Gümüşhânevî Ahmed Ziyâeddin

Gümüşhanevî Ahmed Ziyâeddin (1813–1893), Gümüşhane'nin Emîrler mahallesinde doğmuş, İstanbul'da yaşamış, 7 binden fazla hadisi derlediği Râmûzü'l-ehâdîs ile tanınan Nakşibendî-Hâlidî şeyhi ve hadis âlimidir.

Hayatı

Gümüşhanevî Ahmed Ziyâeddin kimdir?

Ahmed Ziyâeddin Gümüşhanevî, 19. yüzyılın en etkili Nakşibendî-Hâlidî şeyhlerinden ve hadis âlimlerinden biridir. Doğduğu şehre nisbetle "Gümüşhanevî" diye anılır.

Hayatı

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Gümüşhane'nin Emîrler mahallesinde doğdu; babasının adı Mustafa'dır. 1822'de ailesinin ticaret için gittiği Trabzon'da sarf, nahiv ve fıkıh dersleri aldı. 1831'den sonra amcasıyla İstanbul'a gitti ve bir daha Trabzon'a dönmedi.

İstanbul'da Beyazıt ve Mahmud Paşa medreselerinde okudu; Sultan Abdülmecid'in hocası Hâfız Mehmed Emin Efendi ve II. Mahmud'un hocası Abdurrahman Harpûtî gibi âlimlerden ders aldı. 1845'te Üsküdar'daki Alaca Minare Tekkesi'nde tanıştığı çevre aracılığıyla Hâlidî şeyhi Ahmed el-Ervâdî'ye intisap etti.

Eserleri ve etkisi

En tanınmış eseri Râmûzü'l-ehâdîs'tir: hadisi bir eğitim aracı olarak esas alan bu derlemede 7103 hadis bulunur ve son dönemin en çok okunan hadis kitaplarından biri olmuştur. Kitaplarının basımı için bir matbaa kurduğu, basılan eserleri ehil olanlara hediye ettiği aktarılır.

Bir araştırmaya göre yüz on altı halifesi olmuş, kitapları ve dersleriyle kendisinden sonraki yüzyıl boyunca İstanbul merkezli bir etki bırakmıştır. 1893'te vefat etti.