Kale ve Tabya
Kapıkaya Kaleleri ve Göleti
Erzurum / Tortum
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Tortum Kapıkaya köyünün kuzeyinde 2.188 ve 2.280 m'de iki kale ve gölet: surları büyük ölçüde ayakta bir Urartu kalesi. Ölçüler, ulaşım ve bilinmeyenler.
Hakkında
Kapıkaya Kaleleri, Tortum'a bağlı Kapıkaya köyünün kuzeyinde, 2.188 ve 2.280 metrelerde iki eski kale ile aralarındaki göletten oluşan bir alan. Birinci kalenin 4,5–5 metre yüksekliğindeki surları büyük ölçüde ayakta ve iki akademik çalışma onu Urartu kalesi sayıyor. Gitmeden bil: iki kale de köyden yaklaşık 110 metre yüksekte; patika durumu doğrulanmadı.
Yola çıkmadan önce: Köyden kalelere yaklaşık 110 metrelik tırmanış var; yürüyüş ayakkabısı giy. İkinci kalede kaçak kazı çukurları var, kenarlarında dikkatli yürü.
Neden gitmeli?
Kapıkaya Kalesi I'in surları hâlâ okunabiliyor. Küçükyıldız'ın 2020 ve Özgül'ün 2015 tarihli makalelerine göre sur duvarlarının büyük kısmı ayakta; kale büyük, kabaca düzeltilmiş taşlarla kiklopik teknikte örülmüş. Küçükyıldız, kalede Urartu saray keramiği olarak bilinen türden parçalar bulunduğunu ve kalenin Urartu'nun kuzeybatı sınırının bilinenden daha geniş olduğunu gösterdiğini yazıyor.
İkinci kale ise çok daha eski: buluntular Geç Kalkolitik Çağ'dan Orta Demir Çağı'na uzanıyor. Bu kalenin surları neredeyse tamamen yıkılmış.
İki kale, bir gölet
- Kapıkaya Kalesi I: Köyün 1 km kuzeyinde, 2.188 metrede. İki makaleye göre surlar 4,5–5 metre yüksekliğinde, 2,80–3,40 metre kalınlığında; kapı güneybatıda, 2,80 metre genişliğinde. Burç sayısı makalelerde farklı: Küçükyıldız sekiz, Özgül altı diyor.
- Kapıkaya Kalesi II: Köyün 2 km kuzeyinde (Özgül) ya da kuzeybatısında (Küçükyıldız), 2.280 metrede. İki sıra sur olduğu anlaşılıyor; buluntular Geç Kalkolitik, İlk Tunç, Erken ve Orta Demir çağlarına ait.
- Kapıkaya Göleti: Birinci kalenin batısında. Makalelere göre DSİ 1979'da genişletti; Küçükyıldız bugünkü alanı yaklaşık 550 × 280 metre veriyor ve göletin eski bir sulama göleti olduğunu, birinci kalenin görevlerinden birinin onu korumak olduğunu düşünüyor.
Dikkat etmen gerekenler
Küçükyıldız'a göre ikinci kalenin iç kesiminde çok sayıda kaçak kazı izi var ve yazar alanın acilen koruma altına alınması gerektiğini vurguluyor. Kazı çukurlarının çevresinde dikkatli yürü; yüzeydeki çanak çömlek parçalarını yerinden alma. Kalelerin tescil durumunu doğrulayamadık; 2863 sayılı Kanun belirli dönemlere ait taşınmazları tescilsiz olsalar da koruma altında sayıyor.
Kaynak göstermeyen bir haber metni Kapıkaya Kalesi'nin duvarlarını yaklaşık 2 metre genişliğinde, yarım daire burçlu ve harçla örülmüş olarak tarif ediyor. Bu tarif akademik makalelerle uyuşmuyor; farklı bir yapıyı anlatıyor olabilir.
Nasıl gidilir?
Kapıkaya, Tortum'a bağlı bir kırsal mahalle. İki makale köyü Tortum'un 26 km batısında gösteriyor; Küçükyıldız birinci kaleyi Erzurum–Artvin karayolunun yaklaşık 19 km güneybatısında veriyor. Bunların yol mesafesi mi kuş uçuşu mu olduğu belirtilmemiş; köy yolunun durumu doğrulanmadı.
Sayfadaki koordinat yapının değil, köyün noktası.
Tortum'da Kaleboynu Kalesi ve Şenyurt Kalesi de var; kuzeyde Tortum Gölü ve Tortum Şelalesi.
Ne zaman gidilir?
İki kale de 2.200 metre civarında. Kar ve yol durumu doğrulanmadı; yaz ve erken sonbahar en az riskli dönem gibi görünüyor. İki kale, gölet ve aradaki yürüyüş için yaklaşık iki saat ayır; yalnızca birinci kale için bir saat yeterli olabilir. Bu süreler tahmin.
Bilmediklerimiz
- Birinci kalede kaç burç var: altı mı, sekiz mi?
- Gölet gerçekten Urartu döneminden mi?
- Kaleler ve gölet tescilli mi?
- Kalelerin kesin koordinatları ne?
- Kalelerde bulunan keramikler hangi müzede?
- Öne çıkan Surları büyük ölçüde ayakta bir Urartu kalesi, daha eski ikinci bir kale ve gölet
- Kategori Kale ve Tabya
- Tortum'dan 26 km batı (iki makale)
- Kale I 2.188 m, köyün 1 km kuzeyi
- Kale II 2.280 m, köyün 2 km kuzey/kuzeybatısı
- Sur (Kale I) 4,5–5 m yükseklik, 2,80–3,40 m kalınlık
- Gölet DSİ 1979'da genişletti; ~550 × 280 m
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Kapıkaya Kaleleri ve Göleti'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Kapıkaya Kaleleri ve Göleti
Kaynaklar
- Küçükyıldız İ. (2020). Tarihî ve Arkeolojik Veriler Işığında Eski Çağ'da Tortum. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 64, 399–439. Akademik Çalışma
- Özgül O. (2015). Erzurum Tortum'da Önemli Bir Urartu Kalesi: Kapıkaya. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 5/9, 69–92. Akademik Çalışma
- İkincil kaynaksız: haberkaos.com, "Tortum'un Kaleleri", 12.02.2020
- Makalelerde aktarılan (görülmedi): Ceylan A. ve Günaşdı, Y. (2018). Erzurum'un Eskiçağ Kaleleri. Akademik Çalışma
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Kapıkaya Kaleleri ve Göleti'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Kapıkaya Kaleleri ve Göleti hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Kapıkaya Kaleleri ve Göleti Hakkında Sık Sorulanlar
Kapıkaya Kalesi gerçekten Urartu kalesi mi?
Küçükyıldız (2020) ve Özgül (2015) birinci kaleyi sur tekniği ve buluntularıyla Urartu kalesi sayıyor. İkinci kale çok daha eski dönemlerden beri kullanılmış.
Gölet de Urartu'dan mı kalma?
Küçükyıldız eski bir sulama göleti olduğunu düşünüyor; ancak DSİ 1979'da genişlettiği için bugünkü boyutları özgün hâlini yansıtmıyor.
Kalede kaç burç var?
Kaynaklar farklı: Küçükyıldız sekiz, Özgül altı burç sayıyor.
İki kale arası ne kadar?
Küçükyıldız'a göre birinci kale ikincinin yaklaşık 1 km güneydoğusunda.
Tescilli mi?
Doğrulanmadı. Küçükyıldız alanın koruma altına alınması gerektiğini yazıyor.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.