Tortum

Coğrafya ve iklim

İlçe, dağlar arasında, Tortum Çayı'nın açtığı vadide yer alır. Vadi konumu nedeniyle iklim il merkezine göre daha ılımandır: yazlar ılık ve yağışlı, kışlar soğuk ve karlıdır. Bu iklim kayısı, ceviz, üzüm ve dut yetiştiriciliğine elverişlidir. İlçe adını taşıyan Tortum Gölü ve Şelalesi'nin bugün büyük bölümü komşu Uzundere ilçesi sınırlarındadır.

Gezilecek yerler

• Haho (Hahuli) Manastırı: Bağbaşı mahallesinde, Bagratlı Kralı III. David tarafından 976–1001 yılları arasında yaptırılan manastır; Kültür Envanteri'ne göre 19. yüzyılda camiye dönüştürülen kilisesi bugün Taş Cami olarak kullanılıyor.
• Tortum Kalesi: Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün rehberi, Evliya Çelebi'ye dayanarak kalenin bir Gürcü kralı tarafından yaptırıldığını yazar.
• Kireçli Köprüsü ve Nihah Kalesi: Nihah Kalesi merkeze yaklaşık 5 km, Kalealtı mahallesinde, vadiden yaklaşık 100 metre yüksekte.
• Tortum Gölü ve Şelalesi: Komşu Uzundere sınırlarındaki göl ve yaklaşık 48 metreden dökülen şelale, Tortum'dan kısa bir yolculukla ziyaret edilebilir.

Tortum, Erzurum'dan Artvin ve Karadeniz yönüne giden yolcuların ilk durağıdır. Yaz sonu ve sonbaharda vadideki meyve bahçeleri hasat dönemine girer; yol kenarındaki tezgâhlarda taze meyve ve pekmez bulunabilir. İlçe merkezi ile Haho Manastırı ve komşu Uzundere'deki şelale ve göl, tek günlük bir rotada birlikte gezilebilir. Manastıra giden yollar dar olabileceğinden dikkatli sürüş önerilir.

Yöresel lezzetler

Tortum'un vadisi bol meyve verir: kayısı, ceviz, üzüm ve dut ilçenin simgesidir; dut pekmezi en bilinen ürünlerdendir; coğrafi işaretli Tortum ekşi pestili de ilçenin ürünüdür. Sofralarda mıhlama ve lahana sarması sık hazırlanır; Erzurum'un cağ kebabı ve su böreği de yaygındır.

Yönetim

Tortum Kaymakamlığı sitesine göre Kaymakam Hakan Başoğlu'dur; Temmuz 2025'te Şanlıurfa Halfeti'den atanmıştır ve 17.06.2026 kararnamesinde Tortum için değişiklik bulunmamaktadır (03.10.2026 kontrol). Belediye Başkanı Muammer Yiğider, 31 Mart 2024'te AK Parti'den seçilmiştir. Erzurum büyükşehir statüsünde olduğu için 6360 sayılı Kanun gereği 2014'ten bu yana köyler ve belde belediyeleri mahalleye dönüşmüştür; bu nedenle ilçede belde belediyesi ve tüzel kişiliği olan köy bulunmuyor. Vikipedi listesine göre ilçede 58 mahalle bulunur.

Ulaşım

Tortum, Erzurum'u Artvin ve Karadeniz'e bağlayan karayolu üzerindedir ve Karayolları Genel Müdürlüğü'nün uzaklık cetveline göre il merkezine 57 kilometredir. Erzurum'dan sık otobüs ve minibüs seferleri vardır. En yakın havalimanı Erzurum Havalimanı'dır.