İçeriğe geç

Aras kıyısında, Kars yolunun kavşağında Horasan

Horasan

Erzurum

Horasan, Aras Nehri kıyısında, Erzurum'u Kars ve Ağrı'ya bağlayan yolların ayrıldığı bir ilçe. Aras vadisi ve ilçe hakkında merak ettiklerin burada.

Horasan Hakkında

Horasan, Erzurum'un doğusunda, Aras Nehri kıyısında ve Kars–Ağrı yollarının ayrıldığı noktada kurulmuş bir ilçedir. Kaynaklarda 1.550 ile 1.650 metre arasında verilen rakımdaki ilçe, TÜİK'in Şubat 2026'da açıkladığı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) 2025 sonuçlarına göre 34.896 kişilik nüfusuyla Erzurum'un kalabalık taşra ilçelerindendir. Karayolları Genel Müdürlüğü'nün uzaklık cetveline göre il merkezine 85 kilometredir.

Tarihçe

Arkeolojik veriler bölgedeki yerleşimin yaklaşık MÖ 4000'e uzandığını gösterir. Bölge tarih boyunca Urartu, Pers, Roma ve Bizans gibi güçlerin kontrolüne girmiştir. Eski adının Uskuhat (Üskühat) olduğu aktarılır. Adın kökeni için iki anlatı var: bir görüşe göre ad, 1071 Malazgirt Savaşı'ndan sonra Horasan bölgesinden gelen Türk topluluklarından gelir; Erzurum Ansiklopedisi ise adı, Horasan Baba olarak bilinen Seyyit İsmail Kemaleddin ve kardeşlerinin kabilesine bağlar ve bunu 1062 yılına tarihler. Birinci Dünya Savaşı'nda 9 Ocak 1916'da Rus işgaline uğrayan ilçe, 16 Mart 1918'de geri alınmıştır. Horasan, 4 Aralık 1953 tarihli ve 6191 sayılı Kanun'la ilçe olmuş, ilçe teşkilatı 14 Ocak 1954'te kurulmuştur.

Coğrafya ve iklim

İlçenin doğusunda Sarıkamış, güneydoğusunda Eleşkirt, güneyinde Karayazı, batısında Köprüköy, kuzeybatısında Narman bulunur. Aras Nehri boyunca uzanan düzlükler hafif eğimli yamaçlarla çevrilidir. Karasal iklim hâkimdir: kışlar uzun ve sert, yazlar kısa geçer; ilkbahar aylarında yağış artar. Yüzölçümü kaynaklarda yaklaşık 1.660–1.740 km² olarak verilir.

Gezilecek yerler

  • Yazılıtaş Urartu yazıtı: Yazılıtaş köyündeki, Urartu kralı Menua'ya ait yaklaşık 3.000 yıllık çivi yazılı kaya kitabesi; Menua'nın Diauehi seferini anlatır.
  • Hızırilyas kaplıcası: İlçeye yaklaşık 10 km uzaklıktaki Hızırilyas'ta 57 °C sıcaklıkta, saniyede 11 litre debili termal su çıkar (KUDAKA, 2010).
  • Ziyaret yerleri: Güreşken Baba, Horasan Baba ve Veli Baba gibi halk inancında önemli türbe ve ziyaretgâhlar.
  • Kaleler: Hasanbey Kalesi ve İğirbiğir Kalesi ile Aliçeyrek Kaya Kilisesi gibi daha az bilinen yapılar.
  • Aras Vadisi: Nehir boyunca manzaralı kırsal rotalar.

Horasan, Erzurum'dan Kars'a veya Ağrı'ya giden yolcular için doğal bir mola noktasıdır. Aras Nehri boyunca uzanan vadi, ilkbahar ve yaz aylarında yeşil ovalar ve nehir manzaralarıyla güzel bir yolculuk sunar. Ziyaret yerleri yöre halkının inanç hayatında önemli yer tutar; ziyaret sırasında bu mekânlara saygı gösterilmesi beklenir. Demiryolu bağlantısı sayesinde Erzurum–Kars hattında trenle seyahat eden yolcular için de ulaşılabilir bir ilçedir.

Yöresel lezzetler

Horasan mutfağı Erzurum ve Kars arasındaki konumunu yansıtır. Cağ kebabı, su böreği, ayran aşı ve lor dolması yörede sık yapılan yemeklerdendir. Aras boyundaki köylerde üretilen tereyağı, kaşar ve peynir çeşitleri de değerli yerel ürünlerdir.

Yönetim

Horasan Kaymakamlığı sitesinde Kaymakam olarak Mesut Ozan Yılmaz görünmektedir; Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'nün 17.11.2025 tarihli haberi de bunu doğrular ve 17.06.2026 kararnamesinde Horasan için değişiklik yer almamaktadır (03.10.2026 kontrol). Belediye Başkanı Hayrettin Özdemir, 2024'te İYİ Parti'den seçilmiş, Haziran 2024'te istifa etmiş ve 14 Ağustos 2024'te AK Parti'ye katılmıştır. Erzurum büyükşehir statüsünde olduğu için 6360 sayılı Kanun gereği 2014'ten bu yana köyler ve belde belediyeleri mahalleye dönüşmüştür; bu nedenle ilçede belde belediyesi ve tüzel kişiliği olan köy bulunmuyor. Vikipedi listesine göre ilçede 87 mahalle bulunur.

Ulaşım

Horasan, Erzurum–Kars karayolu ile Ağrı yönüne ayrılan yolun kavşağındadır ve Erzurum–Kars demiryolu hattı üzerindedir. İl merkezinden otobüs ve minibüslerle, ayrıca trenle ulaşım mümkündür. En yakın havalimanları Erzurum ve Kars havalimanlarıdır.

Horasan'ın Köyleri ve Yerleri

Erzurum sayfası

Harita yükleniyor…

Horasan'daki Yerler (6)

Tüm yerleri gör
  • Yazılıtaş Urartu Yazıtı Ören Yeri ve Eski Yerleşim

    Yazılıtaş Urartu Yazıtı

    Erzurum / Horasan

    Ören Yeri ve Eski Yerleşim

    Horasan Yazılıtaş köyü yakınında, Menua'nın Diauehi seferini anlatan Urartu kaya yazıtı yerinde duruyor. 2019 tahribatı, kale ve ziyaret notları.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Kilise ve Manastır

    Aliçeyrek Kaya Kilisesi

    Erzurum / Horasan

    Kilise ve Manastır

    Horasan Aliçeyrek köyü yakınında kayaya oyulmuş şapel: Urartu mezarından mı dönüştürüldü, baştan kilise mi? İç mekân, ikinci oyuk ve ulaşım.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Kale ve Tabya

    Hasanbey Kalesi ve Kaya Basamaklı Su Tüneli

    Erzurum / Horasan

    Kale ve Tabya

    Horasan Hasanbey köyü yakınında Urartu izli dağ kalesi: kayaya oyulmuş 65 basamaklı su tüneli, 2.548 m rakım. Kalenin yeri kaynaklarda farklı.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Doğa ve Manzara

    Hızırilyas Jeotermal Kaynağı

    Erzurum / Horasan

    Doğa ve Manzara

    Horasan Hızırilyas'ta 2009'da 64 m derinlikten 57 °C sıcaklıkta çıkarılan jeotermal su. İki açık havuz dışında tesis yok; güncel durum doğrulanmadı.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Kale ve Tabya

    Iğırbığır Kalesi

    Erzurum / Horasan

    Kale ve Tabya

    Horasan Iğırbığır köyü yakınında Urartu kalesi: kiklopik duvarlar, taş basamaklı kapı, iki ayrı kale kaydı. Konum, ulaşım ve kaynaklardaki farklar.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Tarihi Yapı

    Veli Baba Türbesi

    Erzurum / Horasan

    Tarihi Yapı

    Horasan Aras köyü mezarlığında kırmızı kesme taştan kubbeli Veli Baba Türbesi. Kapıda dört satırlık onarım kitabesi; rivayet, yapı ve ziyaret notları.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

Horasan'ın Köy ve Mahalleleri (12)

Tüm köy ve mahalleleri gör

İçeriği olan köy/mahalleler

Diğer köy ve mahalleler

  • Aşağı Aktaş
  • Aşağı Bademözü
  • Hacı Ahmet
  • Hasanbey
  • Küçük Konak
  • Pınar
  • Yukarı Bademözü
  • Yukarı Horum
  • Yukarı Tahirhoca

Horasan'a Yakın Rotalar

Henüz rota bulunmuyor

Horasan ve çevresinde rotalar üzerinde çalışıyoruz.

Galeri

Fotoğraf bekleniyor

Horasan'dan çektiğiniz fotoğrafları paylaşarak ilçenin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Horasan ile Komşu İlçeler

Tüm komşu ilçeleri gör

Horasan'ın Değerleri

Tümünü gör

Bilmediklerimiz

  • Yazılıtaş'taki Menua yazıtına 2019'da çakılan murçlar söküldü mü, yazıt koruma altında mı?
  • Hızırilyas'taki termal su bugün nasıl kullanılıyor; 2010'daki basit havuzların yerine tesis yapıldı mı?
  • Horasan Baba'nın 1062 tarihli yerleşimi hangi belgeye dayanıyor?
  • İlçe merkezinin rakımı 1.550 m mi, 1.650 m mi?
  • Hasanbey ve İğirbiğir kaleleri hangi döneme ait?
Siz de katkıda bulunun

Kaynaklar

Tüm kaynakları gör

Katkıda Bulun

Horasan hakkındaki bilginizi, fotoğraflarınızı ve deneyimlerinizi bizimle paylaşın. Bu coğrafyayı birlikte daha iyi tanıtalım.

Katkıda bulunun

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?