vadisi ve Santa: terk edilmiş dağ köyleri: 2 durak, Santa Harabeleri 2. durak.
Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.
Rotayı aç-
2 saat
-
2 sa 30 dk
Santa Harabeleri Buradasınız
Önceki duraktan ~44,8 km
Kaynaklar
- Gümüşhane İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Resmî Yayın
- Kültür Portalı - Santa Harabeleri Resmî Yayın
- Gümüşhane Valiliği Resmî Yayın
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Santa Harabeleri'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Santa Harabeleri hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Santa Harabeleri Hakkında Sık Sorulanlar
Kaç mahalle var?
Yedi: Binatlı, Terzili, Zurnacılı, Piştovlu, İşhanlı, Çinganlı, Çakallı. Her birinde en az bir kilise bulunuyor.
Ne zaman terk edildi?
1923'teki nüfus mübadelesiyle. O tarihten sonra sürekli yerleşim olmadı.
Giriş ücretli mi?
Açık bir sit alanı, gişe bulunmuyor.
Trabzon'dan gidilir mi?
Gidilir. Santa, Trabzon'un Arsin ilçesine yaklaşık 42 kilometre mesafede, yani Gümüşhane merkezden daha yakın.
Sedanla çıkılır mı?
Asfalt bölümler sorunsuz, stabilize kısımlarda yavaş gitmek gerekiyor. Yağış sonrası ve alçak araçlarda zorlanma ihtimali var.
Kamp yapılabilir mi?
Doğrulanmadı. Sit alanı statüsü nedeniyle tescilli yapıların çevresinde çadır kurmadan önce izin durumunu öğrenin.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.